Кіріспе

Минск воеводствосы (; Województwo mińskie; ; Palatinatus Minscensis) – 1566 жылдан бастап Литва Ұлы Княздығындағы әкімшілік бөлініс және жергілікті басқару бірлігі, кейіннен 1793 жылы одақтастықтың тарауына дейін Польша-Литва одақтастығында болды. Минск қаласына орталықтанған және Литва Ұлы Княздығына бағынышты болған бұл аймақ, бұрынғы әкімшілік бөліністердің дәстүрін жалғастырды және олардың шекараларын бөлісті, әсіресе 13 ғасырда Литваға қосылған жеке Минск княздығының дәстүрін. 1793 жылы Минск губерниясымен алмастырылды.

География

Воеводалық Березина және Днепр өзендері бойымен созылып жатты, ал бұл өзеннің бастауы мен құйылысы воеводалық шегінде болды, сондай-ақ оның алабының көп бөлігі де осы воеводалыққа тиесілі еді. Солтүстік-шығысында Полоцк, Витебск және Мсцислав воеводстваларымен шектесетін. Шығысында Чернигов жерімен (Днепр және Сож өзендерінің екі жағында), ал оңтүстік-шығысында Снов өзенімен шекаралас болды. Одан әрі оңтүстікке қарай воеводалық Киев жерімен шектесетін. Припять өзенінің алабы арқылы Минск жері Бжесць воеводигімен (Уборт өзені арқылы) және Новогрудек воеводигімен (Птич өзені арқылы) шектесетін. Тағы да солтүстікке қарай Ұлы Герцогтіктің астанасы – Вильнюс воеводалығымен шектесетін.

Тарих

Минск кем дегенде 1067 жылдан бері жартылай тәуелсіз княздықтың астанасы болды. Литва тайпалары жыл сайын шабуыл жасап, 12 ғасырда ол вассалдыққа алынды, ал 14 ғасырда тікелей Ұлы Княздыққа қосылды. 1441 жылы Минск қаласына король Казимир IV Ягеллон қала құқығын берді. Оның ұлы Александр Ягеллон 1496 жылы бұл құқықты кеңейтіп, қалаға Магдебург құқығын берді. Содан бері бүкіл аймақ астанасының тағдырын бөлісті. 1773 жылы Минскіде Ұлттық білім беру комиссиясы бұрынғы иезуит академиясын құрды.

Саясат

Польшаның саяси жүйесіндегі барлық воеводстволар маңызды рөл атқарды, және олардың ықпалы Польша-Литва одақтары арқылы Литваға тарады. 1569 жылғы Люблин одағынан кейін Минск воеводствосы Сенатта екі орынға ие болды. Бұл орындар Минск воеводасы мен кастелянының міндеті бойынша берілді. Үш повяттың әрқайсысы өз Сеймигін ұйымдастырды, оның әрқайсысы Сеймге екі өкіл және Литва Трибуналына екі депутат сайлауға құқылы болды. Үш қалада жергілікті соттар құруға да рұқсат берілді. 1599 жылдан бастап Литва Трибуналы Минскіде де отырыстар өткізді (әр үш жыл сайын, басқа қалалар – Вильнюс және Навагрудек болды). Мұндағы соттың қызметі Русь воеводстволарының барлығы үшін, яғни Минск, Новогрудек, Витебск, Мстислав және Киев үшін жоғары сот билігінің рөлін атқарды. 1775 жылы Польшаның бірінші бөлінісінен кейін Трибунал Минскіні тастап, Гроднода отырыстарын өткізді. Минск воеводаларының белгілілері: Балцер Стравинский (1631–33), Александр Сушка (1633–38) және Миколай Сапиеха (1638 жылдан бастап).

Түстер

Басқа русиандық жерлер сияқты Минск воеводствосы да өз құжаттарына Погонь (Қуып жететін) гербімен қол қойды. Туы сары фонға қызыл түсті қуып жететін бейнесі салынған. Ресми киім – қызыл контуш пен жупан, теңіз көгілдір жағалы. Речица уезі ақ жағалы ақ жупанды қабылдады.