Кіріспе
Ұлттардың өнеркәсіптік ұйымының аспектілері
Индустриялық аудан (ИД) – негізгі және қосалқы өнеркәсіп салаларында мамандандырылған жұмысшылар мен фирмалардың тұратын және жұмыс істейтін жері. Бұл тұжырымды алғаш рет Альфред Маршалл ұлттардың өнеркәсіптік ұйымының кейбір ерекшеліктерін сипаттау үшін пайдаланған. 1990 жылдардың соңында дамыған және дамушы елдердегі индустриялық аудандар индустрияландыру және аймақтық даму саясаты жөніндегі халықаралық талқылауларда кеңінен танылды.
Терминнің пайда болуы
Бұл терминді алғаш рет Альфред Маршалл «Экономика қағидалары» (1890, 1922) және оның «Өнеркәсіп және сауда» еңбегінде қолданған. Маршалл «тығыз халқы бар өнеркәсіптік аудан» туралы айтқан. Бұл термин саяси күресте де қолданылды. 1917 жылғы Әлемдік өнеркәсіптік жұмысшылар қолжазбасында былай делінген: «Барлық өнеркәсіптердегі жұмысшылар арасында, сондай-ақ әрбір өнеркәсіптің жұмысшылары арасында толық өндірістік ынтымақтастыққа қол жеткізу үшін ИНДУСТРИАЛЬДЫҚ АУДАН КЕҢЕСІ құрылады».
"In order that every given industrial district shall have complete industrial solidarity among the workers in all industries as well as among the workers of each an INDUSTRIAL DISTRICT COUNCIL is formed "
The term also appears in English literature. For instance, in a short story of 1920 by D. H. Lawrence, You Touched Me (aka 'Hadrian'):
"Matilda and Emmie were already old maids. In a thorough industrial district, it is not easy for the girls who have expectations above the common to find husbands. The ugly industrial town was full of men, young men who were ready to marry. But they were all colliers or pottery hands, mere workmen." The strong specialisation of the workers and an appropriate support of public goods and institutions are supported by an "Industrial Atmosphere" related to a locally developing division of labour. Competences and knowledge are shared in informal way with processes of learning by doing and learning by using, and this promotes innovation over time. Local firms, families and civic organisations are connected by way of both market mechanisms and non market mechanisms, like trust within bilateral or team exchanges, and collective action supporting the availability of local industrial, social and environmental infrastructure. Also, the notion that firms located in geographical proximity benefit from agglomeration effects in having a common or collective infrastructure is frequently mentioned as one of the main bases in the industrial district literature.
Мысалы, 1920 жылы Д.Х.Лоуренстің «Сен маған тидің» (немесе «Адриан») атты әңгімесінде: «Матильда мен Эмми бұрыннан қарт қыздар еді. Дамыған өнеркәсіптік ауданда, орташадан жоғары үміттері бар қыздарға күйеу табу оңай емес. Қарапайым өнеркәсіптік қала жас жігіттерге толы еді, олар үйленуге дайын еді. Бірақ олардың барлығы көміршілер немесе керамика шеберлері, қара жұмысшылар ғана еді». Жұмысшылардың күшті мамандығы және қоғамдық игіліктер мен институттарды тиісті деңгейде қолдау, жергілікті деңгейде дамитын еңбек бөлінісімен байланысты «өнеркәсіптік атмосфера» арқылы қамтамасыз етіледі. Кәсіби біліктер мен білім тәжірибелік оқыту және қолдану арқылы бейресми түрде бөліседі, бұл уақыт өте келе жаңаруға (инновацияға) көмектеседі. Жергілікті фирмалар, отбасылар және азаматтық ұйымдар нарықтық және нарықтан тыс механизмдер арқылы байланысты, мысалы, екіжақты немесе командалық алмасулардағы сенім, жергілікті өнеркәсіптік, әлеуметтік және экологиялық инфрақұрылымды қолдайтын ұжымдық әрекеттер. Сонымен қатар, географиялық жақындықта орналасқан фирмалардың ортақ немесе ұжымдық инфрақұрылымнан пайда көруі, агломерация эффектісінің нәтижесінде туындайды және бұл өнеркәсіптік аудан әдебиетіндегі маңызды негіздердің бірі ретінде жиі айтылады.
"In order that every given industrial district shall have complete industrial solidarity among the workers in all industries as well as among the workers of each an INDUSTRIAL DISTRICT COUNCIL is formed "
The term also appears in English literature. For instance, in a short story of 1920 by D. H. Lawrence, You Touched Me (aka 'Hadrian'):
"Matilda and Emmie were already old maids. In a thorough industrial district, it is not easy for the girls who have expectations above the common to find husbands. The ugly industrial town was full of men, young men who were ready to marry. But they were all colliers or pottery hands, mere workmen." The strong specialisation of the workers and an appropriate support of public goods and institutions are supported by an "Industrial Atmosphere" related to a locally developing division of labour. Competences and knowledge are shared in informal way with processes of learning by doing and learning by using, and this promotes innovation over time. Local firms, families and civic organisations are connected by way of both market mechanisms and non market mechanisms, like trust within bilateral or team exchanges, and collective action supporting the availability of local industrial, social and environmental infrastructure. Also, the notion that firms located in geographical proximity benefit from agglomeration effects in having a common or collective infrastructure is frequently mentioned as one of the main bases in the industrial district literature.
Терминнің қолданылуының соңғы дамуы
Экономиканы зерттеу барысында бұл термин дамыды. Джакомо Бекаттини бұл ұғымды 20 ғасырдың ортасындағы итальяндық өнеркәсіптік құрылымды сипаттау үшін қайта ашты. 1980 жылдан бері Италияның ССӨ (Солтүстік, Шығыс және Орталық) аймақтарындағы динамикалық өнеркәсіптік даму, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін мамандандырылған шағын және орта кәсіпорындардың (ШОК) географиялық шоғырлануы, Маршаллдың маңызды еңбектеріне қызығушылықты арттырды. Өнеркәсіптік аудан дегеніміз не екенін анықтауға арналған өсіп келе жатқан әдебиеттер мен анықтамалар халықаралық талқылауды қамтиды, мысалы, кластер. Италиядағы өнеркәсіптік аудандар тұтас орналасуымен және тар мамандану профилімен ерекшеленеді, мысалы, жүн матасымен Прато, керамикалық плиткасымен Сассуоло немесе әйелдер аяқ киімімен Брента. Өткен ғасырда шағын және орта бизнеске негіделген итальяндық аудандардың жетістіктері және қазіргі аудандардың өзгеруі осыған байланысты кейбір аспектілерді тереңірек зерттеуге әкелді. Өнеркәсіптік ауданның (ӨА) жалпы сипаттамалары, төменнен бастау алатын инновациялық процестер немесе децентрализацияланған өндірістік шығармашылықпен қолдау көрсетілетін біртіндеп өзгерістермен үйлеседі. Алайда, жаһандану процестері тарихи ӨА-ға біртіндеп емес, күрт өзгерістерді талап етті және техникалық және ұйымдастырушылық қиындықтар туындауы мүмкін. Индустрия 4.0 дәуірінде осы аймақтардың арнайы қабілеттері "ӨА белгісі 3.0" сияқты бейімделген модельдер аясында жаңа шеберлердің, жасаушылардың пайда болуына мүмкіндік беруі мүмкін.