Шығыс Сілезияның тарихи аймағы: Хлучин өңірі

Кіріспе

Хлючин аймағы (, Hultschiner Ländchen, Ziemia hulczyńska) – Чех Силезиясының тарихи маңызды бөлігі, қазір Чехиядағы Моравиялық Силезия аймағының құрамында. Ол ең ірі қаласы Хлючиннің атымен аталады. Оның ауданы 64,5 км² және 2021 жылы 66 750 тұрғыны болған.

География

Хлючин аймағы Силезия төмендіктеріндегі Опава төбелі жерінде жатыр. Аймақ арқылы Опава өзені ағып өтеді. Хлючин аймағында бірнеше су қоймасы бар, олардың ішіндегі ең ірілері – Hlučínské және Jezero жасанды көлдері, сондай-ақ Nezmar балық шаруашылығы тоғаны.

Тарих

Археологиялық тұрғыдан алынған деректер бұл аймақтың б.з.д. 4500–2500 жылдар аралығында қоныстанған екенін көрсетеді. Орта ғасырлық Оломоуц және Вроцлав епископтықтары оны бақылауға тырысты. Ақырында Оломоуц дауды жеңіп, аймақ Моравия маркасының құрамына кірді. 1269 жылы Хлючин Богемия королі Оттокар II Моравиядан бөліп алған жерлерге қарасты болды, ол жерлерді оның заңды емес ұлы герцог Николай I басқарды. Кейіннен, негізінен Остзидлунг кезеңінде жүрген германизация салдарынан, Моравияның қалған бөлігінен мәдениет, дәстүр және экономикалық дамуда айырмашылықтар пайда болды. 1526 жылдан бастап Троппау герцогтігі, Богемия жерлерімен бірге, Габсбург монархиясының құрамына кірді. Хлючин аймағының тарихы 1742 жылғы 11 маусымда Пруссия королі Фридрих II мен Австрия императрицасы Мария Тереза арасында қол қойылған Бреслау шартымен басталды. 1740 жылы Пруссия Бірінші Силезия соғысын бастап, Силезияның көп бөлігін басып алды. Шарты бойынша Троппау герцогтігі бөлінді: Опава өзенінің оңтүстігіндегі жерлер Австриялық Силезияда қалды, ал Хлючин маңындағы солтүстік бөлігі Пруссияға өтті және 1815 жылы Силезия провинциясына қосылды. 1871 жылы Пруссия Германия империясының құрамына кіргеннен кейін, Хлючин, Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия жеңілгеннен кейін халықаралық даудың ортасы болды, себебі онда негізінен чех тілінде сөйлейтін адамдар тұрды. 1920 жылғы 4 ақпанда Версаль шартының 83-бабына сәйкес Хлючин аймағы референдумсыз Чехословакияға берілді, бірақ сауалнамалар көрсеткендей, аймақ халқы өзін Жоғарғы Силезияның бөлігі деп есептеді және көбінесе Германияның Веймар Республикасына қосылғысы келді. Чехословакия әскері мен билігі "азат етушілер" ретінде күткен жылы қарсы алуды алмады. Чехословакиялықтар Дойч-Краварнға кіргенде, қала тұрғындарының барлығы көшеге шығып, біріге отырып "Дойчландлид" әнін шырқады. Келесі бірнеше жылда шекарада шағын түзетулер жасалды. Чехословакия аймақтағы неміс тілінде сөйлейтін азаматтардың құқықтарын ресми түрде қорғағанмен, тіл саясаты және неміс тіліндегі білім беруге қатысты қысым көрсетілді. Чехословакиялық жеке басын азаматтарға таңу да наразылық тудырды. 1938 жылғы 1 қазанда Хлючин аймағы Мюнхен келісімі бойынша Чехословакиядан алынған аймақтың бөлігі ретінде нацистік Германия басып алды. Алайда, бұрынғы Чехословакияның басқа аймақтарынан айырмашылығы, ол Рейхсгау Судет жеріне емес, Пруссияның Силезия провинциясына (1941 жылдан бастап Жоғарғы Силезия) қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Хлючин аймағы, Судеттердің қалған бөлігі сияқты, Чехословакияға қайтарылды. Алайда, елдегі миллиондаған неміс тілінде сөйлейтін адамдардан айырмашылығы, аймақ жаппай қуғын-сүргіннен құтылды және тек 3000 азамат эмиграцияға мәжбүр болды. 1993 жылы Чехословакия тарағаннан кейін аймақ Чехия Республикасының құрамына кірді. Бүгінде аймақтың көптеген азаматтары екі ұлтты және сонымен қатар Германия азаматтығына ие.

Archaeological finds suggest that the area was inhabited since 4500 to 2500 BC. The mediaeval bishoprics of both Olomouc and Wrocław attempted to control it. In the end, Olomouc won the dispute, and the area became part of the March of Moravia. In 1269, Hlučín belonged to the lands that were split off Moravia by King Ottokar II of Bohemia as the Duchy of Opava, ruled by his illegitimate son Duke Nicholas I. Differences in culture, traditions and economic development from the rest of Moravia then grew, mainly caused by Germanisation during the course of the Ostsiedlung. From 1526 onwards, the Duchy of Troppau, along with the Lands of the Bohemian Crown, was part of the Habsburg monarchy. The history of Hlučín Region as an entity began with the Treaty of Breslau, signed on 11 June 1742 between King Frederick II of Prussia and Empress Maria Theresa of Austria. In 1740, Prussia started the First Silesian War and conquered most of Silesia. According to the terms of the treaty, the Duchy of Troppau was partitioned: the lands south of the Opava River remained with Austrian Silesia, whereas the northern part around Hlučín fell to Prussia and was incorporated into the Province of Silesia in 1815. With Prussia becoming part of the German Empire in 1871, Hlučín, after the German defeat in World War I, became the site of an international dispute, as it was inhabited mostly by Czech speakers. On 4 February 1920, Hlučín Region was handed over without a referendum to Czechoslovakia, according to Article 83 of the Treaty of Versailles, though surveys suggested that its people felt more as being part of Upper Silesia and mostly would have preferred to join the German Weimar Republic. Czechoslovak troops and authorities did not receive the friendly reception that they had expected as "liberators". When the Czechoslovaks moved into Deutsch Krawarn, the whole population was in the streets and sang in unison the Deutschlandlied. Minor border corrections followed in the next few years. Even though the region's German speakers were officially protected in their rights by Czechoslovakia, repressions on language policy and schooling in German were instituted. The enforcement of a Czechoslovak identity on the citizens also raised public opposition. On 1 October 1938, Hlučín Region was occupied by Nazi Germany, as part of the area taken from Czechoslovakia, with the Munich Agreement. However, unlike the other formerly Czechoslovak domains, it was not attached to the Reichsgau Sudetenland but again to the Prussian Province of Silesia (Upper Silesia from 1941). After World War II, Hlučín Region, like the rest of the Sudetenland, was returned to Czechoslovakia. However, unlike millions of other German speakers in the country, the region was spared a mass expulsion, and only 3000 citizens had to emigrate. After the 1993 dissolution of Czechoslovakia, the region became part of the Czech Republic. Today, a sizable number of the region's citizens are binationals and also have German citizenship.