Кіріспе

Бұрынғы британдық соғысқа қарсы белсенділік тобы

100 комитеті – британдық соғысқа қарсы топ. Ол 1960 жылы Бертран Рассел, Ральф Шонман, Майкл Скотт және басқалардың жүздей қоғамдық қол қоюшыларымен құрылған. Оның қолдаушылары өз мақсаттарына жету үшін жаппай зорлықсыз қарсылық және азаматтық мойынсұнбаушылықты пайдаланды.

Тарих

Ядролық қаруға қарсы жаппай азаматтық мойынсұнбаушылық науқанының идеясы 1960 жылдың басында Ральф Шоенман (Ядролық қарусыздану науқанының белсендісі) және Хью Брок, Эйприл Картер (екеуі де ядролық соғысқа қарсы тікелей әрекет комитетінің мүшелері), Ральф Милибэнд, Алан Ловелл және Стюарт Холл арасындағы талқылауларда туды. Шоенман бұл идеямен CND президенті Бертран Расселге жүгінді. Рассел CND президенті лауазымынан кешіп, "100-дік комитет" құрды. Ол 1960 жылдың 22 қазанында Лондонда өткен жиналыста жүз қол қою арқылы бастау алды. Рассел президент болып сайланды.

Ядролық қарусыздану науқанының көптеген өкілдері, соның ішінде оның негізін қалаушылардың бір бөлігі, "100-дік комитеттің" азаматтық мойынсұнбаушылық науқанын қолдады және алғашқы жылы CND алғашқы жылына қарағанда көбірек қаржылай көмек алды. Демонстранттарға қамауға алынған жағдайда, кедергі көрсетпеуге және полиция бөліміне кіргенге дейін ешқандай әрекет жасамауға ұсынылды. Бастапқыда "100-дік комитет" CND-ден әдістерімен ғана ерекшеленді, ал мақсаттары бірдей болды. Алайда, комитет ішінде азаматтық мойынсұнбаушылық, тікелей әрекет және зорлықсыздыққа қатысты әртүрлі пікірлер болды. Бертран Рассел жаппай азаматтық мойынсұнбаушылықты тек бір жақты қаруды жою идеясын жария етудің бір жолы деп қарастырды. Тікелей әрекет комитетінен келгендер абсолютті пацифистер болды (олардың кейбіреулері христиандар).

1961 жыл

Комитеттің азаматтық мойынсұнбаушылықтың алғашқы әрекеті 1961 жылғы 18 ақпанда Лондонның Уайтхолл қаласындағы Қорғаныс министрлігі алдында, Клайд өзеніне «Протейдің» келуімен сәйкес келе отырып, отырып наразылық көрсету болды. Комитет таңқалғандай, ешкім тұтқындалмады, себебі олар «халықты тәртіпсіздікке итермелеген» және осыны жалғастыра беретін болды. Сот оларды он екі айға жақсы мінез-құлық танытуға міндеттеді; отыз екі адам, соның ішінде 89 жастағы Бертран Рассел, бұған бас тартты және түрмеге түсуді жөн көрді. Демонстрацияға 12 000 – 15 000 адам қатысты деп есептеледі, тіпті сол күні Лондонның орталық бөлігінде болуды заңсыз деп таныған «Қоғамдық тәртіп туралы» заңға қарамастан. Бірнеше мың адам отырып наразылық көрсетті. Осы кезде билік жүздік комитетке көбірек мән беруге көшті. Ресми жауап, бейбітшілікке қол сұғу үшін қудалаудан, әлдеқайда ауыр қылмыстар үшін қудалауға дейін өсті – құлыққа қатысу және «Мемлекеттік құпиялар туралы» заңды бұзуға итермелеу. Алты ұйымдастырушы, «Уэзерсфилдтік алтылық», осы қылмыстармен айыпталды, ал бес адам кейін он сегіз айға бас бостандығынан айырылды: Ян Диксон, Терри Чандлер, Тревор Хэттон, Майкл Рэндл, Пэт Поттл; алтыншысы, Хелен Аллегранза, он екі айға бас бостандығынан айырылды. Бертран Рассел өзі де жауапкершілікті мойындады, бірақ билік оны елемеді және алты жас, беймәлім 100-ден тұратын комитет мүшелеріне назар аударды. Уэзерсфилдке 3 000 әскери және азаматтық полиция жұмылдырылды. 5 000 адам демонстрацияға қатысты, 850 адам тұтқындалды. Комитеттің жаппай азаматтық мойынсұнбаушылық арқылы «түрмелерді толтыру» және осылайша үкіметті өз талаптарын орындауға мәжбүрлеу жоспары, биліктің бірнеше маңызды мүшелерін түрмеге қамап, қалғандарын елемеуінен сәтсіз аяқталды. Бірақ олардың қолдаушылары қатысқан демонстрациялардың санынан шаршап, енді ядролық қаруға қарсы жаппай қозғалыс құруға мүдделі емес еді. Келесі қыркүйекте Әуе министрлігі алдында 7 000 адамның отырып наразылық көрсетуі қолдаудың жетіспеуінен тоқтатылды, оның орнына «қоғамдық жиын» өткізілді. 1962 жылдан бастап Комитет радикалдылыққа ұмтылып, ядролық қарудан басқа да мәселелер бойынша кампаниясын кеңейтті. Комитет қызметкері Питер Кадоган «бірден 12 бағытта жұмыс істеуге тырысып жатқанын» айтты, соның ішінде Грекиядағы азаматтық бостандықтар үшін күресу, Гарольд Уилсонның Вьетнамдағы бейбітшілік бастамасын іске асыра алмауына қарсы шығу және Лондонның үшінші әуежайын Стэнстедке орналастыруға қарсылық көрсету. Лондондық 100-дік комитетінің мүшесі Диана Шелли Комитет ядролық қарусызданудан басқа мақсаттарды қабылдағанда, ол «бұрынғыдай бейбітшіл болмайтынын» айтты. 1963 жылы үкіметтің аймақтық баспаналары туралы, құпия үкіметтік бункерлер желісі туралы және кейін Джордж Блейктің Вормвуд Скрабс түрмесінен қашып кетуі туралы мәлімдемелер жасалды. Комитеттің Грекия саясатына қызығушылығы 1963 жылғы Пасхада грек «Бертран Расселдің 100-дік комитеті» шеруіне тыйым салу, британдық 100-дік комитетінің кейбір мүшелерін шеруге қатысуға тырысқан кезде қуылды және Грекияның парламент депутаты және бейбітшілік белсендісі Григорис Ламбракистің қазасымен байланысты болды. Диана Шелли Чандлердің түрмеге қамалуы «жаз бойы Комитетті, 100-дік Комитетті және Ұлыбританиядан тыс ұқсас қозғалыстарды (әсіресе АҚШ-тағы Азаматтық құқық қозғалысын) қозғаған күш болғанын» айтты, бұл оны әлеуметтік әрекеттің кең таралған әдісіне айналдырды, қазір экологиялық, жануарлар құқықтары және бейбітшілік наразылықтарында танымал. Алайда, Комитеттің зорлық-зомбылықтан бас тартуға қатаң талабы сирек кездеседі. Комитет сонымен қатар анархизмнен алынған және дәстүрлі саяси партиялар үшін бұрыннан таныс емес жаңа ұйымдастыру әдісін танымал етті: ресми мүшеліксіз және орталықсыздандыруға және автономды, өздігінен таңдалған «жұмыс топтарына» негізделген, сайланған атқарушы комитеттерге қарағанда.