Кіріспе

Epidendroideae) – орхидеялар тұқымдасына жататын өсімдіктер тұқымдасы. Epidendroideae орхидеялардың барлық басқа қосалқы туыстарынан үлкен, 576 туысқа жататын 15 000-нан астам түрді қамтиды. Көптеген эпидендроид орхидеялары тропикалық эпифиттер, көбінесе псевдобульбалары бар. Дегенмен, Epipactis сияқты жер бетінде өсетін түрлері де бар, тіпті микоризалық саңырауқұлақтарда паразиттік тіршілік ететін микогетеротрофтар да кездеседі. Олар әдетте бір құнарлы антері (= монадриялы) бар қалған орхидеяларды қамтиды, ол толық конвекстік (= дөңгелек) немесе субэректті (яғни шеттеріне қарай көтеріледі). Антердің пішіні бағананың созылуынан немесе, вандоидтардағыдай, антердің ерте иілуінен пайда болады. Антер бағана осімен тік бұрыш құрайды немесе көптеген туыстарда артқа қарай бағытталған. Көбінесе қатты өскіндері болады, яғни балауыз тәрізді немесе біріккен тозаң дәндерінен тұратын масса. Өскіндерде каудикул және висцидиум болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Стигма тұтас немесе үш бөлікті; қысқа мүшесі бар. Ортаңғы стигма бөлігінің жоғарғы жағы өскіндік сабақшаны құрайды. Жұмыртқалық бір ұялы. Жапырақтары дистихты немесе спиральді, жуан сабақтарында өседі. Epidendroideae-ні жіктеу қиын. Олар "төменгі эпидендроидтар" және "жоғарғы эпидендроидтар" болып бөлінеді.

Сипаттама

Эпифиттер – жер бетінде, басқа өсімдіктердің үстінде өсетін өсімдіктер. Олар топыраққа отырғызылмайды және паразиттік емес (яғни, басқа өсімдіктердің есебінен қоректенбейді; алайда, кейбір түрлері өз қонақ үйіне түрлі жолдармен зиян келтіруі мүмкін). Басқа өсімдіктерде өсу арқылы эпифиттер жарыққа оңай жетеді немесе жарық үшін күресуден қашады. Көптеген мүктер мен лишайниктер, сондай-ақ барлық тұқымдық өсімдіктер мен папоротниктердің шамамен 10 пайызы эпифиттер болып табылады. Эпифиттер кейбір өсімдіктер тобында, мысалы, папоротниктер, мүктер, лишайлар және балдырларда кең таралған. Орхидеялардың 20 мың түрінің жартысынан астамы эпифиттер құрайды.

Тіршілік ету ортасы

Эпифиттік тұқымдық өсімдіктер мен папоротниктердің көпшілігі тропикалық және субтропикалық жаңбырлы ормандарда кездеседі, себебі олар тірі қалу үшін жоғары ылғалдылыққа қажет. Эпифиттер ең көп өсетін аймақтар – таулық жаңбырлы ормандар. Эпифиттік орхидеялардың орналасуы түрлерінің қажеттіліктері мен мөлшеріне байланысты қонақ ағаштың әртүрлі жерлерінде кездеседі: кейбір ірі түрлері салбыраған жерлерде өседі, ал кішкентай түрлері жұқа бұтақтарда өрмелеп өседі, ал кейбір түрлері діңгекке көтеріледі, және т.б. Ағаштар әртүрлі температура, ылғалдылық және жарық жағдайлары бар көптеген мекендеу орындарын ұсынады. Температуралы аймақтарда эпифиттер ылғалды ормандарда, мысалы, Квинслендтегі жаңбырлы ормандарда кең таралған.

Бейімделу

Эпифиттер басқа флора сияқты құрғақшылыққа толық бейімделмейді, себебі олар топыраққа қол жеткізе алмайды, бірақ олардың тірі қалуына көмектесетін механизмдері бар. Кейбіреулері бірнеше ай бойы толыққанды ұйықтайды; көптеген эпифиттерде түнгі уақытта CO2-ні қабылдау және күндіз жабық стомата арқылы фотосинтездік бекітуді қамтитын крассулацеандық қышқыл метаболизмі (CAM) байқалады, бұл транспирация арқылы судың жоғалуын азайтады. Олар сондай-ақ, қол жетімді болғанда суды жылдам сіңіре алатын және су тапшы болғанда құрғақшылықтың алдын алатын сіңіруші өсімдіктерді де қамтиды. Жоғары түнгі температура, дегидратацияланған тіндер және қоршаған ауадағы жоғары қанығу тапшылығы CAM-ға кедергі келтіруі мүмкін, бұл эпифиттердің "стомата өткізгіштігін" төмендетеді, CO2 сіңіруін азайтады, бұл өз кезегінде өсу мен көбеюді азайтады және тіпті көміртегінің жоғалуына әкеледі. Жоғары температура, буланудың күшеюі және жарыққа ұшырау CAM-ның тоқтауына себеп болады, яғни эпифит стресске ұшырағанда стоматаларын жауып, түрдің таралған ареалын шектейді. Эпифиттердің биомассасы басқа өсімдіктерге қарағанда ылғалдылықтың әртүрлі деңгейлеріне әлдеқайда сезімтал.