Кіріспе

Федералдық резерв жүйесі, көбінесе "Фед" деп аталады, 1913 жылы құрылғаннан бері түрлі сынға ұшырады. Сыншылар оның инфляцияны басқару, банк жүйесін реттеу және экономиканы тұрақтандырудағы тиімділігіне күмән келтірді. Белгілі сыншылардың ішінде Нобель сыйлығының лауреаты, экономист Мильтон Фридман және оның әріптесі, монетарист Анна Шварц бар, олар ФРС саясаты Ұлы депрессияны ушықтырды деп санайды. Соңғы кезде бұрынғы конгрессмен Рон Пол ФРС-ті таратуды және алтын стандартына қайта оралуды жақтады. Сыншылар ФРС-тің үлестік резервтік банктік жүйедегі рөлі, экономикалық циклдарға тигізетін әсері және оның ашықтығы туралы да алаңдаушылық білдірді. ФРС 2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысы сияқты экономикалық төмендеулерге себепкер деп айыпталды, сондай-ақ жеке мүдделердің ықпалында екендігі де айтылды. Бұл сын-тегеуріндерге қарамастан, Федералдық резерв АҚШ-тың қаржы жүйесіндегі маңызды институт болып қала береді, оның рөлі, саясаты және реформаға қажеттілігі жөніндегі пікірталас әлі де жалғасуда.

Жасау

Федералды резерв туралы заңның алғашқы нұсқасы 1910 жылы Джорджия штатындағы Джекилл аралында республикалық сенатор Нельсон Олдрич, Ұлттық валюта комиссиясының төрағасы, және бірнеше Уолл-стрит банкирлерімен бірге жасалды. Ақырғы нұсқасы, қоғамдық бақылауды күшейту және Нью-Йорк банктік жүйесінің ықпалын әлсірету мақсатындағы қағидаларды қамтитын, Вирджиния штатының демократ конгрессмені Картер Гласс жасады. Федералды резерв жүйесінің құрылымы банкирлердің өз бақылауындағы орталық банк құруға деген ниеті мен президент Вудро Вильсонның мемлекеттік бақылаудағы децентрализацияланған жүйе құруға деген ниеті арасындағы келісім нәтижесі болды. Федералды резерв туралы заң Конгресс бекітіп, 1913 жылдың желтоқсан айында президент Вильсон қол қойды. Ол былай деп жазды:

Тиімділік және саясат

Федералды резервтік жүйе тұрақтылықты арттыру және инфляцияны төмендету мақсаттарына қол жеткізбегені үшін сынға ұшырады. Бұл бірқатар ұсыныстарға, оның ішінде басқа саясат қағидаларын қолдауға немесе жүйені түбегейлі қайта құруға әкелді. Милтон Фридман үкіметтердің ақша жүйесіндегі рөлін мойындағанмен, Федералды резервтік жүйенің нашар нәтижелері үшін сынады және оны тарату қажет деп есептеді. Фридман Федералды резервтік жүйені компьютерлік бағдарламамен алмастыру керек деп ойлады. Бұл ұсыныс Фридманның k пайыздық қағидасы деп белгілі болды. Басқалар орталық банк саясатын басқару және жақсарту үшін балама рет ретінде жалғызыңғыр ұлттық табысқа (ЖҰТ) бағытталған саясатты ұсынды. Атақты қолдаушыларының қатарында Скотт Самнер, Дэвид Бекворт және Тайлер Коуэн бар.

Конгресс

Конгресстің бірнеше мүшесі ФРС-ті сынады. Сенатор Роберт Оуэн, оның есімі Глас-Оуэн Федералды резерв туралы заңда жазылған, ФРС уәде етілгендей жұмыс істемейтініне сенді. Ол былай деді: «Федералды резервтік кеңес барлық адамдардың мүддесі үшін несиелерді бақылау, реттеу және тұрақтандыру үшін құрылды. Федералды резервтік кеңес – бүкіл әлемдегі ең ірі қаржылық күш. Осы үлкен күшті Федералды резерв туралы заңда көзделгендей пайдаланудың орнына, кеңес осы билікті банктерге жүктеді». 1920-1931 жылдар аралығында Палатаның Банк және валюта жөніндегі комитетінің төрағасы, конгрессмен Луис Т. МакФадден Федералды резервті Ұлы депрессияны қасақана тудырды деп айыптады. Комитет төрағалығынан айрылғаннан кейін жасаған бірнеше сөздерінде МакФадден Федералды резервті Уолл-стрит банктері мен олардың байланысты Еуропалық банктері басқарады деп мәлімдеді. 1932 жылы Палатада жасаған бір сөйлесінде (бұл сөзді әуесқойлық деп сынға алды) ол былай деді:

Палатаның және Сенаттың Банктік және валюталық комитеттеріне қатысқан көптеген конгресс мүшелері Федералды резервтің ашық сыншылары болды, соның ішінде төрағалары Райт Патман, Генри Рёсс және Генри Б. Гонсалес. 2011 жылы ақша-кредит саясаты жөніндегі кіші комитет төрағасы болған Рон Пол Федералды резервтік жүйеге бекем қарсылас ретінде танымал. Ол Федералды резервтік жүйені жою туралы заң жобаларын жүйелі түрде ұсынды, олардың үшеуі Палатада мақұлданды, бірақ Сенатта жеңіліске ұшырады. Конгрессмен Пол сонымен қатар H. R. 459 жобасын ұсынды: 2011 жылғы Федералды резервтің ашықтығы туралы заң. Бұл заң Федералды резервтік кеңес пен он екі өңірлік банктердің аудитін талап етті, әсіресе оның бағалы қағаздарының құнын бағалауға ерекше назар аудару керек еді. Оның ұлы, сенатор Рэнд Пол Конгресстің келесі сессияларында ұқсас заңдарды ұсынды.

Дүниежүзілік қаржы дағдарысы (2007-08)

Кейбір экономистер, мысалы Джон Б. Тейлор, ФРС-тің 2007 жылғы дағдарыстан бұрын АҚШ-та болған тұрғын үй бағасының көтерілуіне, кем дегенде ішінара, жауапты деп мәлімдеді. Олардың пікірінше, 2001 жылғы дағдарыстан кейін ФРС пайыздық ставкаларды тым төмен ұстады. Бұл тұрғын үй бағасының көтерілуіне алып келді, содан кейін несие дағдарысы орын алды. Ал бұрынғы төраға Алан Гринспен бұл тұжырымдамамен келіспейді. Ол ФРС-тің ұзақ мерзімді пайыздық ставкаларға (критиктер сілтеме жасайтын) бақылауы тек тікелей емес екенін атап көрсетті. ФРС өзінің бақылауындағы қысқа мерзімді пайыздық ставканы (яғни федералдық қорлар ставкасын) көтерді, бірақ ұзақ мерзімді пайыздық ставка (әдетте бұрынғысына байланысты) көтерілген жоқ. Федералды резервтің қадағалаушы және реттеуші рөлі тиімсіз деп сынға ұшырады. АҚШ-тың бұрынғы сенаторы Крис Додд, сол кездегі Банк істері, тұрғын үй және қалалық даму жөніндегі АҚШ Сенаты комитетінің төрағасы, ФРС-тің 2007-2008 жылдардағы экономикалық дағдарыстағы рөлі туралы былай деді: "Соңғы жылдары олар тұтынушыларды қорғау және банк холдинг компанияларын реттеу жауапкершілігін өз мойнына алғанда, бұл үлкен сәтсіздікке ұшырады".

Фракциялық резервтік банктік қызмет

Федералды резерв ақша массасын тікелей бақыламайды және бұл өкілеттілікті банктерге жүктеді. Егер банктің міндетті резерв нормасы 10% болса және оның банк шотында 10 миллион доллар болса, ол 100 миллион доллар несие беруге немесе, егер ол инвестициялық банк болса, басқа да инвестициялар жасауға мүмкіндік алады. Бұл, по сути, 10:1 арақатынамындағы маржамен жұмыс істеуге татыу, бірақ маржа үшін пайыз төлеудің қажеті жоқ, себебі бұл ақшаны олар өздері жасады. Осы сынға сәйкес, бұл несиелік немесе бизнес айналымдардың басты себебі, өйткені ақша ұсынымын жасау бір ғана органның бақылауында емес, және көптеген банктердің арасында орталықтанбаған түрде жүзеге асырылады, олар жеке пайданы барынша арттыруға тырысады. Федералды резерв осы процесті Федералдық қорлар ставкасын реттеу арқылы жанама түрде бақылайды, бұл ставка экономикадағы жаңа қарыздарға пайыздық ставканы анықтайды, және инфляцияны бақылау үшін экономиканы рецессияға (қатты қону) түсіруге немесе рецессиясыз экономиканы тежеуге (жұмсақ қону) тырысады.

Ашықдық мәселелері

Бір сын – Федералдық ашық нарық комитеті, ол Федералдық резерв жүйесінің құрамында, ашықтығы жеткіліксіз және толыққанды аудиттен өтпейді. Bloomberg News агенттігінің мәліметінше, американдықтардың көп бөлігі жүйеге көбірек жауапкершілік жүктелуі керек немесе оны тарату керек деп санайды. Тағы бір сын – халықтың Федералдық ашық нарық комитетінің (FOMC) отырыстарында қандай мәселелер талқыланып жатқанын білуге құқығы бар деген талап.