Кіріспе

Техас В. Уайт, 74 АҚШ (7 қабырға) 700 (1869) – 1869 жылы АҚШ Жоғарғы Сотында қарастырылған іс. Іс Техас штатының жаңару үкіметінің Техасқа 1850 жылдан бері тиесілі болған АҚШ мемлекеттік облигацияларын Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация штатының заң шығарушы органы заңсыз сатқандығы туралы талапқа қатысты. Штат АҚШ Жоғарғы Сотына шағым түсірді, ол АҚШ Конституциясына сәйкес, мемлекет тарап болып табылатын белгілі бір істер бойынша бастапқы юрисдикцияға ие. Бастапқы юрисдикцияны қабылдағанда, сот Техас 1845 жылы Одаққа қосылғаннан бері Құрама Штаттардың штаты болып табылатындығын және осылайша қала беретінін, кейіннен Америка Конфедерациялық Штаттарына қосылуға ниет білдіргеніне және іс бойынша шешім шығарылған кезде әскери басқаруда болғанына қарамастан, құқықтық тұрғыдан алғанда осылай екенін мәлімдеді. Облигация мәселесін қарастырғанда, сот Конституция штаттарға АҚШ-тан бір жақты түрде шығуға рұқсат етпейтінін және сецессия жарлықтары мен сецессия жасаған штаттардың заң шығарушы органдарының мұндай жарлықтарды күшіне енгізуге бағытталған барлық әрекеттері "толыққанды түрде күшсіз" екенін анықтады. Осылайша, азамат соғысы кезінде облигацияларды сату әрекеті жойылды және жаңадан құрылған Техас заңды иеленуші болып қалды.

Бөлек болу және облигацияларды сату

1861 жылдың 1 ақпанында Техас штатының бөліну конвенциясы Бөліну жарлығының жобасын жасап, бекітті. Бұл жарлық кейіннен штаттық заң шығарушы орган мен штатаралық референдумда мақұлданды. 1862 жылдың 11 қаңтарында штаттық заң шығарушы орган АҚШ-тан Конфедерация штаттарына адалдығы ауысқан кездегі мәселелерді шешу үшін әскери кеңес құруға келісім берді. Техас 1850 жылғы Ұлтастық келісімнің бір бөлігі ретінде шекаралық талаптарды реттеу үшін АҚШ облигацияларынан 10 миллион доллар алған еді. Облигациялардың көп бөлігі сатылғанмен, 1861 жылы сатылмағандары қалған болатын. Ақшаға мұқтаж болған заң шығарушы орган қалған облигацияларды сатуға рұқсат берді. Қолданыстағы штат заңына сәйкес, Техас губернаторы сатылған облигациялардың үстіне қол қоюы тиіс еді, бірақ штат, егер АҚШ Қаржы министрлігі Конфедерация штаты сатқан облигацияларды мойындамаса, сату бағасы төмендеп кетеді деп қорқып, облигациялардың шығу тегін жасыру үшін губернатордың қол қою қажеттілігін жойды. Облигациялар сатылатын алдында Техас штатының одақтас азаматы Қаржы министрлігіне хабарласты, ол Нью-Йорк Трибюн газетінде Техас облигацияларына соғысқа дейінгі губернатор (Сэм Хьюстон) қол қоймаса, мойындамайтынын жариялады. Ескертуге қарамастан, Джордж Уайт пен Джон Чайлсқа тиесілі брокерлік фирма 136 облигацияны сатып алды. Бұл сату бұрын болған болуы мүмкін, бірақ мәміле туралы жазбаша растау 1865 жылдың 12 қаңтарында ғана жасалды. Облигациялар одан кейін бірнеше адамға қайта сатылды, олардың бірі немесе бірнешесі АҚШ үкіметі арқылы облигацияларды сәтті өтедімдеді. Соғыс аяқталғаннан кейін президент Эндрю Джонсон уақытша губернатор Эндрю Хамильтонды тағайындады және Техасқа Одаққа адал жаңа штат конституциясын жасауды және жаңа штат үкіметін құруды бұйырды. Осы процестің нәтижесінде Джеймс В. Трокмортон губернатор болып сайланды. Трокмортон Оңтүстік-Батыс әскери округінің әскери қолбасшысы генерал Филипп Шеридан оны «штатты қайта құруға кедергі келтіргені үшін» қызметтен босатып, оның орнына Элиша М. Пизді тағайындағанға дейін бір жыл қызмет етті. Уайтпен бірге сотталған Джон Чайлс Техас штатының дәлелдері жеткіліксіз болғандықтан оны соттауға болмайтынын мәлімдеді. Ол кепілдік беру құжаттарын әскерлер жойғанын және оларды қайтарып алу мүмкін емес екенін айтты. Сондықтан Уайт Техас штатына өтемақы төлеудің қажеті жоқ деп санды. Ал демократтар соттан Техаста ресми штат үкіметінің бар екенін мойындауын қалады. Мұндай шешім Техасты Одақ құрамына толыққанды қайтаруға және Әскери қайта құру туралы заңды конституциясыз деп тануға әкелер еді. Уолл-стрит те бұл іске алаңдады және облигация иелері мен инвесторларға қауіп төндіретін кез келген әрекетке қарсы болды.

Дәлелдері

Тексас штатын және істегі әртүрлі айыпталушыларды 12 адвокат қорғады. 1869 жылғы 5, 8 және 9 ақпанда Жоғарғы Сотта үш күн бойы пікір таластар болды.

Техас штаты, талапкер

Техас тарапынан ұсынылған шағымда облигацияларға меншік құқығын талап етіліп, сотталушылардан облигацияларды штатқа беру сұралды. Техастың адвокаттары облигацияларды сатуға рұқсат берген Конфедерация штатының заң шығарушы органының заңдылығын жоққа шығарды. Сотталушылар көтерген мәселеге жауап ретінде Техас, "әлеуметтік бірлестікті анархиядан сақтап, тәртіпті ұстауға" (мысалы, неке және күнделікті қылмыстық және азаматтық мәселелер) және "Конфедерацияны қолдауға немесе АҚШ Конституциясын бұзуға бағытталған" заң шығарушы орган актілері арасындағы айырмашылықты көрсетті. Техас, егер Уайт пен Чайлске жасалған бастапқы ауысу жарамсыз болса, келесі ауысулар да жарамсыз болады деген белгілі бір құқықтық принцип бар екенін айтты. Чайлс пен Уайт мұндай сатып алушыларға жауапкершілікке тартылуы мүмкін, ал облигацияларды сәтті сатып алған кез келген сатып алушылар алған сомасының орнына штат пайдасына жеке сот шешіміне жауапты болады.

Қабылдалушылар

Чилес адвокаттары бірінші болып юрисдикция мәселесін көтерді. Олар Конституцияның Жоғарғы Сотқа бастапқы сот құзырын беретін бөлімі қолданылмайды деп мәлімдеді. Техастың қазіргі жағдайы Конституцияны жасаушылардың ойынша штат емес, әскери жаулап алу арқылы бағындырылған аумақ еді. Техас тұрғындары әскери билікке бағынышты болды және Конгресте өкілдігі де, конституциялық құқықтары да болмады. Харденбургтің адвокаты Джеймс Мандевилл Карлайл, оның клиенті облигацияларын Нью-Йорктегі ашық саудада сатып алғандықтан, титулының жарамдылығына қатысты қандай да бір сұрақтар туралы білуге мүмкіндігі болмағанын айтты. Карлайл сондай-ақ, "революциялық" үкіметтің шешімдері кез келген келесі үкіметтер үшін міндетті болады деген прецеденттер "халықтардың мемлекеттік құқығында барлық елдер тарапынан қабылданған" деді.

Көпшілік пікір

Сот өз шешімін (бес судья қолдау білдіріп, үш судья қарсылық білдірді) 1869 жылғы 12 сәуірде шығарды. Бас судья Салмон Чейз, президент Абрахам Линкольнның кезінде АҚШ-тың бұрынғы қазынашылық министрі, ең алдымен, бастапқы құжаттарда көтерілген процедуралық мәселені қарастырды, яғни штаттың іс қозғауға құқығы жоқ екендігі туралы талапты. Чейз сотқа ұсынылған бастапқы заң жобасын үш губернатордың кез келгенінің мақұлдауы осы әрекетті санкциялауға жеткілікті деп шешті. Чейз колониялардың алғашқы Одағы колонистер алдында тұрған нақты проблемаларға жауап ретінде құрылғанын жазды. Бұл жағдайлардың алғашқы нәтижесі Конфедерация мақалаларын құру болды, ол осы штаттар арасында мәңгілік одақ орнатты. Конституция осы қарым-қатынасты нығайтып, жетілдірді. Чейз былай деп жазды:

"Штаттар Одағы ешқашан таза жасанды және еріксіз қарым-қатынас болған емес. Ол колониялар арасында басталып, ортақ тегі, өзара түсіністігі, ұқсас принциптері, бірдей мүдделері және географиялық жағдайынан өркендеді. Ол соғыс қажеттіліктерімен бекітіліп, күшейтілді және Конфедерация мақалаларынан нақты форма, сипат және санкция алды. Осылайша Одақ салтанатты түрде "мәңгілік" деп жарияланды. Ал осы мақалалар елдің қажеттіліктеріне сай емес деп табылғанда, Конституция "көбірек кемелді Одақ құру үшін" қабылданды. Осы сөздермен ажырамас бірлік туралы ойды одан анық жеткізу қиын. Егер мәңгілік Одақ, тіпті одан да кемелді болмаса, нені ажырамас деп айтуға болады? Ұлттың шығу тегін анықтағаннан кейін Чейз Техастың Одаққа қатынасына тоқталды. Ол Техас тек басқа штаттармен келісім жасады деген пікірді жоққа шығарды; керісінше, ол өзін-өзі бар болған ажырамас саяси құрамға енгізді. Шешімнен:

<blockquote>Мемлекеттік биліктің актілерін қандай да бір нақты шектеулерге дейін жарамды немесе жарамсыз деп қарастырудың қажеті жоқ. Азаматтар арасындағы бейбітшілік пен тәртіпті сақтауға қажетті актілер, мысалы, неке және отбасылық қатынастарды бекіту және қорғау, мүліктің иелігін ауыстыру және беруді реттеу, жеке және мүліктік зиянға өтемақы беру және осы сияқты басқа да актілер, егер олар заңды үкіметтен шыққан болса, жалпы алғанда, заңды үкіметтен шыққан кезде жарамды деп есептелуі керек, ал Құрама Штаттарға қарсы бүлік шығаруға немесе қолдау көрсетуге, немесе азаматтардың заңды құқықтарын жоққа шығаруға бағытталған және осы сияқты басқа да актілер, жалпы алғанда, жарамсыз және күшсіз деп есептелуі керек.</blockquote>

Келіспеушілік

Сотталушы Роберт Гриер көпшіліктің "көтерген және шешкен барлық мәселелерімен" келіспейтінін мәлімдеді. Гриер Хепбернге қарсы Эллзи (1805) ісіне сүйенді, онда Бас судья Джон Маршалл мемлекетті Конгресс пен Сайлаушылар алқасында өкілдік құқығына ие ұйым ретінде анықтаған. Осылайша Техастың мәртебесі штатқа қарағанда үнді тайпасына көбірек ұқсас болды. Ол сондай-ақ Техастың штат мәртебесі мәселесі сот емес, Конгресс шешімімен анықталуы керек деп сенді және "Конгресс Техастың Одақ штаты емес екенін шешкенде, Техастың Одақ штаты екенін дәлелдеуге тырысуға құлықсызбын" деді. Гриер судья Техастың Азамат соғысы кезінде штат емес екендігі туралы талабын "ақыл-естің жоқтығына" теңеді, сондай-ақ соттан "ауру кезінде жасалған" барлық әрекеттерін жоққа шығаруын сұрады. Сотталушылар Ноа Суэйн мен Сэмюэл Ф. Миллер де келіспеді. Келіспеуші судьялар көпшіліктің пікірін әртүрлі себептермен қабылдамады. Пенсильваниялық "даста" Гриер Радикалдық қайта құруға қарсы болды және негізінен облигация иелерінің мүддесін қорғады. Ол қазыналық облигациялар шығарылғаннан кейін бірден бақылаудан шығып кетті деп есептеді. Миллер мен Суэйн Чейске қарағанда радикалды ұстанымға жақын болды. Олар жеке пікір білдіріп, көпшілікпен келісіп, облигациялар сепаратистік үкімет тарапынан заңсыз сатылғанын, бірақ Гриермен келісіп, қазіргі Техас штаты Конституция мағынасында штат емес екенін айтты.

Реакция

Соттың Чейс жазған шешімі екі тараптан да сынға түсті. Радикалдық республикашылар мұны Чейстің бұрын ынтамен қолдаған ісінен бас тартуының белгісі деп қарады. Консерваторлар Чейсті Конгресс тарапынан жүзеге асырылатын қайта құруға жол ашатын шешімі үшін айыптады. Желтоқсан айында Иллинойс штатының сенаторы Лайман Трамбулл Миллер–Свейннің қарсы пікірін үлгі етіп алып, «Ақ» шешімді жеңуге бағытталған заң жобасын ұсынды. Трамбуллдың заң жобасында «Конституция бойынша, АҚШ-тың сот билігі саяси билікті қамтымайды және сот органдарына үкіметтің саяси бөлімдерінен саяси мәселелер бойынша сұрақ қоюға құқық бермейді» делінген. Чейстің позициясына тікелей қарсы тұратын заң жобасында «штатта қай үкімет орнатылғанын шешуге Конгресске құқық беріледі және бұрынғы заңнамаға сәйкес Вирджиния, Миссисипи және Техас штаттарында азаматтық үкімет жоқ деп жарияланады» делінген. Аталған заң жобасы консервативті Конгресс мүшелері тарапынан қабылданбады. Александр Павкович пен Питер Радан «Жаңа мемлекеттер құру: Сецессияның теориясы мен тәжірибесі» атты еңбегінде «Революция немесе штаттардың келісімі болмаса, қайта қарауға немесе күшін жоюға мүмкіндік болмады» деген пікірді айтты. Америка Құрама Штаттары революциялық жолмен құрылғандықтан, Чейстің сөздері сол кездегі көптеген заңгерлер мен саясаткерлердің, соның ішінде Авраам Линкольн мен Дэниел Вебстердің ойларын қайталады.