Кіріспе
Каганер – Каталонияда және Андорра, Валенсия, Балеар аралдары, Солтүстік Каталония (Оңтүстік Франция) сияқты көршілес аймақтардағы Рождестволық көріністерде нәжіс процесі бейнеленген мүсін. Бұл аймақтарда ең көп танылып, кең таралған, бірақ Испанияның басқа да аймақтарында (Мурсия), Португалияда және Оңтүстік Италияда (Неаполь) да кездеседі. "Эль Каганер" деген сөз тікелей "нәжіс шығарушы" дегенді білдіреді. Дәстүр бойынша, мүсін шаруа ретінде бейнеленеді, дәстүрлі каталондық қызыл бас киімі (барретина) киіп, шалбары түсіріліп, жалаңаш арт жағын көрсетеді және нәжіс процесін жасап жатыр.
A Caganer is a figurine depicted in the act of defecation appearing in nativity scenes in Catalonia and neighbouring areas such as Andorra, Valencia, Balearic Islands, and Northern Catalonia (in southern France). It is most popular and widespread in these areas, but can also be found in other areas of Spain (Murcia), Portugal, and Southern Italy (Naples). The name "El Caganer" literally means "the pooper". Traditionally, the figurine is depicted as a peasant, wearing the traditional Catalan red cap (the barretina) and with his trousers down, showing a bare backside, and defecating.
Шығу тегі
Каганердің нақты шығу тегі белгісіз, бірақ бұл дәстүр кем дегенде 18 ғасырдан бері сақталған. Amics del Caganer (Каганер достары) қоғамының мәліметінше, ол барокко дәуірінде, 17 ғасырдың соңында немесе 18 ғасырдың басында пайда болған. Әйгілі фольклорші Жоан Амадс оны маңызды бөлік және туылған оқиғаның ең танымал кейіпкері деп атады. Оны Оңтүстік-Батыс Еуропаның басқа да аймақтарында кездестіруге болады, оның ішінде Испаниядағы Валенсияның оңтүстігіндегі Мурсияда (оны қағон деп атайды), Неапольде (cacone немесе pastore che caca) және Португалияда (cagões). Саламанка провинциясының Сиудад-Родриго соборының ішінде дәретханаға барып отырған адамның мүсіні жасырылған, бірақ ол туылған оқиғаның бөлігі емес. Мария, Жозеф, Иса, бақташылар және басқа да адамдармен бірге каганер көбінесе модельдің бір бұрышына жасырылады, әдетте жемхана көрінісінен алыс. Каталонияда балалардың жасырылған суретті табуы дәстүрге айналған.
Дәстүрлі және заманауи суреттер
Дәстүрлі каганер каталондық шаруа (яғни фермер немесе малшы) ретінде бейнеленеді, ол қара лентасы бар қызыл тоқпа бас киім – барретина киеді. 1970-ші жылдардың соңынан бері дәстүрлі каталондық шаруа әйелінің де бейнесі қосылды, ол ұзын қара шаш тормен қатар дәстүрлі киім киеді. Каталондықтар 1940 жылдан бері бұл дәстүрді көп өзгертті. Дәстүрлі каганер дизайнынан өзге, каганер позын иеленген басқа кейіпкерлерді де кездестіруге болады, мысалы, монахтар, шайтандар, Санта-Клаус, мәшһүр адамдар, спортшылар, тарихи тұлғалар, саясаткерлер, испан королі, британ королі.
Базарлар мен көрмелерде
Каганерлерді Рождествоға дейін мерекелік базарларда табу оңай, мысалы Санта-Эулалия соборының алдындағы базарда, онда көптеген каганерлер сатылады. Жыл сайын жаңа пішіндер жасалады, және кейбір адамдар оларды жинақтайды. Каганерлер кем дегенде бір қауымдастықтың (Els Amics del Caganer, яғни Каганердің достары) назар орталығы болып табылады, ол тұрақты түрде бюллетень ("El Caganòfil") шығарып, тіпті көркем көрмелерде де көрсетілген. Соңғы жылдары зәр шығаратын мүсін, немесе Пиксанер де пайда болды, бірақ ол кеңінен танымал бола алмады.
Барселонаның әдептілік туралы ережесіне қатысты дау
2005 жылы Барселона қалалық кеңесі каганерді қоспаған туынды тапсырыс беру арқылы халықтың наразылығын тудырды. Жергілікті билік бұл сынға жауап ретінде каганерді қоспағанын, себебі азаматтық тәртіп ережесі қоғамдық дефекация мен несеп шығаруды заңсыз деп жариялаған, яғни каганер енді жаман үлгі көрсетуде деген пікір білдірді. Көптеген адамдар мұны каталондық дәстүрлерге жасалған шабуыл деп қарады. Бір жазушы редакцияға жолдаған хатында: «Каганерсіз туынды – туынды емес» деді. Екінші автор тиімді шешім ұсынды. Ол каганерді қосуды, сондай-ақ оның қасына қалам мен блокнот ұстаған полицейдің мүсінін қоюды ұсынды, ол бұзушылық үшін айып таңбасы жазып отыруы керек. Автордың сөзіне göre, бұл үш мақсатқа қол жеткізеді: дәстүрді құрметтеу, ережеге сәйкес болу, оның қалай күшейтіліп жатқаны туралы халықты хабардар ету және, ең бастысы, заңды құрметтеудің маңыздылығын көрсету. Соңында, Парктер мен бақтар басшысы каганерді тыйым салғанын жоққа шығарды, бұл қала тапсырыс берген суретшінің көркемдік шешімі болғанын айтты. «Каганерді құтқарайық» (Salvem el caganer) атты каганердің жоқтығына қарсы науқан мен бұқаралық ақпарат құралдарындағы кең таралған сыннан кейін, 2006 жылғы туынды каганерді қалпына келтірді, ол құрғақ арнаға жақын, туындының солтүстік жағында пайда болды.