Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вендрине – Чехияның Моравия-Силезия аймағындағы Фридек-Мистек ауданындағы муниципалитет және ауыл. Халық саны шамамен 4500 адамды құрайды. Ол Олза өзенінің жағасында, Силезияның Чешин аймағының тарихи аймағында орналасқан. Муниципалитетте елеулі поляк азшылығы бар.
Vendryně is a municipality and village in Frýdek Místek District in the Moravian Silesian Region of the Czech Republic. It has about 4,500 inhabitants. It lies in the historical region of Cieszyn Silesia on the banks of the Olza River. The municipality has a significant Polish minority.
Этимология
Вендрине атауы топографиялық текті, *vądr топонимикалық негізінен туындаған, сумен байланысты болуы мүмкін.
The name of Vendryně is of topographic origins derived from the toponymic base *vądr tentatively connected with water.
География
Вендрине Фридек-Мистектен шамамен шығысқа қарай және Остравадан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Ол Чешин Силезиясының тарихи аймағында жатыр. Вендрине көршілес Тржинецпен біріккен қалалар тобын құрайды және Ольза өзенімен Тржинецтен бөлінген, ол муниципалитет аумағының батыс шекарасымен ағып, оның ең тар жерінен өтеді. Вендрине көбінесе Моравиялық Силезияның етегінде орналасқан, бірақ оның созылған аумағы солтүстікте Силезия Бескидтеріне, ал оңтүстікте Моравиялық Силезия Бескидтеріне дейін жетеді. Оңтүстік бөлігінде муниципалитеттегі ең биік тау – теңіз деңгейінен жоғарырақ Ждяр тауы да бар.
Vendryně is located about east of Frýdek Místek and southeast of Ostrava. It lies in the historical region of Cieszyn Silesia. It forms a conurbation with neighbouring Třinec, and is separated from Třinec by the river Olza, which flows along the western border of the municipal territory and intersects it at the narrowest point. Vendryně lies mostly in the Moravian Silesian Foothills, but its elongated territory also extends into the Silesian Beskids on the north and into the Moravian Silesian Beskids on the south. The southern part also includes the highest mountain in the municipality, Žďár at above sea level.
Тарих
Елді мекен алғаш рет 1305 жыл шамасында Вроцлав епархиясының латын құжатында – Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis-те Wandrina деп тіңкерілді. Бұл ауылдың орналасу процесінде екенін көрсетеді (оннан ондық салығы үшін жер мөлшері әлі нақтыланбаған). Ауылдың құрылуы 13 ғасырдың соңында, кейін Жоғарғы Силезия деп аталатын аймақта өткен кең аумақты қоныстандыру науқанының бір бөлігі болды. Саяси жағынан алғанда, ауыл бастапқыда 1290 жылы Польшаның феодалдық үңкейілуі кезінде құрылған Тешен герцогтығына қарасты, оны Пиаст әулетінің жергілікті тармағы басқарды. 1327 жылы герцогтық Богемия Корольдігінің вассалы болды, ал 1526 жылдан кейін Габсбург монархиясының құрамына кірді. Ауыл католик приходының орталығы болды, ол 1447 жылдан бастап Петрдің ақшасы төлемінің тізілімінде Vandrzina деп тіңкерілді, Тешен деканатының 50 приходының арасында. 1540 жылдардан кейін Тешен герцогтығында протестанттық реформация басымдыққа ие болды, ал жергілікті католик шіркеуін лютерандар басып алды. Ол олардан (аудандағы елуге жуық ғимараттың бірі ретінде) арнайы комиссия алып, 1654 жылдың 21 наурызында Рим-католик шіркеуіне қайтарды. 19 ғасырда ауылда Устроньдегі темір зауыты үшін темір кені өндірілді, кейіннен Тршинецтегі Тршинец темір және болат зауыты үшін, бұл Вендриняның қарқынды дамуына әкелді. Кен өндіру 1895 жылы тоқтатылды. Болат зауыттары үшін әктас 1965 жылға дейін қазылып алынды. 1848 жылғы революциялардан кейін Австрия империясында жаңаша әкімшілік-территориялық бөлініс енгізілді, Австриялық Силезия қайта құрылды. Ауыл муниципалитет ретінде Тешен округіне және Яблонков құқықтық округіне бағынды. 1880-1910 жылдар аралығындағы халық санауына сәйкес, муниципалитет халқы 1880 жылы 1989 адамнан 1910 жылы 2587 адамға дейін өсті, олардың көпшілігі ана тілі поляк тілі болған (97,4%-дан 98,9%-ға дейін), сондай-ақ неміс тілінде сөйлейтіндер (1910 жылы ең көп 62 адам немесе 2,4%) және чех тілінде сөйлейтіндер (1910 жылы ең көп 6 адам немесе 0,2%) де болды. 1910 жылғы діни санау бойынша, көпшілік протестанттар (69%) болды, одан кейін римдік католиктер (30,5%) және еврейлер (16 адам немесе 0,5%) келеді. Ауылда дәстүрлі түрде Чешин влахтары тұрған, олар Чешин силезия диалектісінде сөйлеген. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Австро-Мажарстанның ыдырауынан, поляк-чехословак соғысынан және 1920 жылы Чешин Силезиясының бөлінуінен кейін ол Чехословакияның құрамына кірді. Мюнхен келісімінен кейін, 1938 жылдың қазанында Транс-Ольза аймағымен бірге Польшаға қосылды, әкімшілік жағынан Силезия воеводствосының Чешин округіне бағынды. Кейіннен Екінші дүниежүзілік соғыстың басында нацистік Германия оны басып алды. Соғыстан кейін ол Чехословакияға қайтарылды. 1980 жылдан 1995 жылға дейін Вендриня Тршинец қаласының әкімшілік бөлігі болды.
The settlement was first mentioned in a Latin document of Diocese of Wrocław called Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis from around 1305 as Wandrina. It meant that the village was in the process of location (the size of land to pay a tithe from was not yet precised). The creation of the village was a part of a larger settlement campaign taking place in the late 13th century on the territory of what will be later known as Upper Silesia. Politically the village belonged initially to the Duchy of Teschen, formed in 1290 in the process of feudal fragmentation of Poland and was ruled by a local branch of Piast dynasty. In 1327 the duchy became a fee of the Kingdom of Bohemia, which after 1526 became part of the Habsburg monarchy. The village became a seat of a Catholic parish, mentioned in the register of Peter's Pence payment from 1447 among 50 parishes of Teschen deanery as Vandrzina. After 1540s Protestant Reformation prevailed in the Duchy of Teschen and a local Catholic church was taken over by Lutherans. It was taken from them (as one from around fifty buildings in the region) by a special commission and given back to the Roman Catholic Church on 21 March 1654. In the 19th century an iron ore was mined in the village for the iron works in Ustroń and later the Třinec Iron and Steel Works in Třinec, which caused a rapid development of Vendryně. The mining ended in 1895. Limestone was mined here for the steel works until 1965. After Revolutions of 1848 in the Austrian Empire a modern municipal division was introduced in the re established Austrian Silesia. The village as a municipality was subscribed to the political district of Teschen and the legal district of Jablunkau. According to the censuses conducted in 1880–1910 the population of the municipality grew from 1,989 in 1880 to 2,587 in 1910 with a majority being native Polish speakers (between 97.4% and 98.9%) accompanied by German speaking (at most 62 or 2.4% in 1910) and Czech speaking people (at most 6 or 0.2% in 1910). In terms of religion in 1910 the majority were Protestants (69%), followed by Roman Catholics (30.5%) and Jews (16 or 0.5%). The village was also traditionally inhabited by Cieszyn Vlachs, speaking Cieszyn Silesian dialect. After World War I, fall of Austria Hungary, Polish–Czechoslovak War and the division of Cieszyn Silesia in 1920, it became a part of Czechoslovakia. Following the Munich Agreement, in October 1938 together with the Trans Olza region it was annexed by Poland, administratively adjoined to Cieszyn County of Silesian Voivodeship. It was then annexed by Nazi Germany at the beginning of World War II. After the war it was restored to Czechoslovakia. From 1980 to 1995, Vendryně was an administrative part of the city of Třinec.