Амазонка сулы аңдары (Trichechus inunguis) – Бразилия, Перу, Колумбия, Эквадор өзендерінде тіршілік ететін ең кішкентай сулы сүтқоректі. Сипаттамасы, анатомиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Амазонка манаты (Trichechus inunguis) – Бразилия, Перу, Колумбия және Эквадордағы Амазонка бассейнінде тіршілік ететін манаттың бір түрі. Ол – қазіргі кезде сақталған үш манат түрінің ең кішісі.
The Amazonian manatee (Trichechus inunguis) is a species of manatee that lives in the Amazon Basin in Brazil, Peru, Colombia and Ecuador. It is the smallest of the three extant species of manatee.
Таксономия
Оның атауы латын тілінен алынған, "тырнақсыз" деген мағынаны білдіреді. Trichechus туысының атауы да латын тілінен келген, ол манаттың аузындағы мұртты білдіреді. Амазонка манаттары – цилиндр пішіндес, ірі денелі сүтқоректілер. Алдыңғы аяқтары жүзбеқанаттарға айналған, артқы аяқтары бос емес, ал денесінің артқы жағы жалпақ, дөңгелек, көлденеңге бағытталған қанат тәрізді. Иілгіш жүзбеқанаттар төмен жағында жылжуға көмектеседі, қасынуға, тигізуге, тіпті басқа манаттарды құшақтауға, сондай-ақ тамақты ауызға жеткізуге және оны тазалауға қолданылады. Амазонка манатының жүзбеқанаттарында тырнақтар жоқ, бұл оны басқа манаттардан ерекшелейді.
The specific name, inunguis is Latin for "nailless". The genus name Trichechus, comes from Latin meaning "hair", referencing the whiskers around the manatee's mouth. Amazonian manatees are large, cylindrically shaped mammals, with forelimbs modified into flippers, no free hind limbs, and the rear of the body in the form of a flat, rounded, horizontal paddle. The flexible flippers are used for aiding motion over the bottom, scratching, touching, and even embracing other manatees, and moving food into and cleaning the mouth. The Amazonian manatee lacks nails on its flippers, setting it apart from other manatees.
Тәртіп және биология
Амазонка манаты – тұщы суда ғана тіршілік ететін жалғыз сирена. Бұл түр дене температурасын реттеу үшін негізгі механизм ретінде перифериялық қан айналымының өзгеруіне тәуелді, денесінің сумен тікелей жанасатын бөліктерінен қан ағынын бұру үшін сфинктерлерді пайдаланады. Олар сондай-ақ жылу жоғалтуды азайту үшін тері асты майына да сенеді. Манаттарда басқа су сүрегіштері сияқты демікпе (blowhole) емес, мұрын тесіктері болады, олар су астында су кірмеуі үшін жабылады және су үстінде дем алу үшін ашылады. Манаттар су астында ұзақ уақытқа тоқтай алады, бірақ әдетте әр бес минут сайын су бетіне шығады. Тұтқын күйіндегі Амазонка манатының ең ұзақ суға батуы 14 минутқа созылған. Ол өзендер мен көлдердің түбінде өсімдіктерді іздегенде тек мұрын тесіктері ғана су бетінен көрінеді.
The Amazonian manatee is the only sirenian that lives exclusively in freshwater habitat. The species relies on changes in the peripheral circulation for its primary mechanism for thermoregulation by using sphincters to deflect blood flow from areas of the body in close contact with water. They also rely on subcutaneous fat to reduce heat loss. Manatees have nostrils, not blowholes like other aquatic mammals, which close when underwater to keep water out and open when above water to breathe. Although manatees can remain under water for extended periods, surfacing for air about every five minutes is common. The longest documented submergence of an Amazonian manatee in captivity is 14 minutes. Only its nostrils protrude from the surface of the water while it searches river and lake bottoms for vegetation.
Диета
Манаттар әр түрлі су өсімдіктерімен қоректенеді, оның ішінде ароидтармен (әсіресе Pistia, "су салатасы" деп те аталады), шөптермен, қауырсын шөптермен, мүйізді шөптермен, су лилияларымен және ең бастысы – су гиацинттерімен. Олар сондай-ақ суға түскен пальма жемістерін де жейді. Шілде-тамыз айларындағы құрғақшылық маусымында су деңгейі төмендеген кезде, кейбір топтар үлкен көлдердің терең бөліктерімен шектеледі, көбінесе наурыз айына дейін, құрғақшылық аяқталғанша сонда қалады. Бала дүниеге келгеннен кейін, 12-18 ай бойы анасымен бірге болып, тамақтана бастайды. Табиғатта өмір сүретін манаттардың өмір ұзақтығы шамамен 30 жылды құрайды.
The manatees themselves feed on a variety of aquatic macrophytes, including aroids (especially Pistia, aka "water lettuce"), grasses, bladderworts, hornworts, water lilies, and particularly, water hyacinths. They are also known to eat palm fruits that fall into the water. During the July–August dry season when water levels begin to fall, some populations become restricted to the deep parts of large lakes, where they often remain until the end of the dry season in March. After the calf is born, it will begin to eat while staying with its mother for 12 – 18 months. Wild individuals have a lifespan of about 30 years.
Халық саны мен таралуы
1977 жылы Амазонка манатының саны шамамен 10 мыңға жуық деп есептелді. Амазонка манаттары Амазонка өзенінің су жинау алабының көп бөлігінде, Колумбия, Эквадор және Перудегі бастауларынан бастап, Бразилиядағы Амазонканың сағасына дейін (Марахо аралына жақын) шамамен жеті миллион шаршы километрде кездеседі. Амазонка манаты толығымен суда өмір сүреді және судан ешқашан шықпайды. Олар көбінесе жалғыз өмір сүреді, бірақ кейде сегіз адамға дейін кішкентай топтарда жиналады. Оларды гарпун, желі және тұзақтармен аулайды. Осындай аң аулаудың көп бөлігі Перудің солтүстік-шығысындағы Пакая-Самирия ұлттық қорығының жанындағы көлдер мен өзендерде жүзеге асырылады. Бұл түр баяу қозғалады, жайлы және көбінесе мекендейтін көлдер мен өзендердің бетінде тамақтанады. Манаттар ластанудан, коммерциялық балық аулау желілерінде кездейсоқ суға батып кетуден, орманды жою нәтижесінде топырақ эрозиясынан туындаған өсімдік жабынының нашарлауынан да тәуекелдеп отырады. Сонымен қатар, кен өндірісі кезінде сынаптың бақылаусыз шығарылуы Амазонка бассейнінің бүкіл су экожүйесіне қауіп төндіреді.
As of 1977 the population count of the Amazonian manatee was estimated to be around 10,000. Amazonian manatees occur through most of the Amazon River drainage, from the headwaters, in Colombia, Ecuador and Peru to the mouth of the Amazon (close to the Marajó Island) in Brazil over an estimated seven million square kilometers. The Amazonian manatee is completely aquatic and never leaves the water. They are mainly solitary but sometimes they will gather in small groups consisting of up to eight individuals. Such hunting is carried out with harpoons, gillnets, and set traps. Much of this hunting occurs in the lakes and streams near the Pacaya Samiria National Reserve in northeastern Peru. The species is slow moving, docile, and is often found feeding at the surface of the lakes and rivers it inhabits. Manatees are also at risk from pollution, accidental drowning in commercial fishing nets, and the degradation of vegetation by soil erosion resulting from deforestation. Additionally, the indiscriminate release of mercury in mining activities threatens the entire aquatic ecosystem of the Amazon Basin.