Кіріспе
Таза қолдар, кейде таза қолдар қағидасы, таза емес қолдар немесе лас қолдар қағидасы деп аталады, бұл талапкердің жаман ниетпен әрекет еткендігіне байланысты әділ өтемақы алуға құқығы жоқ екенін жауапкер дәлелдейтін әділетті қорғаныс. Яғни, талапкер «лас қолдармен» әрекет етеді. Талапкердің адал әрекет етпегенін көрсету міндеті жауапкерге жүктеледі. Бұл қағида көбінесе «әділдік іздегендер өздері де әділ болуы керек» немесе «әділдік таза қолмен келуі керек» деп айтылады. Бұл – А. П. Герберттың «Жалпыға жат заңда» сипаттаған, оның ойдан шығарылған судьясы Милдьюдің (Герберт айтқандай, «кем әдемі») сөзімен: «Лас ит соттан әділдік күте алмайды». Жауапкердің лас қолдары туралы талапкер де мәлімдеме жасай алады және оны дәлелдей алады, соның арқасында басқа да әділ өтемақылар талап етуге және жауапкердің әділ жағымды қорғаныстарын қолдануына кедергі келтіруге болады. Басқаша айтқанда, «лас қолдар» қағидасын талапкер де, жауапкер де өздерін қорғау үшін пайдалана алады. Тарихи тұрғыдан алғанда, лас қолдар қағидасының тамыры Төртінші Латеран кеңесіне дейін жетеді. «Әділдікке келген адам таза қолмен келуі керек» – бұл ағылшын құқығындағы әділеттіліктің маңызды қағидасы.
the figure of speech in a law based context
Clean hands, sometimes called the clean hands doctrine, unclean hands doctrine, or dirty hands doctrine, is an equitable defense in which the defendant argues that the plaintiff is not entitled to obtain an equitable remedy because the plaintiff is acting unethically or has acted in bad faith with respect to the subject of the complaint—that is, with "unclean hands". The defendant has the burden of proof to show the plaintiff is not acting in good faith. The doctrine is often stated as "those seeking equity must do equity" or "equity must come with clean hands". This is a matter of protocol, characterised by A. P. Herbert in Uncommon Law by his fictional Judge Mildew saying (as Herbert says, "less elegantly"), "A dirty dog will not have justice by the court". A defendant's unclean hands can also be claimed and proven by the plaintiff to claim other equitable remedies and to prevent that defendant from asserting equitable affirmative defenses. In other words, 'unclean hands' can be used offensively by the plaintiff as well as defensively by the defendant. Historically, the doctrine of unclean hands can be traced as far back as the Fourth Lateran Council. "He who comes into equity must come with clean hands" is an equitable maxim in English law.
Максим
Бұл қағида аталған мәселеге қатысты дұрыс емес әрекет жасаған адамдарды өтемалдау немесе көмек сұраудан алға тартады. Қорыта айтқанда, өзінің зиянға немесе шығынға ұшырауына себепкер болған, немесе мәселеге қатысты жаман ниетпен әрекет еткен кез келген адам соттан өтемалдау немесе көмек ала алмайды, қарсы тарап оған қалай қарайтынына қарамастан. Бұл қағида соттың беделін сақтайды.
АҚШ патенттік құқығы
Таза қолдар доктринасы АҚШ патенттік құқығында патент иесінің бұрыс мінез-құлқына, мысалы, патентті патенттік талаптардан асып түсетін монополиялық билікті кеңейту үшін пайдалану сияқты жағдайларда, әділетті немесе заңдық қорғаудан айыру үшін қолданылады.