Кіріспе
Энтони Уолтер Патрик Гамильтон (17 наурыз 1904 – 23 қыркүйек 1962) – ағылшын драматургі және романист. Оны Грем Грин мен Дж. Б. Пристли жоғары бағалаған, ал оның романдарына қызығушылық олардың ерекше стиліне байланысты қайта жанданды, соғыстар арасындағы Лондон көше мәдениетінің әрқилы жақтарын Диккенс сияқты баяндау арқылы жеткізеді. Олар кедейлерге шын ниетпен көңіл бөледі, сонымен қатар өткір қара юморды көрсетеді. Дорис Лессинг 1968 жылы «Таймс» газетінде: «Гамильтон – керемет романист, бірақ оның еңбектері лайықты бағаланбаған» деп жазды. Оның ең табысты екі пьесасы – «Арқан» және «Газ шамдары» танымал фильмдерге айналды: Альфред Хичкоктың «Арқан» (1948) және британдық «Газ шамдары» (1940) фильмі, одан кейін 1944 жылғы американдық нұсқасы.
Anthony Walter Patrick Hamilton (17 March 1904 – 23 September 1962) was an English playwright and novelist. He was well regarded by Graham Greene and J. B. Priestley, and study of his novels has been revived because of their distinctive style, deploying a Dickensian narrative voice to convey aspects of inter war London street culture. They display a strong sympathy for the poor, as well as an acerbic black humour. Doris Lessing wrote in The Times in 1968: "Hamilton was a marvellous novelist who's grossly neglected". His two most successful plays, Rope and Gas Light, were made into famous films: Alfred Hitchcock's Rope (1948) and the British made Gaslight (1940), followed by the 1944 American version.
Өмір жолы және шығармашылығы
Гамильтон 1904 жылдың 17 наурызында Брайтон маңындағы Хассокс ауылындағы Дейл Хауста (Dale House) дүниеге келді. Оның әкесі (Вальтер) Бернард Гамильтон (1863–1930) – жазушы және заңгерлік қызметтен қол үзген адам, ал анасы – Эллен Адель (құрметті Хокли; 1861–1934), «Оливия Рой» псевдонимімен жазған. Оның ата-анасы мақтанғақ және сноб еді; Бернард Гамильтон өзін «үлкен жазушы» санайтын, бірақ ол жазған кітаптары – сопақ романтикалық туындылар мен дін мен руханиятқа қатысты шатақ ойлар – ең жақсы жағдайда орташа деңгейде болды, ол «көбінесе өзінің әулет ағашымен мақтанатын» және «Шотландия тағының заңды мұрагерімін» деп айтатын, ал Эллен «үй шаруашылығы қызметкерлерін жоғарыдан қарап, кемсінтіп қарады» және «балаларын жоғары қоғамның мүшелері ретінде тәрбиелеуге тырысты». Әкесінің маскүнемдігі мен қаржылық жағдайының нашарлығына байланысты Гамильтонның балалық шағының көп бөлігі Чизвик пен Хоув қалаларындағы пансионаттарда өтті. Оның білімі толық емес болды және анасы оны Вестминстер мектебінен алып тастағаннан кейін он бес жасында аяқталды. Оның алғашқы жарияланған туындысы – 1919 жылы «Poetry Review» журналында жарық көрген «Heaven» атты өлеңі. Оның әпкесі Лалла Диана Гамильтон псевдонімімен Саттон Вэйннің «Outward Bound» пьесасында ойнады. Актерлік мансабынан кейін, он тоғыз жасында жазған «Monday Morning» романының жарық көргенімен, ол жиырмасыншы жылдардың басында романистке айналды. Одан кейін «Craven House» (1926) және «Twopence Coloured» (1928) жарық көрді, бірақ оның нағыз табысы «Rope» (1929, Америкада «Rope’s End» деп аталды) пьесасы болды. «The Midnight Bell» (1929) Гамильтонның жезөкшеге ғашық болу оқиғасына негізделген, кейіннен «The Siege of Pleasure» (1932) және «The Plains of Cement» (1934) романдарымен бірге «Twenty Thousand Streets Under the Sky» (1935) атты жартылай автобиографиялық трилогия ретінде жарық көрді. Гамильтон қазіргі өмірдің көптеген жақтарын ұнатпады. 1920 жылдардың соңында машина шауып кеткен кезде ол қатты жарақат алды: оның «Mr. Stimpson and Mr. Gorse» (1953) романының соңы, металл қоңыздармен тұншығып кеткен Англияның көрінісі, автомобильге деген жеккөрінісін көрсетеді. Бірақ ол жұмыс істеген мәдениетке деген наразылығына қарамастан, оған үлкен үлес қосты. Оның ең сәтті екі пьесасы – «Rope» және «Gas Light» (1938, АҚШ-та «Angel Street» деп аталды) Гамильтонды бай етті және фильм түрінде де сәтті болды: британдықтар түсірген «Gaslight» (1940), «Gaslight» фильмінің 1944 жылғы американдық нұсқасы және Альфред Хичкок түсірген «Rope» (1948). «Hangover Square» (1941) көбінесе оның ең жақсы туындысы деп саналады және қазір де қағаз түрінде жақсы сатылады, Иэн Синклер және Питер Экройд сияқты заманауи авторлар оны Лондон романдарының дәстүрінің маңызды бөлігі деп санайды. Ол Гамильтонның өзі тұрған Эрлс-кортта орналасқан, сол кездегі алкогольді ішу әдеттері мен фашизмнің өркендеуі және оған жауап беру сияқты саяси контекстті қамтиды. Гамильтон коммунистік партияның ашық мүшесі болмаса да, марксист болды. 1930 жылдары, көптеген авторлар сияқты, Гамильтон капитализмге деген ашуын күшейтті және сол кезеңдегі Еуропаның зорлық-зомбылығы мен фашизмі капитализмнің аяқталуын көрсетті деп сенді. Бұл оның марксизмін күшейтті және оның «Impromptu in Moribundia» (1939) романы капиталистік мәдениетке сатирикалық шабуыл болды. Өмірінің соңғы жылдарында Гамильтон жазбаларында уақыт өте келе көңілі толып, циникалық және күңгірт бола түскен мизантроптық авторлық үн дамытты. «The Slaves of Solitude» (1947) – оның Екінші дүниежүзілік соғысқа тікелей қатысқан жалғыз туындысы, ол соғыстан бұрынғы жылдарға көңіл бөлгенді жөн көрді. Оның «Gorse Trilogy» – алдағыш жыныстық жыртқыш және алаяқ туралы үш романы – сыншылар тарапынан жоғары бағаланбады, бірақ Грэм Грин біріншісін «Брайтон туралы жазылған ең жақсы кітап» деп айтқан, ал екіншісі («Mr. Stimpson and Mr. Gorse») комикстің шедеврі ретінде қарастырылады. Романның жауыздық пен теріс реңкі де Гамильтонның депрессиясына және марксизмнің утопизміне деген көңілінің толуына байланысты. Трилогияны мыналар құрайды: «The West Pier» (1952); «Mr. Stimpson and Mr. Gorse» (1953), 1987 жылы «The Charmer» ретінде сахналық қойылымға алынған; және 1955 жылы Гамильтонның соңғы жарияланған туындысы, «Unknown Assailant» – Гамильтон мас болғанда диктанттанған қысқа роман. «Gorse Trilogy» алғаш рет 1992 жылы бір томдық кітап ретінде жарық көрді. Гамильтон өте жас кезінде-ақ ішімдікті шамадан тыс іше бастады. Мансабының құлдырауы мен меланхолиядан кейін ол 1962 жылы Норфолк штатының Шерингхем қаласында бауыр циррозынан және бүйрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Ол екі рет үйленген, алғаш 1930 жылы Лоис Мари Мартинге, ал Лоиспен ажырасқаннан бір жыл кейін, 1954 жылы Лаура Талбот псевдонімімен жазған романист, леди Урсула Четвинд Талботқа үйленді. Гамильтонның қолжазбалары мен хаттарының жинағы Техас университетінің Остин қаласындағы Гарри Рэнсом орталығында сақтаулы.
Радио пьесалары
Арқан. BBC ұлттық бағдарламасы, 18 қаңтар 1932. "Поездағы әңгіме" пьесасынан бейімделген. Би-Би-Си аймақтық бағдарламасы. 2 маусым 1936
Ақшамен қауіп. BBC ұлттық бағдарламасы, 4 қаңтар 1937
Қоғамдық қауіпке қатысты. BBC ұлттық бағдарламасы, 25 ақпан 1939
Газ жарығы. BBC үй қызметі, 24 қараша 1939. Пьесадан бейімделген.
Бұл мүмкін емес. BBC үй қызметі, 27 желтоқсан 1941
Қараңғылықтағы герцог. 17 сәуір 1944. Пьесадан бейімделген.
Гувернантка. BBC үй қызметі, 1 қараша 1948. Пьесадан бейімделген.
Анонимді қоңырау шалушы. BBC үй қызметі, 7 наурыз 1952
20,000 көше астындағы аспан. BBC Radio 4, 17 қараша 1989
Conversation in a Train. BBC Regional Programme. 2 June 1936
Money with Menaces. BBC National Programme, 4 January 1937
To the Public Danger. BBC National Programme, 25 February 1939
Gas Light. BBC Home Service, 24 November 1939. Adapted from the play qv
This is Impossible. BBC Home Service, 27 December 1941
The Duke in Darkness. 17 April 1944. Adapted from the stage play qv
The Governess. BBC Home Service, 1 November 1948. Adapted from the stage play qv
Caller Anonymous. BBC Home Service, 7 March 1952
20,000 Streets Under the Sky. BBC Radio 4, 17 Nov 1989
Жақында қайта жаңғыру
2005 жылы наурыз айында Гамильтонның туындылары Лондонның Ұлттық кинотеатрында арнайы кино көрсетілімдерімен ұсынылды. Оның шығармаларына деген қызығушылықтың жаңадан оянуына байланысты, британдық BBC Two телеарнасы 2005 жылдың қыркүйегінде "Көк астындағы 20 000 көше" романының бейімделуін көрсетті, ол 2006 жылдың қаңтарында BBC Four телеарнасында қайта көрсетілді, сонымен қатар оның өмірі туралы деректі фильм де көрсетілді. Бейімделу 2007 жылы DVD форматында жарық көрді. 2014 жылы Эдинбург фестивалінде, 2015 жылы Брайтон Фриндж фестивалінде және Лондонда Марк Фаррелли жазып, өзі орындаған "Қардың үнсіздігі: Патрик Гамильтонның өмірі" атты бір актерлік қойылымы көрсетілді.