Кіріспе

Қатты тағамды сұйықтыққа батыру Бисквитті немесе басқа да тағамды, әдетте пісірілген тағамдарды, ішімдікке – әсіресе шайға, кофеге немесе сүтке батыруды білдіреді. Батыру (дюнинг) қантты ерітіп, кондитерлік өнімдердің дәмін күшейтеді, сонымен қатар олардың құрылымын жұмсартады. Шоколадты бисквиттерге еріту арқылы дәмді байыту үшін де қолданылуы мүмкін. Бисквиттерді дәмдеудің көп елде танымал тәсілі. Австралиядағы батырудың танымал түрі – "Тим Там Слам", сондай-ақ "шай сору" деп те аталады. Батыру физикасы бисквиттің кеуектілігіне және сусының беттік кернеуіне байланысты. Бисквит кеуекті болып келеді, ал батырғанда капиллярлық әрекет сұйықтықты ұсақ-түйектер арасына тартады. Батыру туралы алғашқы жазбалар ежелгі римдіктерге дейін жетеді, олар қатты ашытқысыз вафлилерін (латынша: bis coctum – "екі рет пісірілген") шарапқа жұмсартатын. Ұлыбританияда шайға батыруға ең танымал бисквит – McVitie's шоколадты дайджестив. АҚШ-та Oreo печеньелерін көбінесе сүтке батырады, ал Dunkin' Donuts франшизасының аты осы печеньелерді кофеге батыру дәстүрінен шыққан. Оңтүстік Африка мен Үндістанда бұршақтар шай мен кофеге батыру үшін танымал. Нидерландыда штрупвафельдерді көбінесе шайға немесе кофеге батырады, ал ішіндегі карамельді еріту үшін бірнеше минут бойы ыстық сусынның үстінде қалдырады. Нигерияда нан көбінесе шайға немесе ыстық шоколадқа батырылады, ал Акараже папқа батырылады. Австралия мен Жаңа Зеландияда имбирь жаңғақ бисквиттерін көбінесе шайға немесе кофеге батырады, көбінесе бұл Arnotts брендінің имбирь жаңғақтары болады. "Батыру" сөзі интинкцияға да қатысты қолданылады: діни қызметкердің қасиетті нанның немесе хостияның бір бөлігін қасиетті шарапқа батырып, оны тарату алдындағы Евхаристиялық амал.

Әдептілік және стиль

Қазіргі заманғы бисквитті шайға батырудың тамыры 16 ғасырдың теңіз тарихына барып тіреледі. Бірақ 19 ғасырға дейін, ерте Виктория дәуірінде түстен кейінгі шай ішу әдеті қалыптасқаннан кейін ғана Ұлыбритания бисквитті шайға батыруды қадірлеген. Бұл британдық дәстүр кейіннен әлемге тарады. Әртүрлі мәдениеттерде бисквитті шайға батыруға деген көзқарас әртүрлі. Тарихи жағынан алғанда, британдық жоғары қоғамда бисквитті шайға батыруға қарсы болған, оны балалардың немесе жұмысшы табының әдеті деп есептеген. Дегенмен, Виктория патшайымының өзі жас кезіндегі неміс әдеті бойынша бисквиттерін шайға батырып жегенді ұнатқан. 2007 жылы Англияның Брайтон қаласындағы бір шайхана бисквитті шайға батыруға тыйым салды. АҚШ-та 1930 жылдары бұл әрекет пончик сатушылар үшін маркетингтік мақсатқа қызмет етті. Олар Ұлттық Бисквитті Шайға Батыру Ассоциациясын құрды, ол мүшелерін "шайға батыру ережелерін" сақтауға шақырды және осы ассоциацияны өнімдерін таңдау үшін пайдаланды.

Ғылым

Бристоль университетінің физигі Лен Фишер физиканы түсінікті ету мақсатында Ұлыбританиядағы "Ұлттық печеньеге мақұлдау күні" күні печеньеге мақұлдау жасау туралы жеңіл-жеңіл әңгіме ұсынды. Фишер бұл мәселеге бұқаралық ақпарат құралдарының көп назар аударғанына қатты таңқалған сияқты, оны "ғылымды оңай түсінуге деген құштарлық" деп түсіндірді. Фишер сондай-ақ журналистердің салалық теңдеуге – саңылаулы материалдардағы капиллярлық ағынды сипаттайтын Уошберн теңдеуіне – қызығушылық танытуына таңырқағанын айтты. Nature журналында ол: "Бұл теңдеу Ұлыбританияның барлық ірі газеттерінде жарияланды. Журналистер оны дұрыс беруге ерекше көңіл бөлді, кейбіреулері бірнеше рет телефон соғып тексерді" деп жазды. Фишер 1999 жылы печеньеге мақұлдау жасау туралы зерттеулері үшін физика саласындағы Иг Нобель сыйлығына ие болды. 2012 жылы Мишлен жұлдызына ие болған ағылшын рестораторы Хестон Блюментал шоколадты печеньеге мақұлдау жасаудың әсерін зерттеді және оның печеньенің дәмін жақсартатынын анықтады. "Шоколадты бір жағынан ерітсеңіз, оның құрылымы жұмсақ, барқыттай болады, соның нәтижесінде ләззатты дәм аласыз". 2022 жылы жүргізілген салыстырмалы зерттеулер хобноб стиліндегі печенье ыстық сусынға мақұлдағаннан кейін ең ұзақ сақталады деген қорытындыға келді.