Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуропа саясатының шолуы
Overview of the evolving politics of Europe
Еуропа саясаты – Еуропа құрлығындағы үнемі өзгеріп келе жатқан саяси жағдайды қамтиды. Бұл тақырып географиялық орны, ұлттық мемлекеттердің тарихы және Еуропа елдері арасындағы саяси бірігуге қазіргі заманғы ұмтылыс сияқты бірнеше факторларға байланысты басқа құрлықтарға қарағанда әлдеқайда толыққанды. Қазіргі Еуропа саясатының тамыры құрлықтағы тарихи оқиғаларға тікелей байланысты. Сонымен қатар, география, экономика және мәдениет Еуропаның қазіргі саяси бейнесіне үлкен әсер етті. Салқын соғыс аяқталғаннан кейін Еуропалық Одақ бұрынғы коммунистік елдерді қоса, шығысқа қарай кеңейді. 2020 жылдың 31 қаңтарына қарай Еуропалық Одақтың құрамында 27 мүше мемлекет бар. Дегенмен, Еуропалық елдерден тұратын немесе еуропалық тегін жариялайтын тағы да бірнеше халықаралық ұйымдар бар, олардың ішінде 46 мемлекеттік Еуропа Кеңесі – Еуропалық Одақтың алға басушысы саналатын соғыстан кейінгі алғашқы еуропалық ұйым, және 57 мемлекеттік Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы (ЕҚЫҰ) бар.
The politics of Europe deals with the continually evolving politics within the continent of Europe. It is a topic far more detailed than other continents due to a number of factors including the long history of nation states in the region as well as the modern day trend towards increased political unity amongst the European states. The current politics of Europe can be traced back to historical events within the continent. Likewise geography, economy, and culture have contributed to the current political make up of Europe. After the end of the Cold War, the EU expanded eastward to include the former Communist countries. As of 31 January 2020, the EU has 27 member states. However, there are a number of other international organizations made up predominantly of European nations, or explicitly claiming a European origin, including the 46 nation Council of Europe the first post war European organization, regarded as a fore runner to the European Union and the 57 nation Organization for Security and Co operation in Europe (OSCE).
Қазіргі саяси ахуал
Ресей мен Батыс Еуропа мемлекеттері арасындағы қарым-қатынас суық соғыстың аяқталуынан бері күрт жақсарғанына қарамастан, соңғы кезде "Батыс" ұйымдарының, әсіресе ЕО мен НАТО-ның бұрынғы КСРО мемлекеттеріне қарай кеңеюіне байланысты шиеленіс күшейді. Freedom House 2008 жылы жариялаған 2007 жылғы мәліметтер бойынша, либералды сайлау демократиясы деп жіктеуге болмайтын Еуропа елдері – Әзірбайжан, Беларусь, Босния, Қазақстан және Ресей.
Despite vastly improved relations between Russia and the Western European states since the end of the cold war, recently tensions have risen over the spread of "Western" organizations, particularly the EU and NATO, eastwards into former USSR states. According to 2007 data published in 2008 by Freedom House, the countries of Europe that cannot be classified liberal electoral democracies are Azerbaijan, Belarus, Bosnia, Kazakhstan and Russia.
Халықаралық одақтар, ұйымдар және одақтар
Еуропалық мемлекеттер көптеген халықаралық ұйымдардың мүшесі, көбінесе экономикалық сипаттағы, бірақ олардың кейбіреуі саяси немесе осы екі бағытты да қамтиды. Басты саяси одақтар төменде толық сипатталған.
European states are members of a large number of international organizations, mainly economical, although several are political, or both. The main political unions are detailed below.
Еуропа Кеңесі
Еуропа Кеңесі Украинаны басып алғаннан кейін 2022 жылы шығарылған Ресей мен Беларусьті қоспағанда, 46 еуропалық елді біріктіреді – континенттің барлық бөлігі дерлік. 1949 жылы құрылған бұл Еуропаның ең көне ұйымы, соғыстан кейінгі бейбіт ынтымақтастық үмітін қанаттандырады және адам құқықтарын, демократияны және заң үстемдігін ілгерілетудің үш негізгі мақсатына бағытталған. Ол экономикалық және қорғаныс мәселелерімен айналыспайды. Оның ең маңызды жетістігі – 46 қатысушы мемлекетті өз азаматтарының негізгі адам құқықтарын қорғауға міндеттейтін Адам құқықтары жөніндегі еуропалық конвенция және оны іске асыратын Страсбург соты. Еуропа Кеңесі парламенттік құрылымы бар классикалық үкіметаралық ұйым болып саналады және Еурооданың жоғары ұлттық билігі сияқты өкілеттіліктері жоқ, сондықтан оны Біріккен Ұлттар Ұйымының аймақтық үлгісімен салыстыруға болады.
The Council of Europe brings together 46 European nations the entire continent with the exception of Russia, which was expelled in 2022 following its invasion of Ukraine, and Belarus. Founded in 1949, it is the oldest of the European organizations, embodying post war hopes for peaceful co operation, and is focused on the three statutory aims of promoting human rights, democracy and the rule of law. It does not deal with economic matters or defense. Its main achievement is the European Convention on Human Rights, which binds its 46 contracting parties to uphold the basic human rights of their citizens, and the Strasbourg Court which enforces it. The Council of Europe is regarded as a classic intergovernmental organization, with a parliamentary arm, and has none of the supranational powers of the EU – thus it could be compared to a regional version of the United Nations.
Еуропалық саяси қоғамдастық
Еуропалық саяси қауымдастық (ЕЕҚ) 2022 жылдың қазан айында Ресейдің Украинаға басып кіргенінен кейін құрылды. Топ алғаш рет 2022 жылдың қазан айында Прагада 44 еуропалық елдің қатысуымен, сондай-ақ Еуропалық Одақтың өкілдерімен кездесті. Ресей мен Беларусь бастапқы отырысқа шақырылмады. Қауымдастық жылына екі рет толық құрамымен отырыс өткізеді деп жоспарлануда.
The European Political Community (EPC) was formed in October 2022 after the Russian invasion of Ukraine. The group first met in October 2022 in Prague, with participants from 44 European countries, as well as representatives of the European Union. Russia and Belarus were not invited to the inaugural meeting. It is envisioned that the group will meet twice in plenary session twice each year.
Демократиялық таңдаудың қауымдастығы
Демократиялық таңдау қауымдастығы (ДТҚ) 2005 жылдың желтоқсанында Украина мен Грузияның негізгі ұсынысымен құрылды. Оған алты посткеңестік мемлекет (Украина, Грузия, Молдова және Балтық Ассамблеясының үш мүшесі – Эстония, Латвия және Литва) және Шығыс және Орталық Еуропаның тағы үш елі (Словения, Румыния және Солтүстік Македония) кіреді. Қара теңіз форумы (ҚТФ) осымен тығыз байланысты ұйым болып табылады. Армения, Болгария және Польша – бақылаушы елдер. Бұл форум, ГУАМ сияқты, аймақтағы Ресейдің ықпалына қарсы тұруды мақсат етеді деп есептеледі. Бұл посткеңестік кеңістікте Балтық елдері де қатысатын жалғыз халықаралық алап. Ондағы қалған үш посткеңестік мемлекеттің барлығы ГУАМ мүшелері.
The Community of Democratic Choice (CDC) was formed in December 2005 at the primary instigation of Ukraine and Georgia, and composed of six Post Soviet states (Ukraine, Georgia, Moldova, and the three Baltic Assembly members of Estonia, Latvia and Lithuania) and three other countries of Eastern and Central Europe (Slovenia, Romania and North Macedonia). The Black Sea Forum (BSF) is a closely related organization. Observer countries include Armenia, Bulgaria, and Poland. Just like GUAM before it, this forum is largely seen as intending to counteract Russian influence in the area. This is the only international forum centered in the post Soviet space in which the Baltic states also participate. The other three post Soviet states in it are all members of GUAM.
Еуразиялық экономикалық одақ
Еуразиялық экономикалық одақ – кеңес одағы ыдырағаннан кейінгі мемлекеттердің экономикалық одағы. ЕАЭО құруға бағытталған шарт 2014 жылғы 29 мамырда Беларусь, Қазақстан және Ресей басшылары тарапынан қол қойылды және 2015 жылғы 1 қаңтарда күшіне енді. Армения мен Қырғызстанның Еуразиялық экономикалық одаққа қосылуына бағытталған шарттар тиісінше 2014 жылғы 9 қазанда және 23 желтоқсанда қол қойылды. Арменияның қосылу шарты 2015 жылғы 2 қаңтарда күшіне енді. Қырғызстанның қосылу шарты 2015 жылдың мамырына дейін күшіне енбесе де, егер ратификацияланса, ол құрылған күнінен бастап қосылатын мемлекет ретінде ЕАЭО-ға қатысады. Молдова мен Тәжікстан перспективалық мүшелер болып табылады.
The Eurasian Economic Union is an economic union of post Soviet states. The treaty aiming for the establishment of the EEU was signed on 29 May 2014 by the leaders of Belarus, Kazakhstan and Russia, and came into force on 1 January 2015. Treaties aiming for Armenia's and Kyrgyzstan's accession to the Eurasian Economic Union were signed on 9 October 2014 and 23 December respectively. Armenia's accession treaty came into force on 2 January 2015. Although Kyrgyzstan's accession treaty did not come into force until May 2015, provided it has been ratified, it will participate in the EEU from the day of its establishment as an acceding state. Moldova and Tajikistan are prospective members.
Euronest Парламенттік Ассамблеясы
Euronest парламенттік ассамблеясы – Еуропалық парламент және Украина, Молдова, Беларусь, Армения, Әзірбайжан және Грузия ұлттық парламенттерінің қатысуымен Еуропалық Одақпен жақынырақ саяси және экономикалық байланыстарды құратын парламентаралық форум.
The Euronest Parliamentary Assembly is the inter parliamentary forum in which members of the European Parliament and the national parliaments of Ukraine, Moldova, Belarus, Armenia, Azerbaijan and Georgia participate and forge closer political and economic ties with the European Union.
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) – бұрынғы Кеңес Одағының 15 мемлекетінің 12-сінен тұратын конфедерация (алты ерекшелік – үш Балтық мемлекеті). ТМД-ның жоғары ұлттық билігі шектеулі болғанымен, ол тек қана символдық ұйым емес, сауда, қаржы, заңнама жасау және қауіпсіздік салаларында үйлестірушілік қызметтерді атқарады. ТМД үшін ең маңызды мәселе – 2005 жылы іске қосылған мүше мемлекеттер арасындағы толыққанды еркін сауда аймағы мен экономикалық одақ құру. Бұдан бөлек, ол демократияландыру және шекарадан өтетін қылмыстың алдын алу жөніндегі ынтымақтастықты дамытуға көмектесті. Сонымен қатар, ТМД-ның алты мүшесі Ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымы деп аталатын ұжымдық қауіпсіздік туралы шартқа қол қойды.
The Commonwealth of Independent States (CIS) is a confederation consisting of 12 of the 15 states of the former Soviet Union, (the exceptions being the three Baltic states). Although the CIS has few supranational powers, it is more than a purely symbolic organization and possesses coordinating powers in the realm of trade, finance, lawmaking and security. The most significant issue for the CIS is the establishment of a full fledged free trade zone and economic union between the member states, launched in 2005. It has also promoted co operation on democratization and cross border crime prevention. Additionally, six members of the CIS signed on to a collective security treaty known as the Collective Security Treaty Organization.
Демократия және халықтардың құқықтары жөніндегі қоғамдастық
Кеңес Одағы ыдырағаннан кейінгі даулы Абхазия, Оңтүстік Осетия және Транснистрия мемлекеттері демократия және ұлттар құқықтары қауымдастығының мүшелері болып табылады, оның мақсаты мүшелер арасындағы жақынырақ интеграцияны нығайту.
The post Soviet disputed states of Abkhazia, South Ossetia, and Transnistria are all members of the Community for Democracy and Rights of Nations which aims to forge closer integration among the members.
Солтүстік Атлантика келісім ұйымы
Солтүстік Атлантикалық келісім ұйымы (НАТО) – негізінен еуропалық мемлекеттердің, сондай-ақ Америка Құрама Штаттары мен Канаданың әскери одағы. Ұйым Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ұжымдық қауіпсіздік шарасы ретінде құрылды. Бұл шараның мақсаты – егер Кеңес Одағы АҚШ-тың еуропалық одақтастарына шабуыл жасаса, ол АҚШ-қа жасалған шабуыл ретінде қарастырылатын еді, себебі АҚШ-та ең ірі әскер және ең тиімді жауап беру мүмкіндігі болған. Алайда, Еуропаға қауіп төндірген кеңестік шабуыл ешқашан болған жоқ. Оның орнына, бұл шара 2001 жылдың 12 қыркүйегінде ұйым тарихында алғаш рет қолданылды, бұл АҚШ-қа 11 қыркүйек күні жасалған шабуылға жауап ретінде жасалды.
The North Atlantic Treaty Organization (NATO) is a military alliance of mainly European states, together with the United States of America and Canada. The organization was founded as a collective security measure following Second World War. This provision was intended so that if the Soviet Union launched an attack against the European allies of the United States, it would be treated as if it were an attack on the United States itself, which had the biggest military and could thus provide the most significant retaliation. However, the feared Soviet invasion of Europe never came. Instead, the provision was invoked for the first time in the treaty's history on 12 September 2001, in response to the attacks of 11 September on the United States the day before.
ГУАМ Демократия және экономикалық даму ұйымы
ГУАМ Демократия және экономикалық даму ұйымы – ТМД-ға мүше төрт мемлекеттің аймақтық ұйымы: Грузия, Украина, Әзірбайжан және Молдова. Бұл ұйым Ресейдің аймақтағы ықпалына тойтарыс беру мақсатымен құрылған және АҚШ тарапынан қолдау мен ынталандыру алған. Бір кезде тоқтап қалған деп есептелгенмен, соңғы жағдайлар ұйымның қайта жандану мүмкіндігі туралы пікірлер тудырды.
GUAM Organization for Democracy and Economic Development is a regional organization of four CIS states: Georgia, Ukraine, Azerbaijan, and Moldova. The group was created as a way of countering the influence of Russia in the area, and it has received backing and encouragement from the United States Though at one point it was generally considered to have stagnated, recent developments have caused speculation on the possible revival of the organization.
Сепаратистік және деволюциялық қысымдар
Бұл қозғалыстар автономияны немесе тәуелсіздікке ұмтылып, халық қолдауы және саяси беделі жағынан кең ауқымды, маргиналды топтардан бастап, басты науқандарға дейін әртүрлілік танытады.
These movements, seeking either autonomy or independence, vary greatly in their popular support and political profile, from fringe movements to mainstream campaigns.
Бельгия
Бельгияның екі саяси партиясы – Vlaams Belang және New Flemish Alliance – елдің солтүстік бөлігі Фландрияның тәуелсіздігін қалайды. Басқа фламандтық партиялар көбірек аймақтық автономияны жақтады. Фландрияны Нидерландымен біріктіруді мақсат тұтқан шағын қозғалыс та бар (Үлкен Нидерланды қараңыз). Белгияның Валония автономиялық аймағында Франциямен бірігуге ұмтылған, дерлік жойылған қозғалыс бар.
Two of Belgium's political parties, the Vlaams Belang and New Flemish Alliance, want Flanders, the northern part of the country, to become independent. Other Flemish parties plead for more regional autonomy. There is also a minor movement aiming at unification of Flanders with the Netherlands (see Greater Netherlands). The autonomous Belgian region of Wallonia has an almost extinct movement seeking unification with France.
Босния және Герцеговина
Босния және Герцеговинаның екі құраушы субъектісінің бірі (екіншісі – Босния және Герцеговина Федерациясы) – Серб Республикасының бірқатар тұрғындары, олардың көп бөлігі этникалық сербтер, Босния және Герцеговинадан тәуелсіздік алып, Сербиямен бірігуді қалайды. Серб Республикасы Боснияның аумағының 49% құрайды және көптеген салаларда елдің қалған бөлігінен тәуелсіз қызмет етеді. Тәуелсіздік ресми үкіметтік күн тәртібінде болмаса да, аймақтың серб саясаткерлері Косовоның болашақ мәртебесі мен Серб Республикасының мәртебесі арасында байланыс бар деп санайды. Босния және Герцеговинаның құрамындағы хорваттар босниялықтармен бірігіп, бірлескен құрылымды құрай береді. Кейбір босниялық хорват саясаткерлері Серб Республикасы сияқты хорваттар үшін жеке құраушы құрылым құруды ұсынды.
Some inhabitants of Republika Srpska, one of the two constituent entities in Bosnia and Herzegovina (the other being the Federation of Bosnia and Herzegovina), the vast majority of them being ethnic Serbs, would opt for independence from Bosnia and Herzegovina and unification with Serbia. Republika Srpska comprises 49% of the territory of Bosnia and functions independently from the rest of the country in many spheres. Even though independence is not on the official government agenda, Serbian politicians from the region see a link between a possible future status of Kosovo and the status of Republika Srpska. Croats, who remain a constituent nation of Bosnia and Herzegovina remain united with ethnic Bosniaks in a joint entity. Some Bosnian Croat politicians have proposed a separate constituent entity for Croats along the lines of the Republika Srpska.
Дания
Данияның Гренландия және Фарер аралдарындағы тәуелсіздік қозғалыстары өте күшті. Гренландияның автономиясы оны Дания Корольдігінің құрамындағы құрауышы ел ретінде анықтайды.
The Danish territories of Greenland and Faroe Islands have very strong independence movements. Greenland's autonomy marks it as a constituent country under the Danish kingdom.
Финляндия
Аланд аралдарының автономиясы бар. 2003 жылы Аландтың сепаратистік партиясы «Аланд болашағы» құрылды. Финляндия тәуелсіздік алғаннан бері толық тәуелсіздікке көп қолдау болған жоқ, бірақ соңғы жылдары қолдау аздап артты.
The Åland Islands has an autonomy. In 2003, the Ålandian separatist party Ålands Framtid was formed. There has not been much support for full independence since the Independence of Finland, but in the last years the support has slightly grown.
Франция
Жерорта теңізіндегі Корсика аралында Франциядан тәуелсіздік талап ететін маңызды және өсіп келе жатқан топ бар. Сонымен қатар, 1532 жылы жоғалған тәуелсіздігін қайтаруды қалайтын солтүстік Франциядағы Бретань аймағында және 1860 жылы даулы референдум нәтижесінде Францияға қосылған оңтүстік-шығыстағы Савойда да қозғалыстар бар. Наварра, Баск елі және Каталонияның бір бөлігі Франция аумағына кіреді.
The Mediterranean island of Corsica has a significant and growing group calling for independence from France. There are also movements in the Brittany region of northern France who wish to regain independence lost in 1532, and in Savoy in the south east, which was annexed to France following a disputed referendum in 1860. Parts of Navarre, Basque Country and Catalonia cross into France.
Грузия
Оңтүстік Осетия 1991 жылғы 28 қарашада, ал Абхазия 1992 жылғы 23 шілдеде тәуелсіздік жариялады. 2008 жылғы қысқа мерзімді Оңтүстік Осетия соғысынан кейін, екі аймақ та бірнеше БҰҰ мүше мемлекеттері тарапынан жартылай мойындалды. Грузия оларды өз территориясының "басылып алынған аумақтары" деп санайды. Екі мемлекет те Ұлттар демократиясы және құқықтары қауымдастығына қатысады.
South Ossetia declared independence on 28 November 1991, and Abkhazia on 23 July 1992. Following the brief 2008 South Ossetia war, both entities were partially recognised as independent by several UN member states. Georgia considers both "occupied territories" within its own borders. Both states participate in the Community for Democracy and Rights of Nations.
Италия
Lega Nord партиясы, әсіресе Венето (Liga Veneta) және Ломбардия (Lega Lombarda) аймақтарында күшті, Солтүстік Италияның Падания деген атпен бөлінуді немесе кеңейтілген автономияны жақтады, Оңтүстік Италияны салық қаражатын үрлендіріп, дамуға кедергі келтірді деп айыптады. Осындай топтар Оңтүстік Италияда да белсенді, бірақ сайлаушылардың қолдауы әлдеқайда аз. Солтүстік аймақтарда көптеген автономиялық және сепаратистік партиялар жұмыс істейді: Вальдостан одағы, Оңтүстік Тироль халық партиясы, Die Freiheitlichen, Трентино Тироль автономиялық партиясы, Солтүстік-Шығыс одағы, Венето мемлекеті және т.б. Оңтүстік Тироль провинциясында Оңтүстік Тироль еркіндік партиясы провинцияның Австриямен қайта бірігуі үшін үгілдеді, ал Сардинияда Сардиния Тәуелсіздік Республикасы аймақтың толық тәуелсіздігін қолдайды. Жерорта теңізі аймағында көптеген автономиялық партиялар бар: Сардиниялық әрекет партиясы, Сардиниялық реформаторлар, Сардиния халық партиясы, Сардиниялықтар одағы, Қызыл маврлар және т.б. Италияның жиырма аймағының төртеуін автономист президенттер басқарады: Венето (Лука Зая, Liga Veneta), Аоста аңғары (Аугусто Ролландин, Вальдостан одағы), Ломбардия (Роберто Марони, Lega Lombarda) және Трентино-Альто-Адидже/Южный Тироль (Лоренцо Делай, Трентино одағы).
Lega Nord, a party which is especially strong in Veneto (Liga Veneta) and Lombardy (Lega Lombarda), has promoted either secession or larger autonomy for Northern Italy under the name Padania, blaming Southern Italy for siphoning away tax funds and blocking progress. Similar groups are active in Southern Italy, but can rely on a far smaller electoral support. Plenty of autonomist and separatist parties are active in Northern regions: Valdostan Union, South Tyrolean People's Party, Die Freiheitlichen, Trentino Tyrolean Autonomist Party, North East Union, Veneto State, etc. In the province of South Tyrol the South Tyrolean Freedom party, which campaigned for the reunion of the province with Austria, while in Sardinia the Independence Republic of Sardinia supports outright independence for the region. The Mediterranean region is home to many autonomist parties: Sardinian Action Party, Sardinian Reformers, Sardinian People's Party, Union of Sardinians, Red Moors, etc. Autonomist presidents lead four out twenty regions of Italy: Veneto (Luca Zaia, Łiga Veneta), Aosta Valley (Augusto Rollandin, Valdostan Union), Lombardy (Roberto Maroni, Lega Lombarda) and Trentino Alto Adige/Südtirol (Lorenzo Dellai, Union for Trentino).
Молдова
Молдованың шығыс бөлігіндегі Приднестровье аймағы, көптеген этникалық орыс және украин тұрғындары бар, 1990 жылдың 2 қыркүйегінде Молдовадан тәуелсіздігін жариялады және Ұлттар демократиясы мен құқықтары қауымдастығының мүшесі болып табылады. Молдова үкіметі аймаққа бақылау жасай алмаса да, бұл талапты мойындаудан бас тартады. Молдова мен Румынияда екі елді біріктіруге бағытталған күшті қозғалыс бар.
The eastern Moldovan region of Transnistria, which has a large ethnic Russian and Ukrainian population, has declared independence from Moldova on 2 September 1990 and is a member of the Community for Democracy and Rights of Nations. Despite having no control over the region, the Moldovan government refuses to recognise this claim. There is a significant movement in Moldova and Romania aiming at the reunification of the two countries.
Нидерланды
Фризия ұлттық партиясы толық тәуелсіздікке ұмтылмастан, Фризия үшін көбірек автономияны іздейді. Фризия мәдениетін сақтау – партияның маңызды мақсаты.
The Frisian National Party seeks more autonomy for Friesland without striving for complete independence. The preservation of Frisian culture is an important goal of the party.
Румыния
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Трианон шарттарына дейін Трансильвания Австрия-Мажарстанның құрамында болды, және онда ел ішінде өңірлік автономияны қалайтын этникалық мажарлар азшылығы бар.
Before the Treaty of Trianon after World War I, Transylvania belonged to Austria Hungary, and it contains minorities of ethnic Hungarians who desire regional autonomy in the country.
Сербия
Косовоның мәртебесі Сербия (және бұрын Югославия) үкіметі мен Косовоның басым көпшілігі албан халқы арасындағы ұзаққа созылған саяси және аумақтық дау нысаны болып табылады. Косовоның түпкілікті мәртебесін анықтау мақсатында 2006 жылы халықаралық келіссөздер басталды (Косово мәртебесі процесін қараңыз). Косово 2008 жылдың 17 ақпанында тәуелсіздік жариялады.
The status of Kosovo is the subject of a long running political and territorial dispute between the Serbian (and previously, the Yugoslav) government and Kosovo's largely ethnic Albanian population. International negotiations began in 2006 to determine final status (See Kosovo status process). Kosovo declared independence on 17 February 2008.
Испания
Испания ішінде кейбір автономды аймақтарда тәуелсіздік қозғалыстары бар, әсіресе Каталония, Баск елі және Галисия сияқты қосымша ресми тілдері бар аймақтарда. Бұл қозғалыстардың көпшілігі бейбітшіл, бірақ ETA және Terra Lliure сияқтылары зорлық-зомбылыққа жүгінген.
Within Spain there are independence movements in some of the autonomous regions, notably the regions that have co official languages such as Catalonia, the Basque Country, and Galicia. These are mostly peaceful but some, such as ETA and Terra Lliure, have used violent means.
Украина
Украинаның Крым автономиялық республикасы Ресей Федерациясымен аннексияланды. Елдің шығыс, көпшілігі орыс тілді бөлігі бөлінген, және кейбір топтар бұл аймақтың Украинадан шығып, Ресейге қосылуын қадағалап отыр.
The Ukrainian autonomous region of Crimea has been annexed by the Russian Federation. The eastern, majority Russophone part of the country is divided, and there are calls from some groups for the area to leave Ukraine and join Russia.
Ұлыбритания
Солтүстік Ирландияда Синн Фэйн және Социал-демократиялық және лейбористік партия сайлауда шамамен 40% дауыс алады, екі партия да Солтүстік Ирландияның Ұлыбританиядан шығып, Ирландияға қосылуы арқылы Біріккен Ирландия құруды қолдайды. Шотландияда Шотландия Ұлттық партиясы (SNP), Шотландия жасылдары, Шотландия социалистік партиясы (SSP) және Алба партиясы Шотландияның тәуелсіздігін қолдайды. SNP 2011 жылғы Шотландия парламенті сайлауында абсолютті көпшілік дауыс жинап, 2014 жылғы Шотландия тәуелсіздігі туралы референдум өткізді, онда шотландиялық сайлаушылардың көпшілігі 55% - 45% есебімен Ұлыбританияның құрамында қалуды қолдады. Дегенмен, 2016 жылғы ЕО референдумынан кейін тәуелсіздік талаптары қайта жанданды, онда Шотландия мен Солтүстік Ирландия екеуі де ЕО-да қалуға дауыс берді. Уэльсте Plaid Cymru және Propel партиялары Уэльстің тәуелсіздігін қолдайды. Сауалнамалар көрсеткендей, Уэльстің тәуелсіздігіне қолдау шамамен 20-25% құрайды. Англияда, мысалы, Англия демократтары сияқты, Англия парламентін құруды талап ететін қозғалыстар бар. Сондай-ақ, Вессекс аймақтықтары сияқты, Англия аймақтарына билікті беруді талап ететін қозғалыстар да бар. Автономия немесе тәуелсіздік іздейтін қозғалыстарға Корнуолл түбегіндегі Мебьон Керноу кіреді. 2016 жылдың 24 маусымында Ұлыбритания ресми түрде Еуропалық Одақтан шығуға дауыс берді. Бұл қазіргі уақытта жалғасып жатқан процесс, ал ресми шығу процесі 2019 жылдың 29 наурызында басталды. Алайда, Ұлыбритания құрамындағы жекелеген елдер, әсіресе Шотландия мен Солтүстік Ирландия Еуропалық Одақта қалуға дауыс берді, бұл Шотландияда тағы бір тәуелсіздік референдумына шақыруға және Ирландияның қайта бірігу мүмкіндігіне әкеп соқты.
In Northern Ireland, Sinn Féin and the Social Democratic and Labour Party achieve between them around 40% of the vote at elections, with both parties supporting Northern Ireland leaving the United Kingdom and joining Ireland to create a United Ireland. In Scotland, the Scottish National Party (SNP), the Scottish Greens, the Scottish Socialist Party (SSP) and the Alba Party all support Scottish independence. The SNP won an outright majority at the 2011 Scottish Parliament election and held the 2014 Scottish independence referendum, in the majority of Scottish voters backed remaining part of the United Kingdom by a 55% 45% margin. There have, however, been revived calls for independence since the 2016 EU referendum, which saw both Scotland and Northern Ireland vote to Remain. In Wales, Plaid Cymru and the Propel support Welsh independence. Polls generally show support for Welsh independence at around 20 25%. In England, there are movements, such as the English Democrats, calling for a devolved English Parliament. There are also movements, such as the Wessex Regionalists, calling for devolution of power to the English regions. Movements seeking autonomy or independence include Mebyon Kernow in the peninsula of Cornwall. As of 24 June 2016, the United Kingdom officially voted to leave the European Union. It is currently an ongoing process before the process of withdrawing officially begun on 29 March 2019. However, individual constituent countries within the United Kingdom, more specifically Scotland and Northern Ireland voted to remain in the European Union, prompting calls for another independence referendum in Scotland as well as raising the possibility of Irish reunification.