Кіріспе

Нацистік концлагерь күзетшісі (1900–1974)

Йоханна Лангефельд (туған күні 5 наурыз 1900, Купфердрех, Германия – 26 қаңтар 1974) үш нацистік концлагерьде – Лихтенбург, Равенсбрюк және Аушвицте күзетші және бақылаушы болып жұмыс істеген. Ол Холокостқа қатысқандығы үшін тұтқындалып, түрмеге қамалған, бірақ түрмеден қашып, сотқа тартылмады.

Жастық шағы мен нацизм

Купфердрехте (қазіргі Эссен, Германия) туған Йоханна Мей бір әпкесімен бірге лютерандық, ұлтшыл отбасында өсті. Ол неміс қаһармандығының символы болған Жоханна Штегеннің құрметіне аталған. Әкесі темірші болған. Ата-анасы оған және әпкесіне қатаң тәртіп пен «Балалар, асүй, шіркеу» (Kinder, Küche, Kirche) принциптерін сіңірді. 1924 жылы ол Мюльхаймге көшіп, Вильгельм Лангефельдке тұрмысқа шықты, ол 1926 жылы өкпе ауруынан қайтыс болды. 1928 жылы Лангефельд басқа бір еркекпен жүкті болып, одан кейін көп ұзамай оны тастап кетті.

Сот, кейінгі өмір және өлім

1945 жылғы 20 желтоқсанда Лангефельд АҚШ армиясымен тұтқындалды, ал 1946 жылғы қыркүйекте Освенцимдегі SS қызметкерлеріне қарсы сот процесін дайындап жатқан Польша сот органдарына басып берілді. 1946 жылғы 23 желтоқсанда ол түрмеден қашып кетті. Осы неміс наци концлагеріндегі тұтқындарға бұрынғысынан салыстырмалы түрде жақсы қарым-қатынас жасағандығын ескере отырып, қашып кетуіне оны ұстаған түрменің поляк қызметкерлері көмектесті. Қашып кеткеннен кейін ол монастырда жасырынды, жеке үй шаруасында жұмыс істеді. Шамамен 1957 жылы ол Мюнхенге әпкесімен бірге тұру үшін заңсыз оралды. 1957 жылы ол Франкфурттағы үйіне Бубер Нейманды іздеп барып, кешірім сұрап, күнәсін өтеуді үміттенеді. Осы кезде оның бірнеше тісі болмады. Ол Кёгельдің ұзақ, негізсіз жазалау әдістерін жек көрді, бірақ оның өзінің әдістері де зорлыққа толы болды: орындау мүмкін емес немесе ұзақ уақыт бойы қолайсыздық тудыратын қатаң ережелерді енгізу, күзетшілердің бұзушылықтар үшін тұтқындарды ұрып-соғуы және оларды үнемі күшті күйзелісте ұстауы. Лангефельд өзі де кейде тұтқындарды нақтылап көрсету үшін шапалақтап отыратын. Алайда ол ешқашан ашудан тұтқындарды ұрмаған.