Кіріспе

Қолдағы жүйке

Бұлшық-терілік жүйке – мойын омыртқасының C5-C7 жүйкелерінен туындаған қолдың қозғалтқыш жүйкесінің аралық тармағы. Ол үлкен кеуде бұлшығының төменгі жиегінен шығады. Ол қолдың алдыңғы бөлігінің бұлшықтарын – coracobrachialis, biceps brachii және brachialis бұлшықтарын қозғалтады. Сонымен қатар, ол қолдың сыртқы бетіне (өзінің соңғы тармағы арқылы) сезімталдық иннервацияны қамтамасыз етеді. Жүйке қолдың алдыңғы бөлігінен өтеді және шыбықтан 2 см жоғарыда аяқталады; biceps brachii тіріткісінің сыртқы жиегінен өткеннен кейін ол қолдың сыртқы терілік жүйкесі деп аталады.

Моторлық иннервация

Қол арқылы өтетін нәрв коркобрахиаль, бицепс брахии және брахиальдың басым бөлігін иннервациялайды. Ол медиан нервіне біраз қашықтыққа жабысып, содан кейін коркобрахиаль арқылы емес, бицепс брахиидың астынан сыртқа қарай өтуі мүмкін. Медиан нервінің кейбір талшықтары бұлшықет-тері нервінде біраз қашықтыққа созылып, содан кейін өздерінің негізгі бағанасына қосылуы мүмкін; азырақ жағдайда керісінше, медиан бұлшықет-тері нервісіне қосылу үшін тармақ жібереді. Нерв коркобрахиальдың астынан немесе бицепс брахии арқылы өтуі мүмкін. Кейде ол пронатор тересіне талшықтар жіберіп, радиалдық жүйкенің беткі тармағы болмаған жағдайда бас бармақтың дорсальді бетін қамтамасыз етеді.

Жүйке зақымдануы

М. терісі жүйкесінің зақымдануына үш механизм себеп болуы мүмкін: қайталанған микротравма, жанама травма немесе жүйкеге тікелей травма. Коракобрахиальды, бицепсті және брахиальды бұлшықеттерді шамадан тыс пайдалану мүшелік-дене жүйкесінің созылуына немесе қысылуына әкелуі мүмкін. Бұл жағдайға шалдыққан адамдар қолдың сыртқы жағында ауырсыну, ұю немесе сезімнің төмендеуіне шағымдануы мүмкін. Бұл симптомды коракоид процесінің астындағы аймаққа басу арқылы қайта жасауға болады (оң Тинель белгісі). Ауырсынуды қолды қарсылықпен иілту арқылы да тудыруға болады. Мүшелік-терілік жүйке зақымдануының белгілерін еліктейтін басқа да дифференциалдық диагноздар: C6 радикулопатиясы (ауырсыну мойынның қозғалысымен пайда болуы мүмкін), бицепстің ұзын басының тендинопатиясы (моторлық немесе сезімдік бұзылыстар жоқ), биципиталды ойыстың ауырсыны (иық буынына инъекция жасау арқылы жеңілдетіледі). Электромиографиялық зерттеу бицепстің және брахиальды бұлшықеттердегі жүйке зақымдануын көрсетеді, сондай-ақ Эрб нүктесінде моторлық және сезімдік өткізілімнің баяулауын анықтайды. Жанама травма кезінде иықтың күшті түрде қабылдануы және артқа жылжуы жүйкені созуы мүмкін, бұл коракобрахиальды бұлшықетімен бірге мүшелік-дене жүйкесінің зақымдануына әкеледі. Осындай зақымдануға ұшыраған адамдар ауырсыну, сезімнің төмендеуі және қолдың сыртқы жағындағы ұю сезіміне (сыртқы қолтық тері жүйкесі – мүшелік-дене жүйкесінің сезімдік тармағы) және шынтақ иілу күшінің төмендеуіне шағымдануы мүмкін. Тинель белгісі оң болуы мүмкін. Дифференциалдық диагнозға брахиальды плексстің C5 және C6 жүйке тамырларының зақымдануы жатады, онда қолды қабылдау, сыртқа бұру және шынтақты иілту мүмкін болмайды. Екінші жағынан, бицепстің жарылуы сезімдік бұзылыстарсыз шынтақты иілту қабілетінің жоғалуына әкелуі мүмкін. Бицепстің қысқа басының жарылуы, егер брахиальды бұлшықеті сақталынған болса, шынтақ иілу күшін азайтады. Бицепстің ұзын басының жарылуы, егер супинатор бұлшықеті сақталынған болса, қолды бұрудың әлсіреуіне әкеледі. Электромиографиялық зерттеу теріс нәтиже береді. Травматикалық жүйке зақымдануын диагностикалау үшін дереу операциялық зерттеу жүргізу керек. Егер мүшелік-дене жүйкесінің моторлық функциясын (шынтақ иілуін) қалпына келтіру қажет болса, жарақаттың сипатына және уақытына байланысты бірнеше нұсқа бар. Егер жүйке үздірілмеген болса және операциялық микроскоп астында фасцикулалар сау көрінсе, нейролиз жеткілікті болуы мүмкін. Егер жүйке бөлінген немесе өмірге қабілетсіз сегменті болса, интерпозициялық аутотрансплантация ұсынылады. Егер реиннервацияға бірнеше ай уақыт қажет болса (мысалы, егер зақымдалған сегмент ұзын болса және ұзын трансплантаттар қажет болса немесе тамырдың зақымдануы немесе жоғарғы плексстің зақымдануы сияқты проксимальды зақымданулар болса), жүйке трансфері ұсынылады, өйткені бұл бұлшықетті тезірек реиннервациялайды; жоғарғы плексстің зақымдануы кезінде екі есе Оберлин трансфері идеалды нейротизация болып көрінеді, бірақ бұл тақырып бойынша деректер аз және әртүрлі.