Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румын саясаткері (1869–1948)
Romanian politician (1869–1948)
Константин Ангелеску (10 маусым 1869 – 14 қыркүйек 1948) – Румынияның премьер-министрі міндетін атқарушы ретінде бес күнге, 1933 жылдың 30 желтоқсаны мен 1934 жылдың 3 қаңтары аралығында қызмет еткен румын саясаткері. Ол Парижде медицина ғылымдарының докторы, АҚШ-тағы толық өкілетті министр (1917–1918), бірнеше рет Халық шаруашылығы және байланыс министрі, Білім беру және дін істері министрі, И.Г. Дуканың қайтысынан кейін премьер-министр, сондай-ақ Бухарест медицина факультетінің хирургиялық клиникасының профессоры және директоры болды.
Constantin Angelescu (10 June 1869 – 14 September 1948) was a Romanian politician who served as ad interim/acting Prime Minister of Romania for five days, between 30 December 1933 and 3 January 1934. He was: Doctor of Medicine in Paris, Plenipotentiary Minister in the United States (1917–1918), Minister of Public Works and Communications, of the Instruction and Cults several times, Prime Minister after the death of I. G. Duca, professor and director of the surgical clinic at the Faculty of Medicine in Bucharest.
Алғашқы жылдар
Константин Ангелеску 1869 жылы Крайова қаласынан келген саудагер Думитру Ангелескудің (әкесі) және Теодордың (анасы), туған тегі Геблеску болған, отбасында дүниеге келді. Оның әулеті Крайовешти әулетімен туыс болған. Обдеяну бастауыш мектебі мен Кароль I ұлттық колледжінде білім алғаннан кейін, ол Парижде медицинаны оқыды. 1897 жылы Францияда хирургия мамандығын аяқтады. Отанға оралып, Бранковенск ауруханасының хирургия бөлімінде, содан кейін Spitalul Clinic de Obstetrică și Ginecologie Filantropia ауруханасында жұмыс істеді, профессор (1903) атанды және Университеттік хирургия клиникасының директоры болды. Миллионер Григор Константинеску Монтеорудың қызы Вирджиния Константинеску Монтеоруға үйлену арқылы, ол Бузау аймағындағы Сэрата Монтеору шипажайының, мұнайлы жерлердің және жылжымайтын мүліктің иесіне айналды.
Constantin Angelescu was born in 1869 in the family of Dumitru Angelescu (father), a merchant from Craiova, and of Theodore (mother), maiden name Geblescu, whose family was related to the Craiovești family. After the years of education at Obedeanu primary school and at Carol I National College, he studied medicine in Paris. In 1897, in France, he has had his specialization in surgery. He came back to the country, worked in surgery department of Spitalul Brâncovenesc, then, at the Spitalul Clinic de Obstetrică și Ginecologie Filantropia, becoming professor (1903) and director of the University of Surgery Clinic. By marrying Virginia Constantinescu Monteoru, the daughter of millionaire Grigore Constantinescu Monteoru, he became the owner of the Sărata Monteoru spas, some of petroleum land and real estate in the Buzău area.
Саяси қызмет
Доктор Ангелеску өзінің саяси мансабын Ұлттық либералдық партиясынан бастады. 1901 жылы Ангелеску депутат және сенатор болып, кейіннен қоғамдық жұмыстар министрі (1914–1916) және халыққа білім беру министрі қызметтерін атқарды. Иоан И.К. Братиану үкіметінде қоғамдық жұмыстар министрі ретінде ол Румынияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен қатар, Румыния әскери қызметін ұйымдастырумен айналысты. Үштік Антантаға қосылуды жақтағандықтан, ұлттық біріккен коалиция құрылған кезде оны қызметтен босатып, премьер-министрдің наразылығын тудырды. 1917 жылы үкімет пен король Яссыға эвакуацияланғанда Ангелеску қысқа мерзімге Одессада тұрып, содан кейін елге оралды. 1918 жылдың қаңтар-наурыз айларында ол Вашингтондағы Румынияның бірінші толық өкілетті министрі болып тағайындалды. Содан кейін 1918 жылы Парижде Таке Ионеску құрған Румыния бірлігі жөніндегі Ұлттық кеңестің төрағасының орынбасары болды. Кейіннен ол Иоан И.К. Братиану және содан кейін Иоан Г. Дука басқарған үкіметтерде халыққа білім беру министрі болды. Осы кезеңде Румыниядағы білім беруді жаңғырту бойынша маңызды реформалар жасады, бұл бұрынғы ғасырда және 20 ғасырдың басында оның ұстазы және туысы Спиру Харет бастаған реформалардың жалғасы болды. Оның ұраны: «Мүмкіндігінше көп мектеп! Мүмкіндігінше жақсы білім! Мүмкіндігінше румындық мектеп!» 1923 жылғы 29 наурызда қалыптасқан білім беру туралы конституциялық мәтін білім берудің бостандығы, бастауыш білімнің міндетті және тегін болуы принциптеріне негізделген. Ол 1924 жылғы 26 маусымдағы мемлекеттік бастауыш білім беру және қалыпты бастауыш білім беру туралы заңдарды қабылдауға, сондай-ақ Румыниядағы білім беру жүйесінің біртектілігіне үлкен үлес қосты. 1925 жылы бакалавриат емтихандарын қайта енгізді. Уақыт өте келе Иоан И.К. Братианумен қарым-қатынасы жақсарды және доктор Ангелеску 1904 жылы жасалған қастандықтан кейін және 1927 жылы оның өмірінің соңғы сағаттарында оның медициналық-хирургиялық емделуін қадағалап, оның қасында болды. Премьер-министр Ион Г. Дуканың қазасынан кейін ол төрт күнге уақытша премьер-министр болды, бірақ Георге Тэтэрескуге қызметтен кетуге мәжбүр болды. Ақырында ол Тэтэреску басқарған кабинетте ұлттық білім министрі болуға келісті. 1938–1940 жылдары Румынияның корольдік диктатурасы кезінде доктор Ангелеску Мемлекеттік хатшы (Румынияның патриархы Мирон басқарған үкіметте) және содан кейін корольдік кеңесшісі қызметін атқарды. Ол 1940 жылғы 26 маусымда Румынияға берілген ультиматумнан кейін Бессарабия және Солтүстік Буковинаны Кеңес Одағына беруге дауыс берген Кароль II төрағалық еткен Корольдік кеңестің мүшесі болды. Дину Братианумен бірге ол Екінші Вена шешіміне қарсы болды. 24 жылдан астам доктор Константин Ангелеску Румын Афинаеумының президенті (1923–1947) болды және 1941–1947 жылдар аралығында Мәдени лиганың президенті болды. 1934 жылғы 24 мамырда Румын академиясының құрметті мүшесі болып сайланды. Румын ғылым академиясының негізін қалаушылардың бірі. Кейбір деректерге сәйкес, 1943 жылы доктор Николае Лупумен бірге ол 1940 жылғы антисемитизм заңдарымен алынған еврейлердің еркін қызмет ету құқығын қайта орнатуды ұсынды. 1948 жылдың қыркүйегінде Бухаресттегі француз ауруханасында қайтыс болды. Өлімі оны коммунистік түрмелерде тұтқындаудан және қамауда ұстаудан құтқартты.
Dr. Angelescu started his political career within the National Liberal Party. In 1901, Angelescu became an MP and senator, and later, the minister of public works (1914–1916) and minister of public guidance. As Minister of Public Works in the Government of Ion I. C. Brătianu, he was especially charged with the organization of the Romanian military service, with Romania's entry into World War I. The supporter for the accession to the Triple Entente caused the annoyance of the prime minister who had dismissed him during the establishing of the national union coalition. In 1917, during the evacuation of the government and king to Iași, Angelescu lived for a short time in Odesa, and then returned to the country. In January–March 1918 he was appointed as Romania's first plenipotentiary minister in Washington, D. C. Then in 1918, he was the Deputy Chairman of the National Council for Romanian Unity established by Take Ionescu in Paris. Later he was the Minister of Public Guidance in Governments chaired by Ion I. C. Bratianu, and then by Ion G. Duca, during which he made important reforms of modernizing education in Romania, as a continuation of those launched in the previous century and in the beginning of the 20th century by his mentor and uncle, within the alliance, Spiru Haret. His motto was: "School as much as possible! School as good as possible! School as Romanian as possible!" The constitutional text on education, as it was formulated on March 29, 1923 was based on the principles of freedom of education, compulsory primary education and free primary education. He contributed to the adoption of the Law on the state primary education and of the normal primary education of June 26, 1924, to the uniformity of the education system in Romania. In 1925, he reestablished baccalaureate examinations. Over time, relations with Ion I. C. Bratianu improved, and Dr. Angelescu was next to him in the moments after the assassination attempt in 1904 and in the last hours of his life in 1927, when he closely supervised the medical surgical treatment he had given. After the assassination of Prime Minister Ion G. Duca, he was for four days interim prime minister, forced to give way to Gheorghe Tătărescu. He eventually accepted to be the minister of national education in the cabinet headed by Tatarescu. In 1938–1940, during the royal dictatorship of Carol II of Romania, Dr. Angelescu served as State Secretary (in the government chaired by Patriarch Miron of Romania) and then a royal counselor. He is one of the members of the Crown Council chaired by Carol II who voted for the cession of Bessarabia and northern Bucovina to the Soviet Union following the ultimatum given to Romania on June 26, 1940. Together with Dinu Brătianu, he was against the Second Vienna Award. Over 24 years, Dr. Constantin Angelescu was the president of the Romanian Athenaeum (1923–1947), and between 1941–1947 he was president of the Cultural League. On 24 May 1934 he was elected honorary member of the Romanian Academy. He was a founding member of the Romanian Academy of Sciences. According to some sources, in 1943, together with Dr. Nicolae Lupu, he proposed to re establish the right of the Jews to free practice, as it had been taken by the Antisemitism legislation of 1940. In September 1948 he died at the French hospital Vincent de Paul in Bucharest. Death freed him from arrest and detention in communist prisons.
Отбасы
Оның үш қызы болды: Елизавета, Иоана және Елена, үш ұлы: Григорь, Александр және Константин. Оның қызы Элизабет Ангелеску математик Александру Гхикаға үйленді; олардың ұлы Григор Гхика физик атанды. Оның қызы Иоана (Жанна) Ангелеску, архитектор Николае Гхика Будештидің ұлы, геолог және Румын академиясының корреспондент мүшесі Штефан Гхика Будештиге үйленді. Ал үшінші қызы Елена дипломат Джордж Валимерескуге тұрмысқа шықты. Оның ұлы Константин С. Ангелеску Монтеору (1905–2000) конституциялық құқық профессоры, Яссы университетінің заң факультетінің деканы болды. Сталиндік репрессия жылдарында ол Дунай-Қара теңіз каналына жер аударылды. Оның қызы Иоана Ангелеску, "Еркін Еуропа" радиосында қызмет етіп, музыкант Джордж Ангелескуға үйленді.
He had three daughters: Elizabeth, Ioana, and Elena, and three sons: Grigore, Alexander, and Constantine. His daughter, Elisabeth Angelescu, married mathematician Alexandru Ghika; their son, Grigore Ghika, became a physicist. His daughter Ioana (Jeanne) Angelescu married Ștefan Ghika–Budești, geologist, correspondent member of the Romanian Academy, the son of the architect Nicolae Ghika Budești. And his third daughter, Elena, was married to diplomat George Valimărescu. His son, Constantin C. Angelescu Monteoru (1905–2000), was a professor of constitutional law, dean of the law faculty at the University of Iași. In the years of Stalinist repression, he was deported to the Danube–Black Sea Canal. His daughter, Ioana Angelescu, employed by Radio Free Europe, married George Angelescu, a musician.