Кіріспе
Formula Junior – 1958 жылғы қазан айында CSI (Халықаралық спорттық комиссия, FIA-ның сол кезде автоспортты реттеген бөлімі) қабылдаған ашық дөңгелекті жарыс формуласы. Бұл сынып жүргізушілерге қанағаттанарлық бағадағы механикалық компоненттерді, қарапайым автомобильдерден пайдалануға мүмкіндік беретін бастапқы деңгейдегі жарыс класын ұсыну мақсатында құрылды. Жаңа класты құру идеясы граф Джованни "Джонни" Лураниге тиесілі, ол жас жүргізушілердің бір орындық жарыс машиналарын сынап көруі үшін арналған кластың қажеттігін сезінді. Бұл сынып Италияның 500 куб.см Формула 3-те жетістікке жете алмауына жауап ретінде құрылған деген болжамдар жиі айтылады. Формуланың алғашқы жылында итальяндық өндірушілер басымдық танытса да, оларды британдық конструкторлар оңай жеңіп алды.
Formula Junior is an open wheel formula racing class first adopted in October 1958 by the CSI (International Sporting Commission, the part of the FIA that then regulated motorsports). The class was intended to provide an entry level class where drivers could use inexpensive mechanical components from ordinary automobiles. The idea to form the new class came from Count Giovanni "Johnny" Lurani who saw the need of a class for single seater racing cars where younger drivers could take their first steps. It is often speculated that this class was founded as a reaction to Italy's lack of success in the 500cc Formula Three, and although Italian marques dominated the first year of the formula, they were soon overtaken by British constructors.
Тарих
Класс ережелері машиналардың өндірістік үлгідегі қозғалтқыштармен жабдықталғанын, көлемі 360 кг (792 фунт) машина үшін немесе 400 кг (880 фунт) машина үшін шектелгенін талап етті. Іс жүзінде, соңғысы барлық табысты FJ машиналарында қолданылды (АҚШ басқа куб.см/салмақ арақатынастарын қабылдады, бірақ олар сирек қолданылды). Қозғалтқыш блогы, цилиндр басы және цилиндрлер өндірістік машинадан алынуы керек еді; бір немесе екі жоғарғы кәмшафт, шектеулі тайғақ дифференциалы және негізгі подшипниктер санының өзгеруіне тыйым салынды. Тежегіштер мен беріліс қорабы да өндірістік үлгіде болуы керек еді. Конструкторлар беріліс санын арттыруға рұқсат алды, бірақ тек өндірістік беріліс қорабының ішінде. Италияда танымал Fiat 1100 қозғалтқышы табиғи таңдау болды және 1958 жылы Италияда басқа да қолайлы қозғалтқыштар аз болды; басқа елдерде 1000 куб.см Mini қозғалтқышы, DKW және Saab үш цилиндрлі екі тактілі қозғалтқыштары, сондай-ақ 105E Anglia-дан шыққан жаңа Ford қозғалтқышы да табиғи таңдау болды. Алғашқы итальяндық FJ машиналары заманауи Гран-при машиналарының алдыңғы қозғалтқыштық дәстүріне жақын болды; 1959 жылғы Formula Junior бірінші халықаралық чемпионатында швейцариялық жүргізуші және инженер Майкл Мэй Automobili Stanguellini машинасымен жеңіске жетті. Британдық конструкторлар бастапқыда осы жарысқа қызығушылық танытпады, себебі 500 куб.см Formula Three әлі де мүмкіндіктерге ие болды, ал кішкентай көлемді спорттық автомобильдер жарысы жарысқа қатысудың қабылданған жолы болды. Алайда, формула күш алған сайын, конструкторлар оған назар аудара бастады. Ұлыбританияда Elva компаниясының Фрэнк Николс BMC A Series (Sprite немесе Mini) қозғалтқышымен немесе Германияда Герхард Миттердің DKW екі тактілі қозғалтқышымен жабдықталған Elva 100 сериясын жасады. Elva британдық Formula Junior машинасының алғашқы жаппай өндірілген үлгісі болды. Британдықтардың басқа да ертедегі жобаларына Gemini (бұрын Moorland деп аталған) және Lola Mk 2 кірді. Бұл ертедегі британдық FJ машиналары алдыңғы қозғалтқышқа ие болса да, F1 машинасы орта қозғалтқышқа көшуге ұшырады және FJ-де 500 куб.см Formula Three-ден туындаған ойлар болды, онда артқы қозғалтқыш машиналары қалыпты жағдай болды. Ұзақ өтпей Куперлер өздерінің қазіргі F1/F2 ойларына ұқсас машинаны, содан кейін F3 және BMC A сериялы қозғалтқыштармен жабдықталған "bobtail" спорттық машиналарын жасады. Қозғалтқыш жағынан, Cosworth Engineering компаниясының Кит Дакуорт Formula Junior-ға қызығушылық танытып, 1959 жылғы Ford Anglia-да қолданылатын екі жаңа қозғалтқышты алды. Lotus та Lotus 18 машинасымен жарысқа қатысты, ол Формула 1 және Формула 2 шассиінің Ford Anglia қозғалтқышымен жабдықталған қарапайым туындысы болды. Кейіннен Lotus Formula Junior-де Lotus 20, Lotus 22 және Lotus 27 машиналарымен де жарысты. Бұл екі марка (Купер және Лотос), олардың Гран-при командаларымен тығыз байланыста, көп ұзамай халықаралық деңгейде Formula Junior-ге үстемдік етті. Швецияда Saab Saab Formula Junior машинасының өндірісін жаңа қозғалтқыштарды сынау үшін бастады. Ресейде ең көп қолданылатын қозғалтқыш "Москвич" болды. Алайда, формуланың өмірлік кезеңінде өндірушілердің саны артты. 1960 жылдың соңында әлемде 100-ден астам өндіруші болды, ал 1963 жылдың соңында бұл сан 500-ге жуықтады, бірақ жарыстардағы жеңістердің басым бөлігі орта қозғалтқыш машиналарының британдық конструкторларына тиді. Брэбхэмнің алғашқы жарыс машинасы 1961 жылы BT1 болды (алғашқыда MRD деп аталды, бірақ француз тіліндегі әріптердің жағымсыз мағынасы бар екенін түсінгеннен кейін қайта аталды). 1963 жылға қарай бұл сынып қымбатқа айналды, үйде жасалған немесе әуесқой машиналарында жеңіске жету мүмкіндігі азайды және 1000 куб.см қозғалтқышты 120 а.к. дейін реттеудің құны тым жоғары болды. 1963 жылғы серия Ұлыбритания мен Еуропадағы соңғы серия болды. 1960 жылдардың басында Формула 1 1,5 литрлік қозғалтқыш көлеміне дейін төмендетілгеннен кейін және Формула 2 жойылғаннан кейін, Formula Junior екі рөлді атқаруға мәжбүр болды: жаңадан бастаушылар үшін бір орындық жарысқа кіріспе және F1-ден төменгі жалғыз халықаралық бір орындық санат. Соңғы рөл көптеген әуесқойлар үшін шығынның тым жоғары екенін көрсетті (жұмысқа немесе жартылай жұмысқа жақын Куперлер мен Лотостарға қарсы бәсекелесу үлкен жарыстарда табысқа жетудің азаятын мүмкіндігін білдірді), және FJ орнына екі жаңа формула қажет деп шешілді; 1964 жылға бір литрлік Formula Two және Formula Three қайта енгізілді, F2 таза жарыс қозғалтқыштарына рұқсат берді және кәсіби және перспективті жүргізушілерге бағытталды, ал F3 әуесқойлар мен мансабының басындағыларға арналған FJ-нің сәл ұстамды нұсқасы болды. 1960 жылдардың соңында FJ сияқты бастапқы идеяға негізделген сыныптар, әсіресе Formula Ford және Formula Vee, төмен құнмен бір орындық автокөлік жарысына кіріспе ретінде пайда болды. Көптеген машиналар мен қозғалтқыштар әлі де қолжетімді болғандықтан, Formula Junior қазіргі таңдағы жарыстарда танымал санатқа айналды. Formula Junior-да тәжімелі жүргізушілер: Джим Кларк, Питер Арунделл, Лоренцо Бандини, Джакомо Руссо, Фриц д'Орей, Тревор Тейлор, Джон Суртис (оның бұл формуламен байланысы өте қысқа болды), Денни Хулм, Эд Лесли, Пэт Пиготт және Джек МакАфи. Неміс Герхард Миттер FJ үшін 40 (жеңіс) және 130 (сатылған) екі тактілі қозғалтқыштарды сәтті жарыстырды.