Кіріспе

Совет-американдық шахмат гроссмейстері (1947 жылы туған)

Борис Францевич Гулко (; 1947 жылдың 9 ақпанында туған) – шахматтан совет-американдық гроссмейстер. Ол Совет чемпионатын және АҚШ чемпионатын жеңген жалғыз адам, сондай-ақ Гарри Каспаровқа қарсы оң нәтиже көрсеткен санаулы шахматшылардың бірі.

Өмір және мансап

Борис Гүлко 1947 жылы еврей отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Қызыл Армияның сарбазы болған және Кеңес Одағының Германияны басып алуы кезінде дислокацияланған. Бірнеше жылдан кейін оның отбасы Кеңес Одағына оралды. Гүлко 1975 жылы Халықаралық шебер, ал 1976 жылы гроссмейстер атанды. Ол 1977 жылы Ленинградта Иосиф Дорфманмен бірге КСРО шахмат чемпионатында жеңіске жетті. Советтер әдетте Совет Чемпионы атағы үшін бірнеше партиядан тұратын матч өткізетін, және 1977 жыл да осыдан өзгеше болған жоқ. Алайда, Гүлко мен Дорфман алты партиядан тұратын плей-оффтан кейін тең түсті, сондықтан олар Совет Чемпионы атағы мен беделін бөлісті. Олар үш бұрынғы әлем чемпионынан жарты ұпайға көш соқты. Содан кейін Гүлко елден кетуге өтініш берді, бірақ рұқсат алынбады. Ол және оның әйелі, шахматтан әйел гроссмейстері Анна Ахшарумова, көрнекті советтік "отказниктерге" айналды. Әуешай коммунизмге қарсы болғандықтан, бір рет КГБ агенттерімен ұсталды және сабалды. "Гласность" кезеңі келгенше олар жоғары деңгейдегі шахмат турнирлеріне қатыса алмады, және Гүлко 1986 жылы АҚШ-қа эмиграциялауға рұқсат алды. "Шахмат ойнауға және жоғары жетістікке жету үшін жаттығуға кірісу үшін отыз тоғыз жас тым кеш", - деді Гүлко, "сол жеті жыл менің шахмат мансабыма ауыр соққы болды, бірақ мен олардан өкінем жоқпын". АҚШ-қа көшкеннен кейін ол 1994 және 1999 жылдары АҚШ шахмат чемпионатында жеңіске жетті. Ол – американдық және советтік чемпионаттардың екеуін де жеңген жалғыз шахматшы. Гүлко 1978 жылдан 2001 жылға дейінгі ойындарда үш жеңіс, төрт тең және бір жеңіліс көрсетіп, Гарри Каспаровқа қарсы керемет оң нәтижеге ие (ChessGames.com мәліметі бойынша). Гүлко 20 жылдан кейін антисемиттік дискриминацияға ұшырады. Ол 2004 жылғы Әлем шахмат чемпионатында Ливияда ойнауға қабілетті болды. Ливия ұйымдастыру комитетінің төрағасы, диктатор Каддафидің ұлы былай деп мәлімдеді: "Біз бұл чемпионатқа сионистік жауларды шақырмадық және шақырмаймыз". Гүлко және басқа бірнеше еврей шахматшылары турнирден бас тартты, ал Гүлко ФИДЕ президенті Кирсан Илюмжиновке жолдаған хатында: "Еврейлер қатыстырылмаған алғашқы әлем шахмат чемпионатының төрағасы болмауыңызды өтінемін. Біздің ұлы және асыл ойынымыз мұндай ұятқа лайық емес" деді. Ол әлі де шахмат ойнап жүр, бірақ көптеген турнирлерге қатыспайды және тәжірибелі журналист және саяси комментатор атанды. Нью-Джерси штатының Фэр-Лон қаласында көп жылдар тұрғаннан кейін, Гүлколар 2019 жылы Иерусалимге көшіп кетті.

Ерекше ойындар

Гүлконың Гарри Каспаровқа қарсы оң нәтижесі бар (+3−1=4). Ол тіпті 1982 жылы Ресейде қара піштермен Каспаровты жеңген:

Каспаров - Гүлко, Ресей 1982
1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. e3 Nf6 4. Bxc4 e6 5. Nf3 c5 6. O-O a6 7. e4 b5 8. Bd3 Bb7 9. Bg5 cxd4 10. Nxd4 Nbd7 11. Nc3 Ne5 12. Ncxb5 Nxd3 13. Qxd3 axb5 14. Rfd1 Be7 15. Qxb5+ Qd7 16. Qb3 Bxe4 17. Nf5 Bd5 18. Nxg7+ Kf8 19. Qh3 h5 20. Qg3 Kxg7 21. Bxf6+ Kxf6 22. Rd4 Bd6 23. Qc3 Kg6 24. h3 Bc7 0–1