Кіріспе

COX 2 селективті қабынуға қарсы дәрі

Etoricoxib, Arcoxia тауарлық атауымен сатылатын, Merck компаниясы әзірлеген және сатуға шығарған селективті COX 2 ингибиторы. 2007 жылғы мәлімет бойынша, ол әлемнің 63 елінде мақұлданған, АҚШ-ты қоспағанда, онда Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы Merck компаниясына мақұлдық берілмеген хат жіберіп, қосымша мәліметтер ұсынуды талап еткен. Ол 1996 жылы патенттелген және 2002 жылы медициналық қолдануға мақұлданған.

Медициналық қолданыстар

Эторикоксиб "остеоартрит (ОА), ревматоидты артрит (РА), анкилозиялық спондилит және жіті подагралық артритке байланысты ауырсыну мен қабыну белгілерін жеңілдетуге" көрсетілген.

Тиімділік

Кокрейндік шолу ересектерде операциядан кейінгі жедел ауырсынуды азайтуда еторикоксибтің бір реттік дозасының тиімділігін бағалады. Еторикоксибтің бір реттік пероральді дозасы плацебоға қарағанда операциядан кейінгі ауырсынуды 4 есе көп басады, ал жанама әсерлердің деңгейі шамалас болады. Жедел жалпыланған экзантематоздық пустулез (ЖЖЭП), эритем мультиформ тәрізді бөртпе және дәрілік препараттардың салдарынан туындаған претибиалдық эритема хабарланған ауыр жағымсыз әсерлердің қатарында.

Әрекет ету механизмі

Кез келген басқа селективті COX 2 ингибиторы сияқты ("коксиб"), эторикоксиб циклооксигеназа (COX 2) ферментінің 2-изоформасын селективті түрде тежейді. COX 2-ні тежеуде COX 1-ге қарағанда шамамен 106 есе артық таңдаулылыққа ие. Бұл арахидон қышқылынан простагландиндердің (ПГ) пайда болуын азайтады. Препараттың клиникалық маңыздылығы қабыну тізбегінде ПГ-нің атқаратын рөлімен байланысты. Селективті COX 2 ингибиторлары дәстүрлі стероид емес қабынуға қарсы препараттарға (НСАЖ) қарағанда COX 1-ге аз әсер етеді. Бұл төмендеген әсер асқазан-ішек жолындағы жанама әсерлердің азаюына себеп болады, бұл әртүрлі коксибтермен жүргізілген бірнеше ірі клиникалық сынақтарда көрсетілген.

Жүрек- қан тамырлары қауіпсіздігі және проблемалары

Эторикоксибтің асқазан-ішек жолы мен жүрек-қан тамырлары жүйесіне қатысты қауіпсіздігі MEDAL бағдарламасында бағаланды, ол үш клиникалық сынақтан тұрады: MEDAL (Көпұлттық Эторикоксиб пен Диклофенак Артриттің Ұзақ мерзімді зерттеуі), EDGE (Эторикоксиб пен Диклофенак Натрийінің асқазан-ішек жолындағы төзімділігі мен тиімділігі) және EDGE II. Осы сынақтардың біріктірілген талдауынан еторикоксиб пен диклофенак бірдей деңгейде тромбоздық жүрек-қан тамырлық оқиғаларды тудыратыны анықталды, соның ішінде тромбоздық оқиғалар (эторикоксибпен 100 науқас-жылға 1,24 оқиға, диклофенакпен 100 науқас-жылға 1,3 оқиға), артериялық тромбоздық оқиғалар (эторикоксибпен 100 науқас-жылға 1,05 оқиға, диклофенакпен 100 науқас-жылға 1,10 оқиға) және жүрек шабуылы, инсульт және қан тамырларының салдарынан болатын өлім қаупі (эторикоксибпен 100 науқас-жылға 0,84, диклофенакпен 100 науқас-жылға 0,87). Жоғарғы асқазан-ішек жолының оқиғаларының көрсеткіштері (жара, қан кету, перфорация және бітелу) еторикоксиб тобының пайдасына (эторикоксибпен 100 науқас-жылға 0,67 оқиға, диклофенакпен 100 науқас-жылға 0,97 оқиға), бірақ екі топ арасындағы асқазан-ішек жолының күрделі оқиғаларының көрсеткіштері шамалы ерекшеленеді. Рофекоксибтің VIGOR сынағы сияқты, MEDAL бағдарламасы да сынға ұшырады, бұл жолы Мерк компаниясының салыстыру тобын таңдауына байланысты. АҚШ-тың Дәрі-дәрмек басқармасының (FDA) Артрит жөніндегі консультативтік комитеті алдындағы куәлігінде Сидни М. Вольф VIGOR сынағынан айырмашылығын көрсетті, онда белсенді салыстырғыш напроксен болған, ал MEDAL бағдарламасындағы үш сынақта диклофенак белсенді салыстырғыш ретінде қолданылды. Вольф еторикоксибті селективті емес ЦОГ ингибиторы – напроксенмен салыстырғанда, еторикоксиб жүрек-қан тамырлық оқиғалардың қаупін айтарлықтай арттыратынын көрсетті, бұл көрсеткіш "рофекоксиб/напроксен салыстыруына ұқсас", бірақ еторикоксибті ЦОГ-2-ні басымдықпен тежейтін және плацебодан нашаррақ жүрек-қан тамырлық қауіпсіздік профиліне ие диклофенакпен салыстырғанда, айырмашылық статистикалық тұрғыдан маңызды емес екенін көрсетті. Ол сондай-ақ жүрек жеткіліксіздігі және жоғары қан қысымы сияқты басқа да жүрек оқиғаларының көбеюін атап өтті.