Устронь: Польшаның тарихы мен курортты қаласы

Кіріспе

Устронь (Устронь) – Польшаның оңтүстігіндегі Силезия аймағындағы денсаулық сақтау курорты. 1999 жылдан бері Силезия воеводиясының құрамына кіреді, ал бұрын 1975 жылдан 1998 жылға дейін Бельско-Бяла воеводиясының құрамында болған. Қала Силезия Бескид тауларында орналасқан. Рównica және Чантория таулары жақын жерде.

Тарих

Елді мекен алғаш рет 1305 жыл шамасында Вроцлав епархиясының латын тіліндегі құжатында – Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis-те Устронадағы бір нысан ретінде тіңкерілген. Бұл ауылдың орналасу процесінде екенін көрсетеді (оннан ондық салығы үшін жер мөлшері әлі нақты емес еді). Ауылды құру, кейін Жоғарғы Силезия деп аталатын аймақта 13 ғасырдың соңында өткен кең аумақты қоныстану науқанының бір бөлігі болды. Саяси жағынан, ауыл бастапқыда 1290 жылы Польшаның феодалдық бөлінуі кезінде құрылған Тешен герцогтығына қарасты, оны Пиаст әулетінің жергілікті тармағы басқарды. 1327 жылы герцогтық Богемия Корольдігінің вассалдық міндеттемесіне айналды, ал 1526 жылдан кейін Габсбург монархиясының құрамына кірді. Ауыл католик приходының орталығы болды, ол 1447 жылғы Петрдің ондық төлемі тізілімінде Встроу деп аталды және Тешен деканатының 50 приходының арасында есімдері тіркелді. 1772 жылы Клеменс болат зауыты ашылды және ауыл біртіндеп индустрияланды. 1897 жылы болат зауыты жабылғаннан кейін, базар қаласы денсаулық сақтау және шипажай курорты бағытында дамыды. 1848 жылғы революциялардан кейін Австрия империясында, қайта құрылған Австрия Силезиясында заманауи муниципалдық бөлініс енгізілді. Устронь муниципалитеті ретінде Биельско саяси округіне және Скочов құқықтық округіне тіркелді. 1856 жылы ол базар қаласының құқығын алды. 1880-1910 жылдардағы халық санауына сәйкес, муниципалитет халқы 1880 жылы 4375 адамнан 1910 жылы 4275 адамға дейін азайды, олардың көпшілігі ана тілі поляк тілі болған (91,5-92,8%), неміс тілінде сөйлейтін азшылықтың саны артып, чех тілінде сөйлейтін халықтың саны азайды. Дін бойынша, 1910 жылы көпшілік протестанттарды (57,1%) құрады, одан кейін рим-католиктер (40,4%) және еврейлер (2,5%) болды. Устроньде дәстүрлі түрде Цешин влахтары тұрды, олар Цешин Силезия диалектісінде сөйледі. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Австро-Мажарстанның ыдырауынан, поляк-чехословак соғысынан және 1920 жылы Цешин Силезиясының бөлінуінен кейін ол Польшаның құрамына кірді. Содан кейін ол Екінші дүниежүзілік соғыстың басында нацистік Германиямен басып алынды. Соғыстан кейін ол Польшаға қайтарылды. 1956 жылы қала құқығын алды. 1960 жылдардан бастап Устроньде жаңа қонақ үйлер мен денсаулық сақтау орталықтары қарқынды дамыды. Қалада пирамида пішіндес қонақ үйлер салынды. Ол сонымен қатар 1974 жылы Ниеродим, 1975 жылы Германице және Липовец ауылдарын қосып кеңейтілді. Устроньде Ян Яроцкий мұражайы орналасқан, ол 1986 жылдың сәуір айында Металлургия мұражайы ретінде құрылды. Ол 1772-1897 жылдар аралығында қолданылған бұрынғы Клеменс болат зауытының ескі ғимаратында орналасқан. Мұражайда техникалық құралдар, сондай-ақ тарихи және этнографиялық заттар жинақталған.

The settlement was first mentioned in a Latin document of Diocese of Wrocław called Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis from around 1305 as item in Ustrona. It meant that the village was in the process of location (the size of land to pay a tithe from was not yet precise). The creation of the village was a part of a larger settlement campaign taking place in the late 13th century in the area that would later be known as Upper Silesia. Politically, the village belonged initially to the Duchy of Teschen, formed in 1290 in the process of feudal fragmentation of Poland, and was ruled by a local branch of Piast dynasty. In 1327, the duchy became a fee of Kingdom of Bohemia, which, after 1526, became part of the Habsburg monarchy. The village became a seat of a Catholic parish, mentioned in the register of Peter's Pence payment from 1447 among the 50 parishes of Teschen deanery as Wstrowe. In 1772, the Klemens Steel Works was opened and the village was gradually industrialised. When the steel work was closed in 1897 the market town switched to be more orientated towards a health and spa resort. After the Revolutions of 1848 in the Austrian Empire, a modern municipal division was introduced in the re established Austrian Silesia. Ustroń as a municipality was subscribed to the political district of Bielsko and the legal district of Skoczów. In 1856, it gained market town rights. According to the 1880–1910 censuses, the population of the municipality dropped from 4,375 in 1880 to 4,275 in 1910, with a majority being native Polish speakers (91.5–92.8%), a growing minority speaking German, and dwindling Czech speaking population. In terms of religion, in 1910, the majority were Protestants (57.1%), followed by Roman Catholics (40.4%) and Jews (2.5%). Ustroń was also traditionally inhabited by Cieszyn Vlachs, speaking Cieszyn Silesian dialect. After World War I, the fall of Austria Hungary, the Polish–Czechoslovak War and the division of Cieszyn Silesia in 1920, it became a part of Poland. It was then annexed by Nazi Germany at the beginning of World War II. After the war it was restored to Poland. It gained city rights in 1956. Since the 1960s, Ustroń saw a large development of new hotels and health centers. A cluster of pyramid shaped hotels were built in the town. It was also expanded by merger of the surrounding villages: Nierodzim in 1974, Hermanice and Lipowiec in 1975. Ustroń is the home of the Jan Jarocki Museum, which was founded in April 1986 as the Museum of Metallurgy. It is housed in an old building of the former Klemens Steel Works, which was in use between 1772 and 1897. The museum collects technical tools, as well as historical and ethnographic artifacts.

Жаяу жүру және демалыс

Устронь мен оны қоршаған аймақтарда көптеген жаяу жолдары бар, оның ішінде Бас Бескид жолының басталуы (шығысқа қарай саяхат еткенде) немесе аяқталуы (батысқа қарай саяхат еткенде) орналасқан.