Кіріспе
Бракет жарысы – екі автомобильдің стандартты қашықтықтағы күтілетін уақытының айырмасы арқылы мүмкіндік берілген, жылдамдық жарысының бір түрі. Бұл әдетте, жылдамдық жарысының үш стандартты қашықтығының (1/8 миль, 1000 фут немесе 1/4 миль) ішінде өтеді.
Мақсаты
Жарыс ережелерінің нәтижесі – жүргізуші мен көліктің жылдамдығына емес, тұрақты өнімділігіне басымдық беру, ал бұл өз кезегінде жеңісті үлкен қаржы құюға емес, механикалық және жүргізу шеберлігіне тәуелді етеді. Бұған реакция уақыты, жылдамдықтарды ауыстыру дағдысы және көлікті басқару қабілеті кіреді. Сондықтан, тірек жарыстары (аталған мүмкіндіктерді теңестіру жүйесін пайдалана отырып) демалыс күндері жарысқа қатысатын жанкүйерлердің арасында танымал, олардың кейбіреулері тіпті көліктерін тікелей жарыс трассасына айдап келіп, жарысқаннан кейін үйге қайтады. Бұл форматта әртүрлі көліктердің бір-бірімен жарысуына мүмкіндік бар. Дәстүрлі драг-жарыстар көліктерді қуат және салмағы бойынша көптеген санаттарға бөледі, ал тірек жарыстарының санаттары қарапайым болуы мүмкін және негізгі техникалық/қауіпсіздік тексеруінен өткен кез келген көлікке қабылдайды. Осылай ұйымдастырылған жарыстарды кейде "не бар, сонымен жарыс" деп атайды.
Қосымша нөмір
Әр көлік жарыс басталмас бұрын өзінің уақытын белгілейді, жүргізушінің көлігінің финиш сызығынан өтуіне кеткен уақытты болжайды. Бұл әдетте бір немесе бірнеше терезеде көрсетіледі, сонда стартер «Рождество ағашы» деп аталатын жарық сигналдарын сәйкесінше реттей алады. Жарыстағы баяу көлікке, жылдам көліктен бұрын жасыл жарық беріледі, бұл олардың белгіленген уақыттарының айырмашылығына сәйкес келеді. Теориялық тұрғыдан алғанда, егер екі жүргізушінің реакция уақыты бірдей болса және олардың көліктері өзіндік белгіленген уақыттарымен жүрсе, екі көлік те дәл бір уақытта финиш сызығынан өтуі керек. Бірақ шындығында, мұндай жағдай өте сирек кездеседі. Стартта да, финиш сызығында да орналасқан өлшеу құрылғылары уақытты секундының 1/100000 бөлігіне дейін (0,00001 секундтық дәлдікпен) өлшейді, бұл тең нәтижелерге қол жеткізуді дерлік мүмкін емес етеді. Кейбір жарыс түрлерінде (NHRA Competition Eliminator, NHRA Stock топтары) көліктер түріне қарай жіктеледі, ал уақытты белгілеу көлік түріне байланысты болады.
Реакция уақыты
Автомобиль старт сызығынан шыққанда, сол автомобиль үшін таймер іске қосылады. Жасыл шам жанғанда және автомобильдің старт сызығынан шығу уақыты арасындағы айырмашылық – реакция уақыты деп аталады. Егер жүргізуші шам жасыл түске дейін шығып кетсе, ол автоматты түрде қызыл шамға ие болып, қарсыласы одан да ауыр бұзушылық жасамаса (жол шекарасын кесіп өту, уақыт блогын немесе кедергіге тию) сол раундтан дисквалификацияланады. Рождестволық ағаштың түріне байланысты, бірінші қызыл шамға шыққан немесе, соңғы кезде көптеген жарыстарда (соның ішінде NHRA ұлттық жарыстарында) TruStart жүйесімен, нашаррақ қызыл шам бұзушылығын жасаған жүргізуші алдын ала дисквалификацияланады. Кейде адамдар "реакция уақытын" 60 футқа ұшу уақытымен шатастырады, бұл екі көрсеткіш байланыссыз. Реакция уақыты – жүргізушінің жасыл шамға қаншалықты жылдам реакция жасағанын көрсетеді. Ал 60 футқа ұшу уақыты – жүргізушінің реакция уақытына қарамастан, жарыс басында автомобиль қаншалықты жылдам қозғала бастағанын көрсетеді. Егер жүргізуші автомобильді қолда бар сүйреуге артық күшпен іске қосса, дөңгелектер айналып, нәзіктеп басқарғандағыдан 60 футтық кедергіні өту үшін көбірек уақыт қажет болады.
Қашып шығу
Жарысшы алдын ала белгіленген уақытынан кем уақытта финиш сызығын кесіп өтсе, бұл "бұзу" деп аталады. Егер бір ғана көлік "бұзса", ол дисквалификацияланады және екіншісі автоматты түрде жеңіске ие болады. Егер екі көлік те "бұзса", алдын ала белгіленген уақытқа жақын болған көлік жеңіп шығады. Старт кезінде қателік жасау, шекара сызығын немесе қабырғаны кесіп өту, немесе жарыс аяқталғаннан кейінгі тексеруге келмеу – бұл "бұзу" ережесін күштен шығарады. Барлық жарыс кластарында "бұзу" ережесі қолданылмайды (мысалы, NHRA Competition Eliminator). Жүргізушінің жарыс лицензиясына немесе шасси сертификатына сәйкес, абсолютті шектеу белгіленуі мүмкін. Абсолютті шектен жылдамдықпен асып кеткен көлік автоматты түрде дисквалификацияланады.
Қызыл жарық және басқа да қатені
Егер көлік жасыл жарық жанғанға дейін старт сызығынан шығып кетсе, ол қателік жасаған болып есептеледі (қызыл жарықпен старт алған) және көлік уақытша дисквалификацияланады. Дәстүр бойынша, тек алғаш рет қателік жасаған көлікке ғана қызыл жарық көрсетіледі; екінші жолақта автоматты түрде жасыл жарық жандырылады. 2016 жылдан бері көптеген трассалар (және NHRA) TruStart жүйесін қолданады, ол – Рождестволық ағашқа жазылған жаңа код. Бірінші көлік старт алғанда, тіпті жүргізуші қателік жасаған болса да, бастапқыда жасыл жарық көрсетіледі. Екінші жүргізуші старт алғаннан кейін, егер бір жүргізушінің реакция уақыты теріс болса (қателік жасаған), сол жүргізушінің жолағында қызыл жарық жандырылады. Егер екі жолақта да теріс реакция уақыты болса, теріс реакция уақыты нашар жолақта ғана қызыл жарық көрсетіледі (сол жақтағы жолақта 0.021, оң жақтағы жолақта 0.020, қызыл жарық тек сол жақтағы жолақта ғана). Қателіктің тағы бір түрі – екі жолақты бөлетін сызықты немесе жарыс трассасының жиегіндегі сызықты кесіп өту, бұл жағдайда қызыл жарықпен жасалған қателік ескерілмейді. Қателік – бұзудан (breakout) нашаррақ; бір көлік бұзуы мүмкін, бірақ егер екінші көлік қателік жасаса, бұзған көлік келесі кезеңге өтеді, егер ол абсолютті бұзу болмаса (тек белгілі бір сыныптарда). Егер екі көлік те қателік жасаса, кем зардапты жасаған көлік жеңіске ие болады; бұзу – ең жеңіл жаза, содан кейін қызыл жарық, трасса жиегіндегі сызықты кесіп өту, екі жолақты бөлетін сызықты кесіп өту, ағаш старт алғанға дейін шығу, жарыс аяқталғаннан кейін техникалық тексеруден өтпеу, содан кейін абсолютті бұзу. Егер екі көлік те екі рет қателік жасаса (екі қарсыласы да шекара сызығын кесіп өтсе), екі көлік те дисквалификацияланады. Бірақ егер бір көлік шекара сызығын кесіп, екінші көлік соқтығысудан сақтану үшін сол сызықты кесуге мәжбүр болса, соқтығысудан сақтану үшін сызықты кескен көлік автоматты түрде жеңімпаз деп жарияланады және келесі кезеңге өтеді. Егер екі қарсылас әртүрлі қателік жасаса, тек бір ғана көлік дисквалификацияланады. Егер екі жүргізуші де ағаш старт алғанға дейін шығып кетсе, екеуі де дисквалификацияланады, бірақ егер видеожазба қайсысы бірінші болып шыққанын көрсетсе, тек бірінші шыққан жүргізуші дисквалификацияланады. Егер бір көлік ағаш старт алғанға дейін шығып кетсе, екінші жүргізуші автоматты түрде жеңіске ие болады, тіпті егер ол қызыл жарыққа немесе шекара сызығын кесіп өтсе де (бұл жағдайда, "уақыт жоқ, жасыл жарық алды" статусымен бір рет жүріс ретінде есептеледі). Финалда, егер екі көлік те шекара сызығын кесіп өтсе немесе ағаш старт алғанға дейін шығып кетсе, тек бірінші қателік жасаған (сызықты кесіп өткен немесе ағаш старт алғанға дейін шыққан) жүргізуші дисквалификацияланады. Кез келген жекелеген жарыста, бір көлік стартқа дайындалғаннан кейін (бай-рэн немесе қарсыласы дайындала алмаса), ол автоматты түрде жеңіске ие болады және финиш сызығынан өтудің қажеті жоқ. Жүргізушіге қызыл жарық көрсетілмейді, себебі қызыл жарық автоматты түрде екінші жолаққа қойылады. Бірақ егер көлік шекара сызығын кесіп өтсе, жарысқа қатысуға құқығы жоқ деп танылады. Мұндай жағдайларда, көлік финиш сызығына жетпеген болып есептеледі ("уақыт жоқ, жасыл жарық алды").