Кіріспе

АҚШ-та 1935 жылдан 1997 жылға дейінгі федералдық көмек бағдарламасы. Тәуелді балалары бар отбасыларға көмек (AFDC) – 1935 жылдан 1997 жылға дейін күшінде болған, Әлеуметтік қамсыздандыру заңымен (SSA) құрылған және АҚШ Денсаулық сақтау және адамдарға қызмет көрсету департаменті басқарған, отбасыларының кірісі аз немесе жоқ балаларға қаржылық көмек көрсеткен АҚШ-тың федералдық көмек бағдарламасы. Бағдарлама әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің шағын бөлігінен федералдық қаржыландырумен штаттар басқаратын маңызды әлеуметтік көмек жүйесіне дейін өсті. Дегенмен, ол әйелдерді бала тууға ынталандырады және әйелдердің жұмысқа орналасуына кедергі келтіреді деп сынға ілінді. 1997 жылдың шілдесінде AFDC-нің орнына Мұқтаж отбасыларға уақытша көмек (TANF) бағдарламасы енгізілді.

Тарих

Бұл бағдарлама 1935 жылғы Әлеуметтік қамсыздандыру туралы заңмен, «Жаңа келісімнің» бір бөлігі ретінде, Тәуелді балаларға көмек (ADC) деген атпен құрылды. Ол «әкесі қайтыс болған, жоқ немесе жұмыс істеуге жарамсыз» отбасылардың табысын толықтыратын, мөлшері тексерілетін құқық ретінде енгізілді. Федералды үкімет жеке штаттардан үлес талап етті және кімге, қандай көлемде көмек көрсетілетінін анықтау құқығын штаттарға берді. 1962 жылы бағдарлама ережелері некеге келуге кедері келтіреді деген алаңдаушылықтарға байланысты, атауына «отбасылармен» деген сөздер қосылды. 1960 жылдардағы Азаматтық құқықтар қозғалысы және Ұлттық әл-ауқат құқығы ұйымының күш-жігері әл-ауқаттық құқықтардың шеңберін қара нәсілді әйелдерді қамтуға дейін кеңейтті. Әл-ауқат алушылардың нәсілдік құрамы күрт өзгерді. Көбінесе әл-ауқат алушылардың арасында ақ нәсілділер басым болды, ал қара нәсілді әйелдердің көпшілігі жұмыс істеуді жалғастырды. 1962 жылдан бастап Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаменті, штаттарға «AFDC рухына» сәйкес болған жағдайда, белгілі бір тәжірибелерді жүргізуге мүмкіндік беру үшін штаттық ерекшеліктерге рұқсат берді. 1996 жылы жұмсаған қаражат жылына 24 миллиард долларға жетті. Инфляцияға байланысты түзетулер ескерілгенде, ең көп шығын 1976 жылы тіркелді, ол 1996 жылғы шығыннан шамамен 8% артық болды. 1967 жылы федералды үкімет штаттардан бағдарламаға қатысатын балалардың әкесін анықтауды талап ете бастады және «жұмыс тәжірибесі бар жұмыссыз еркек ата-аналарға» да жәрдемақы төледі. 1968 жылы Жоғарғы сот «Кингке қарсы Смит» ісі бойынша «үйінде еркек бар» ережесін жойды. Осыдан кейін, егер отбасыда еркек тұрса және ол нақты немесе орынбасар ата-ана деп танылмаса, олар жәрдемақы алуға құқылы болды, бірақ еркектің отбасыға жасаған қаржылық үлесі отбасының жалпы табысының бір бөлігі ретінде есептелді. Бұл және басқа да факторлар бағдарламаға қатысушылардың санының күрт өсуіне әкелді. Бағдарламаның басында оның бойжеткен қыздарды үйленбестен бала тууға ынталандырады деген алаңдаушылықтар болды. Бір экономист әл-ауқат бағдарламаларының некелердің бұзылуына күшті әсер ететінін дәлелдей алмады. Бірақ дұрыс па, жоқ па, бұл аргумент AFDC-нің TANF-қа қарай өзгеріске ұшырауына себеп болған қадамдардың бірі болды.

Аяқтау

1996 жылы президент Билл Клинтон Республикалықтар бақылауындағы Конгресспен келісіп, Жеке жауапкершілік және жұмыс мүмкіндіктері туралы заңды қабылдады, ол бағдарламаны түбегейлі өзгертіп құрды. Басқа өзгерістердің қатарында, жәрдемақы алуға өмір бойында бес жылдық шектеу қойылды; жаңадан шектелген алмастыру бағдарламасының мәні, АФДК-ның ізбасары Мұқтаж отбасыларға уақытша көмек (TANF) деп аталуымен нығайтылды. Көптеген американдықтар TANF-ті "әлеуметтік жәрдемақы" немесе AFDC деп атай береді. TANF әлі де даулы мәселе болып қалып отыр. 2003 жылы ACLU заң кеңесшісі ЛаШон Уоррен TANF штаттарға "ең мұқтаж адамдарға жәрдемақы беруден бас тартуға мүмкіндік береді" деді. Адамдарды кедейліктен шығарудың жолы – оларды мерзімінен бұрын әлеуметтік жәрдемақыдан айыру емес. Көптеген адамдарға әділсіздікпен көмек берілмеді, бұл көмекке мұқтаж адамдардың саны азайды деген жалған ой тудырды. 2006 жылы "Жаңа Республика" газетінің редакциондық мақаласында: "Қазіргі кезде кең пікір бойынша, әлеуметтік қамсыздандыру реформасы апатқа ұшырамады, және оның жасаушылары күткендей нәтиже берген болуы мүмкін" деп жазылған.