Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тентерфреймде қолдануға арналған ілгек тікше, музыкант Крис Марстың альбомы.
Hooked nail for use in a tenterframe
the album by musician Chris Mars
Тентерхук немесе тентер гауктары – тентер деп аталатын құрылғыдағы ілгек тікшелер. Тентерлер – бұл 14 ғасырдан бері жүн мата жасау процесінде қолданылған ағаш қаңқалар. Қазір олардың орнына стентерлік штифтер қолданылады. "Тентерхуктарда" деген тіркес, үрейлі күтуді білдіретін метафораға айналған.
Tenterhooks or tenter hooks are hooked nails in a device called a tenter. Tenters were wooden frames which were used as far back as the 14th century in the process of making woollen cloth. They are now superseded by stenter pins. The phrase "on tenterhooks" has become a metaphor for nervous anticipation.
Киім жасау
Жүннен тоқылған матада жұнның майы мен ласы қалатын еді. Фуллер деп аталатын шебер (сонымен қатар шотланд тілінде "Walker" сөзінен шыққан, Ұлыбританияның көп бөлігінде қолданылған), жүн матасын толтыру фабрикасында тазалап, одан кейін жүн матасының қысқаруын болдырмау үшін мұқият кептіру қажет еді. Осы қысқарудың алдын алу үшін фуллер ылғал матаны үлкен ағаш қаңқаға, яғни тентерге орналастырып, сыртқа кептіретін. Матаның ылғал бөліктері тентердің барлық периметрі бойынша тентеркөктермен (ұзын сабы ағашқа қадалған ілмекті шегелер) созылып, матаның жиектері (селведждері) бекітілді, осылай кепкен кезде мата пішіні мен көлемін сақтайтын. Мата тоқылатын жерлерде тентер алаңдары (немесе тентер далалары) – тентерлерге толы кең ашық кеңістіктер болды. Осының нәтижесінде "тентер" сөзі бүкіл Ұлыбритания мен оның империясындағы жер-су атауларында кездеседі, мысалы, Лондонның Шпиталфилдс айманындағы бірнеше көшелер және Шотландияның Шығыс Лотиан аймағындағы Хаддингтон қаласындағы Тентерфилд үйі, осы үйдің атымен Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Тентерфилд қаласы аталған. Бүгінгі күні "тентер" сөзі полиэстерленген пленкалар мен ұқсас маталарды созуға қолданылатын өндіріс желісі машиналарына қатысты қолданылады. "Стентер" жазу түрі де кездеседі.
After a piece of cloth was woven, it still contained oil and dirt from the fleece. A craftsman called a fuller (also called a tucker or wa(u)lker, in Scots, from the word 'Walker', as used in most of the UK mainland), cleaned the woollen cloth in a fulling mill, and then had to dry it carefully, to prevent the woollen fabric from shrinking. To prevent this shrinkage, the fuller would place the wet cloth on a large wooden frame, called a tenter , and leave it to dry outdoors. The lengths of wet cloth were stretched on the tenter using tenterhooks (hooked nails whose long shank was driven into the wood) all around the perimeter of the frame to which the cloth's edges (selvedges) were fixed, so that as it dried the cloth would retain its shape and size. There were tentergrounds (or tenter fields), large open spaces full of tenters, wherever cloth was made, and as a result the word "tenter" is found in place names throughout the United Kingdom and its empire, for example several streets in Spitalfields, London and Tenterfield House in Haddington, East Lothian, Scotland, which in turn gave its name to Tenterfield in New South Wales, Australia. The word tenter is still used today to refer to production line machinery employed to stretch polyester films and similar fabrics. The spelling stenter is also found.
Метафора
XVIII ғасырдың ортасына қарай "tenterhooks" деген тіркес, кернеу, алаңдаушылық, үрей немесе күдік күйінде болуды білдіретін болды, яғни бейнелі түрде, шатырдағы мата сияқты созылғандай сезінуді білдірді. Джон Фордтың 1633 жылғы "Сынған жүрек" пьесасында: "Әйелге сенім жоқ. Ұйқысыздық, О, тоқта! Менің жүрегімнің жіптері шатырларда." 1690 жылы "The General History of Europe" журналында бұл термин қазіргі мағынасында қолданылды: "Мәселе мынада, олар осы екі жыл ішінде қайтадан кездеспейді, сондықтан барлық істер сол уақытқа дейін шатыр ілгектерінде тоқтап тұруы керек." 1826 жылы ағылшын журналы "Monthly Magazine or British Register of Literature, Sciences, and the Belles Lettres" мына жолды қамтыды: "Мен үміттенемін (бұл тілек қатал болғанымен), егер мені осы уақытқа дейін оқыған әділ оқырмандары болса, олар сыйлық кімге берілгенін білу үшін шатырда тұрған шығар." Сол жылы әйеліне жазған хатында америкалық педагог Фрэнсис Уэйланд (Браун университетінің президенті болып тағайындалуын күтіп отыр) "Мен бұрын ешқашан осылай шаршаған емеспін" деп жазды. 2017 жылы жүргізілген сауалнамаға сәйкес, "tender hooks" тіркесін "tenter hooks" орнына дұрыс қолданбау ағылшын тіліндегі ең көп кездесетін қателердің бірі болып табылады.
By the mid 18th century, the phrase on tenterhooks came to mean being in a state of tension, uneasiness, anxiety, or suspense, i. e., figuratively stretched like the cloth on the tenter. John Ford's 1633 play Broken Heart contains the lines: "There is no faith in woman. Passion, O, be contain'd! My very heart strings Are on the tenters." In 1690 the periodical The General History of Europe used the term in the modern sense: "The mischief is, they will not meet again these two years, so that all business must hang upon the tenterhooks till then." In 1826, English periodical Monthly magazine or British register of literature, sciences, and the belles lettres contained the line "I hope (though the wish is a cruel one) that my fair readers, if any such readers have deigned to follow me thus far, are on tenterhooks to know to whom the prize was adjudged." In a letter to his wife the same year, American educator Francis Wayland (waiting for his promised appointment as President of Brown University) wrote "I was never so much on tenter hooks before." The misuse of tender hooks instead of tenter hooks is one of the most common mistakes in the English language according to a survey in 2017.