Кіріспе

Көру және есту қабілеттерінің пайдалы деңгейі аз немесе мүлдем жоқ жағдай – саңырау-соқырлық. Саңырау-соқырлық – есту және көру қабілеттерінің пайдалы деңгейі аз немесе мүлдем жоқ болу жағдайы. Әр адамда көру және есту қабілеттерінің жоғалту деңгейі әртүрлі болады. Осының салдарынан, әр саңырау-соқыр адамның өмір салты, қарым-қатынасы, білімі және жұмысы бойынша қажеттіліктері олардың екі сезімталдық деңгейіне байланысты қарастырылуы керек, осылайша тәуелсіз өмір сүруге қабілетін арттыруға болады. 1994 жылы АҚШ-та медициналық тұрғыдан саңырау-соқыр деп диагностикаланған 35 000 – 40 000 адам болды. Хелен Келлер – саңырау-соқыр адамның белгілі бір мысалы. Саңырау-соқыр қауымның мүмкіндіктерін кеңейтуге және оларға жаңа мүмкіндіктер беру мақсатымен, өмір бойына созылған миссиясын одан әрі дамыту үшін 1967 жылы Конгресс шешімімен Хелен Келлер атындағы саңырау-соқыр жастар мен ересектерге арналған ұлттық орталық (сонымен қатар Хелен Келлер ұлттық орталығы немесе HKNC деп те аталады) құрылды, оның Нью-Йорк штатының Сэндс-Пойнт қаласындағы тұрақты оқу бағдарламасы бар. Саңырау-соқыр қауымының өзіндік мәдениеті бар, оны есту қабілеті нашар адамдардың мәдениетімен салыстыруға болады. Саңырау-соқыр қауымының мүшелері әртүрлі әлеуметтік ортадан шыққан, бірақ оларды ұқсас тәжірибелер және саңырау-соқыр болудің мәнін түсінудің ортақ көзқарасы біріктіреді. Кейбір саңырау-соқыр адамдар өз жағдайларын өздерінің жеке басының бір бөлігі деп есептейді.

Технология

Брайль жабдықтарына қашықтықтан байланысты жеңілдететін көп мақсатты түрлі құрылғылар кіреді. Олардың кейбіреулерін Wi-Fi арқылы қосылған дербес құрылғы ретінде пайдалануға болады, ал басқаларын электрондық поштаға, SMS-хабарламаларға және басқа да заманауи байланыс ресурстарына қол жеткізу үшін мобильді құрылғымен жұптастыруға болады. Брайль жабдығын алу үшін, пайдаланушы Брайльді білуі және интернетке немесе ұялы телефон байланысына қол жеткізуі керек. Телебрайлде компьютерлік байланыс модемі жоқ, бірақ TTY (TDD) модемі бар. Ол саңырау және көзі нашар адамдар үшін TTY ретінде әзірленген, сонымен қатар тікелей әңгімелесуге де ыңғайлы. Ол екі бөліктен тұрады: көретін адамға арналған бөлігі – өңделген SuperCom TTY құрылғысы. Онда QWERTY пернетақтасы және бір жолды LED дисплейі бар. Дисплейдің мөлшері стандартты, бірақ көру қабілеті нашар адамдарға аса қолайлы емес. SuperCom TTY құрылғысын телефон желісіне стандартты телефон ұясы арқылы тікелей қосуға болады немесе телефон тікелей SuperCom құрылғысының үстіндегі тіреуге орнатылады. Мәтін үздіксіз ағынмен дисплей арқылы жылдам өтеді, тіпті лента сияқты. SuperCom құрылғысының Брайль бөлігіне 0,6 метрлік кабель арқылы қосылыс жасалады. Брайль дисплейінің ені шамамен 15 символға жетеді, бірақ қосымша символдарды орнатуға мүмкіндік беретін мүмкіндік бар, бірақ бұл айтарлықтай қосымша шығынды талап етеді. Телебрайл ASCII режимінде байланыс жасай алады, бірақ стандартты компьютерлік модемдермен үйлесімді емес. Брайль бөлігінің арт жағында RS 232 ұясына ұқсас нәрсе бар, бірақ Телебрайл нұсқаулығында бұл ұя "келешекте пайдалану үшін" деп көрсетілген және оған ешқандай компьютерлік құрылғы қосылмауы керек. Графикалық Брайль дисплейлері карталар, кескіндер және электрондық кестелер мен теңдеулер сияқты көпжолды дисплей қабілетін қажет ететін мәтіндік деректер сияқты графикалық деректерді сезіну үшін қолданылады. Нарықта қол жетімді графикалық Брайль дисплейлері: DV 2 (KGS), Hyperbraille және TACTISPLAY Table/Walk (Tactisplay Corp.). Мысалы, TACTISPLAY Table бір бетке 120x100 ажыратымдылығы бар жаңартылатын Брайль графикасын көрсетуге қабілетті.

Танымал мәдениетте

"The Miracle Worker" (1959) пьесасы, "The Miracle Worker" (1962) фильміне бейімделген, Энн Салливанның Хелен Келлерді соқырлық және саңыраулық әлемінен шығаруға жасаған тыранысын баяндайды. The Who тобының "Tommy" (1969) альбомы Томи есімді саңырау, соқыр және сөйлей алмайтын баланың өмір тарихын әндер арқылы толықтай көрсетеді. Болливудтың "Black" (2005) фильмінде Рани Мукерджи Мишель МакНэлли есімді соқыр-саңыр кейіпкер рөлінде ойнады. "Маридің тарихы" (2014) фильмі Мари Хёртеннің (1885–1921) – соқыр-саңыр әйелдің – балалық шағы мен білімі туралы айтады. Гарвард құқық мектебін бітірген алғашқы соқыр-саңыр адам Хабен Гирма "Хабен: Гарвард құқығын жеңген соқыр-саңыр әйел" (2019) атты өмірбаяндық кітабын жариялады. "Feeling Through" (2019) – Дуг Роландтың режиссерлік еткен американдық қысқаметражды драмалық фильмі. Бұл фильмде алғаш рет соқыр-саңыр актер (Роберт Таранго) басты рөлде ойнады; ол бір жасөспенің және соқыр-саңыр адамның тарихын көрсетеді. Фильм 2021 жылғы "Үздік қысқаметражды фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ие болды. "The Persistence of Vision" – Джон Варлидің 1978 жылы жарық көрген, соқыр және саңырау адамдар қауымдастығының өмірін бейнелейтін повесі.