Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уимунд – 1147 жылдан кейінгі жылдары теңіз саяхаттарын жасаған, жауынгерлік қимылдарға қатысқан ағылшын ортағасырлық епископ. Оның тарихын XII ғасырдағы ағылшын тарихшысы Уильям Ньюбург өзінің "Historia rerum anglicarum" еңбегінің I кітабының 24-тарауында, "Епископ Вимунд туралы, оның епископқа лайық емес өмірі және оның көзінен айырылуы" деген тақырыпта баяндаған.
English medieval bishop
Wimund was a bishop who became a seafaring warlord adventurer in the years after 1147. His story is passed down to us by 12th century English historian William of Newburgh in his Historia rerum anglicarum, Book I, Chapter 24 entitled "Of bishop Wimund, his life unbecoming a bishop, and how he was deprived of his sight".
Вимундтің шығу тегі
Уильям Вимундтың «Англияның ең шалқар, беймәлім жерінде туылғанын» жазған. Ол 1123–1127 жылдары болашақ Англия королі Стивен I құрған Ланкаширдегі Фурнесс аббаттығында білім алған. Вимунд 1134 жылы Аралдар патшасы Амлайб мак Гофрайдтың өтініші бойынша Ман аралындағы Рушенде монастырь салу үшін Фурнесс монастырынан жіберілген топтың құрамында болуы мүмкін. Патша Амлайб Фурнесс монастырына Аралдар епископын сайлау құқығын берді, және Вимунд Йорк архиепископы Турстан (II) кезінде осы лауазымға сайланған сияқты. Турстан 1140 жылдың басында қайтыс болды, сондықтан Вимунд 1134–1140 жылдары Аралдар епископы болды. Бұл, сырт көзге қарапайым отбасынан шыққан жас адам үшін өте жылдам өркендеу болды. Алайда, Уильям Ньюбургтің айтуынша, Вимунд уақыт өте келе Морей мормаерының ұлы екенін мәлімдеген. Уильям және кейбір кешірек жазған авторлар Вимундтың бұл сөздеріне күмән келтірді. Қазіргі тарихшылар оның бұл мәлімдемесін қабылдауға көбірек бейім. Кейбіреулер Вимундті Морейлік Оэнгустың (1130 жылы қайтыс болған) ұлы, Король Лулах мак Гилл Коемгайннің немересі деп санайды. Дегенмен, оның Камбриямен байланысы Вимундтің Патша Дункан II-нің ұлы Уильям Фиц Дунканның (мүмкін, заңды емес) ұлы болуы мүмкін деген болжамға әкелді. Уильям анасы Октреда арқылы Камбрияда кең аумақтарға ие болды, ол Нортумбрияның Коспатрик қызы еді. Ол Оэнгустың 1130 жылы қайтысы мен өзінің 1147 жылы қайтысы арасында Мормер немесе Морей графы болған деп есептеледі.
William records that Wimund was "born in the most obscure spot in England". He was educated at Furness Abbey, then in Lancashire, founded 1123–1127 by the future Stephen I of England. Wimund may have been a member of the party sent from Furness to found a house at Rushen on the Isle of Man by request of Amlaíb mac Gofraid, the King of the Isles, in 1134. King Amlaíb granted the monks of Furness the right to elect the Bishop of the Isles, and it appears that Wimund was elected to the see during the time of Thurstan (II), Archbishop of York. Thurstan died in early 1140, so that Wimund became Bishop of the Isles in the period 1134–1140. This was a very rapid rise for a young man of apparently obscure origins. However, as William of Newburgh relates, Wimund in time claimed to be the son of the mormaer of Moray. William, and some later writers, doubted Wimund's claims. Modern historians have been more inclined to take this claim seriously. Some have proposed that Wimund was a son of Óengus of Moray (died 1130), grandson of King Lulach mac Gille Coemgáin. However, his link with Cumbria has led to the supposition that Wimund was a son (possibly illegitimate) of William fitz Duncan, son of King Duncan II. William held extensive lands in Cumbria through his mother, Octreda, daughter of Cospatrick of Northumbria, and is believed to have been Mormaer or Earl of Moray between Óengus's death in 1130 and his own death in 1147.
Епископ Вимунд
Келесі жазбада Уильям Ньюбургтің епископ Вимундтің өмірі туралы жазғандары қысқаша баяндалады. Вимундтың аралдар епископтығы Скай аралында орналасқан. Колумбаға арналған Снизорт соборының қираған жерлері әлі күнге дейін Скеабост маңында көрінеді. Уильям Ньюбургтік Вимундтің "[епископтық лауазымының мәртебесіне қанағаттанбай, ол келесі кезде үлкен және таңғажайып істерді қалай атқара алатынын ойлады, себебі ол мақтанышпен сөйлейтін, жүрегі текпе болатын" деп жазды. Алайда, Вимундтің әкесі, егер ол шынымен Уильям Фиц Дунканның ұлы болса, оның аралдар епископы болған алғашқы жеті жыл бойы тірі болған. Әкесі тірі болғанда Вимундке "[Моррей графының ұлы екенін және Шотландия патшасы оның әкесінің мұрасын тартып алғанын] көрсетудің қажеті болмады", - деп айтады Уильям. Бірақ Уильям асығып отырған болуы мүмкін; Вимундтің алғашқы қақтығысы оның інісі патша Давид I-мен емес, басқа епископпен болды және бұл екі қақтығыстың байланысты екенін ойлауға ешқандай себеп жоқ. Вимундтың епископтық қызметі кезінде немесе оның басталуынан сәл бұрын Гилл Алдан Уиторн епископы болып тағайындалды, бұл Фергус Галлоуэй мен архиепископ Турстанның келісімімен және папа Онорий III-нің мақұлдауымен болды. Жаңа құрылған Уиторн епископтығының жерлері бұрын аралдар епископтарының билігінде болған болуы мүмкін, ал бәсекелес епископтардың өз қарсыластарын қуу үшін қарулы күш қолдануы ешқандай жаңалық емес еді. Осылайша, мұрасын алу үшін емес, Вимундтің Гилл Алданмен күресі, көрінетіндей, оның епископтығын қарсыласының пайдасына бөлуге жол бермеуге бағытталған. Оны тұтқындағаннан кейін, оған соқырлық және кастрация жасалды және ол өмірінің қалған бөлігін Солтүстік Йоркширдегі Байленд монастырында өткізді.
The following is a summary of William of Newburgh's account of the life of Bishop Wimund. Wimund's bishopric of the Isles had its seat on the Isle of Skye. The ruins of Snizort Cathedral, dedicated to Columba, are still visible near Skeabost. William of Newburgh writes that Wimund, "[n]ot content with the dignity of his episcopal office, he next anticipated in his mind how he might accomplish great and wonderful things; for he possessed a haughty speaking mouth with the proudest heart." However, Wimund's father, if he was indeed the son of William fitz Duncan, was alive for the first seven years at least of his time as a Bishop of the Isles. So long as his father was alive, Wimund need hardly "[feign] himself to be the son of the earl of Moray and that he was deprived of the inheritance of his fathers by the king of Scotland" as William says. But William may be anticipating himself; Wimund's first conflict was not with his uncle King David I, but with a fellow bishop, and there is no reason to suppose that these two conflicts were linked. During Wimund's episcopate, or shortly before its beginning, Gille Aldan was consecrated Bishop of Whithorn, probably by the agreement of Fergus of Galloway and Archbishop Thurstan, and with the approval of Pope Honorius III. The lands of the recreated Bishopric of Whithorn had probably been subject to the Bishops of the Isles, and for rival bishops to employ armed force to drive off their rivals was hardly unknown. Thus, rather than to gain his inheritance, Wimund's struggle with Gille Aldan was apparently an attempt to prevent his bishopric being partitioned in favour of a rival. After being captured, he was blinded and castrated and spent the rest of his life at the monastery at Byland Abbey in North Yorkshire.