Кіріспе

Кеч Гипси Мотт IV – бұл 53 фут (16 м) кеч, оны сэр Фрэнсис Чичестер 19 ғасырдағы клипер кемелерінің көрсеткен уақытымен жарысып, жалғыз өзі жер шарын айналу үшін арнайы тапсырыс беріп жасатқан. Gipsy Moth IV – мұхитты жарысқа арналған алғашқы мақсатты кеме және жылдар бойында ең танымал шағын желкенді кемеге айналды. Gipsy Moth IV-тің саяхаты бүгінге дейін жалғасып келе жатқан "Алтын глобус" жарысының (GGR) бастауы болды. Чичестердің кемелер сериясындағы төртінші қайық, барлығы "Гипси Мотт" деп аталды, Чичестердің әуедегі навигация техникаларындағы жаңалықтарға арналған де Хавилленд "Гипси Мотт" ұшағынан шыққан атау.

Негізгі деректері мен дизайны

Әйелі өкпе абсцесінен айыққаннан кейін, Чичестер 1960 жылы Плимуттан Нью-Йоркке және 1964 жылы Плимуттан Ньюпортқа дейін екі рет жеке өзі Атлантика арқылы жүзді. Ол 1960 жылғы жарыста жеңіске жетті, ал 1964 жылғы жарыста екінші орын алды. 1964 жылғы жарыс кезінде ол шай және жүн тасымалдау кемелерінің көрсеткен уақытын жаңғыртуға шақырылды. Шай тасымалдау кемелері Шығыс Үндістанға сапар жасауға орташа есеппен 123 күн жұмсаған, сондықтан Чичестер 100 күнде сапар жасауды мақсат етті. Кейіннен ол 19 ғасырда Австралиядан оралған жүн қырқу кемелерінің саяхатын баяндайтын «Клипер жолымен» атты кітабын жазды. 1965 жылы Чичестер Джон Иллингворт пен Ангус Примроуз жасаған жоба бойынша қайық жасау үшін Госпорттағы «Кампер және Николсон» кеме жасау шеберханасына тапсырыс берді. 1966 жылдың наурыз айында 916 нөмірмен суға түсірілген «Gypsy Moth IV» су сызығында 38 фут (12 м), жалпы ұзындығы 53 фут (16 м) және корпусы салқын әдіспен құйылған Гондурас магониясынан жасалған. Жоспарланған салмағы (Чичестердің максималды салмақ туралы талаптарына сәйкес) 10,4 тоннаны құрады, сынақтардан кейін жеткіліксіз тұрақтандыру моментін жеңу үшін 1 тонна балласт қосылды. Кетч типті желкендік, желкен ауданы бар, спиннакермен кеңейтіледі. Кеме ең аз құралмен максималды желкенді пайдаланды, сонымен қатар Блонди Хаслер ұсынған принциптерді қолдана отырып, рульдік басқаруды қолданды, бұл капитанның кабинасынан басқаруға мүмкіндік береді, бұл мұндай ұзақ сапарға жеке жүзу үшін өте маңызды.

1967 жылғы сапар

1966 жылғы 27 тамызда «Gipsy Moth IV» кемесі 64 жастағы сэр Фрэнсис басқаруымен Плимуттен жолға шықты. Саяхат оқиғасыз болған жоқ, және Чичестер кейіннен саяхаттың үш рет дерлік аяқталуына жеткенін еске алды. Біріншісі – жел бағыттайтын құрылғының тірегінің бір бөлігі Сиднейден шыққаннан кейін істен шыққанда болды. Батыс Австралиядағы Фримантл портына тоқтағысы келмеген Чичестер үш күн бойы желкендерді теңестіріп, рульдегі серіппелі сымдармен тәжірибе жасады, кемені қайтадан 160 мильді (257 км) күн сайын жүзуге қолайлы бағытқа бұрды. 107 күннен кейін шаршаған Чичестер Сидней портына кірді. Ол Америка кубогының дизайнері Уорвик Худтың көмегін алды, ол «Gipsy Moth IV» кемесінің келісіне қосымша бөлік қосып, бағыттық тұрақтылығын арттырды, бірақ бұл өзгеріс кеменің жалпы тұрақтылығын жақсартпады. «Gipsy Moth IV» 2011 жылғы жазда классикалық регаталарда қатысты, оның ішінде Suffolk Yacht Harbour Classic Regatta (18–19 маусым), JP Morgan Asset Management Round the Island Race (25 маусым), Panerai British Classic Week (16–23 шілде) және Aberdeen Asset Management Cowes Week (6–13 тамыз). Ол Елизавета II патшайымның бриллиантты мерейтойын тойлауға арналған Темзаның бриллиантты мерейтойлық шеруінің бағытында орналасқан маңызды кемелердің бірі болды. Өлшеміне байланысты ол кемелердің флотилиясына қосылмады, орнына басқа кемелермен бірге Сент-Катарине доктерінде «Желкендер аллеясы» деп аталатын көрмеде бекітілді. «Gipsy Moth IV» Bucklers Hard-қа жиі келіп тұратын, әсіресе қысқы жөндеу кезінде, онда оны көпшілікке арнайы ашық күндерде көрсетіп жүрді. 2017 жылғы мамыр айында ол Чичестердің әлемді айналып өтуінің 50 жылдығын тойлау үшін Джерси қайық көрмесіне қатысты. Яхта 2021 жылға дейін тіркелген қайырымдылық қоры «The Gipsy Moth Trust»-тың меншігінде болды. Оның шығындары жолаушылар мен экипаж төлеген ақылар және қорға түскен сыйлықтар есебінен қаржыландырылды. 2021 жылғы ақпан айында COVID-19 пандемиясы қордың жұмысын қиындатқандықтан, кеме сатылымға қойылды.

Аңыздың үшінші өмірі

2022 жылдың наурыз айында Gipsy Moth IV-ті Саймон Оберхольцер сатып алды және оны екінші рет толық қалпына келтіріп, бастапқы "1967 жылғы" күйіне қайтарды. Gipsy Moth толық келіспен жабдықталғандықтан және кең бұрылу радиусы болғандықтан, қазіргі мариналардағы тар кеңістіктерде маневрлеу үшін арнайы электрмен жұмыс істейтін су итергіші жасалды және 2022 жылғы қалпына келтіру жұмыстары барысында Хэмбл өзеніндегі Elephant Boatyard-та орнатылды. Бұл Gipsy Moth IV-ке құрылымдық тұтастығына зиян келтірмей және классикалық сызықтарының эстетикасын бұзбай оңай бұрылуға мүмкіндік береді. Gipsy Moth IV-тің 2022 жылғы сыртқы қалпына келтіру жұмыстары 2022 жылдың 6 тамызында Коуз апталығында және Солент Платиналық мерекелік шараларында Корольдік қараудан бір күн бұрын аяқталды. Gipsy Moth IV және оның қалпына келтіру жұмыстарының жалпы құны 2 миллион фунт стерлингтен асты. Қалпына келтірумен қатар, Оберхольцер Gipsy Moth IV-ке қатысты мыңнан астам құжаттарды, мақалаларды, артефакттарды және басқа да естеліктерді (соғылған монеталардан бастап, шығарылған маркалар мен шай киімдеріне дейін) жинады, бұл оның теңіз саяхатындағы аңызға айналуына ықпал етеді. 2015 жылдың қарашасынан бастап барлық жаңа британдық паспорттардың артқы жағында Gipsy Moth IV-тің суреті бейнеленген. 2022–2023 жылдары Gipsy Moth IV айналасындағы қалпына келтіру жұмыстары яхтаның өзімен ғана шектелмей, Bas van der Heide-дің Gipsy Moth IV логотипін жасау және жаңартуын да қамтыды, ол The Ocean Race жарысына қатысқан көптеген яхталармен байланысты (соның ішінде ABN Amro 1 және 2 және соңғы Jajo 2023). Сонымен қатар, білім беру мақсатында Gipsy Moth IV және Sir Francis Chichester білім беру платформасы іске қосылды: www.gipsymothiv.com.

Ла-Манш арқылы өту

Король Карл III-нің таққа отыру күні (2023 жылғы 6 мамырда) "Гипси Мотт IV" Рамсгейттен Нидерландыға бағыт алды. Бұл 16 жылдан бері британ суларынан тыс жасалған алғашқы сапар болды. Алдыңғы рет 2005–2007 жылдардағы "Blue Water Rally" сапарында болған. "Gipsy Moth IV" кемесінің алғашқы тоқтаған порты Нидерландыдағы Шевенген қаласы болды.

Теңіз жарысының шығу тегі

Чичестер мен Gipsy Moth IV-тің 1966 жылғы саяхаты әлемді айналып өткен алғашқы жарыс және мұхиттық жарыстардың бастауы саналады. 2023 жылғы Океан жарысының соңғы кезеңінің басталуында Гаагада Gipsy Moth IV қатысушы кемелерге толық мерейлі салют жасады, ал келесі күні голланд флотының адмиралына 1947 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан «Vlaggetjesdag» фестивалінде Шевенген портында салют берді.

Ту және клубқа мүшелік

Gipsy Moth IV британдық желегі (Red Ensign) астында жүзеді және Royal Thames Yacht Club-қа қатысты.

Кейбір негізгі фактілер

Gipsy Moth IV – 1966/67 жылдары әлемді жалғыз өзі айналып шыққан алғашқы желкенді қайық. Бұл кеме сэр Фрэнсис Чичестерге тиесілі, ол осы бірінші жалғыз айналым сапары үшін Елизавета II патшайымнан рыцарь атағын алды. Оның кішкентай, 53 футтық өлшеміне қарамастан, Cutty Sark сияқты ұлы шай тасымалдаушы кемелердің уақытын басып өтті. Бұл – әлемді айналып өтуге арнайы жобаланған алғашқы жарыс қайығы. Ол Гондурас магониясы мен эпоксидтен жасалған, салмағы шамамен 13 тонна болатын өте жеңіл композиттік яхта. 1977 жылы оны 1 миллионнан астам адам көрді. Британ короліктік отбасы бес ресми сапар барысында оны бес рет тамашалады, тексерді немесе жүзіп өтті. 37 жыл бойы Лондонның Гринвич қаласындағы Ұлыбритания Ұлттық теңіз мұражайында судан тыс көрмеге қойылды. Dire Straits тобы оның құрметіне "Single Handed Sailor" әнін жазды. 2005 және 2022 жылдары екі рет қайта жөнделіп, қайтадан жүзуге келтірілді, оның құрылысына және жөндеуіне барлығы 2 миллион фунттан астам ақша жұмсалды. 2006 жылы Оңтүстік Тынық мұхитында екінші айналымы кезінде рифке тіреліп, жарақат алды және Оклендте Emirates America’s Cup Team New Zealand командасымен жөнделді. 2015 жылы британдық паспорттың ішкі беттерінде суреті бейнеленді. Ол мұхит жарыстарының бастауы болып табылады және оның алғашқы сапарынан бері 45-тен астам әлемдік мұхит жарысына үлгі болды.