Фридрих Блеек: Неміс дінтанушысы және теолог ғалымы

Кіріспе

Неміс теологы (1793–1859)
Фридрих Блек (4 шілде 1793, Аренсбок, Холштейнде (Любекке жақын ауыл) 27 ақпан 1859, Бонн) – неміс библиялық ғалымы.

Өмір

16 жасында әкесі оны Любек гимназиясына жіберді. Онда ол ежелгі тілдерге қызығушылық танытып, заңгерлік мансабынан бас тартып, теологияны зерттеуге өзін арнады. Киль университетінде біраз уақыт оқығаннан кейін, ол 1814-1817 жылдары Берлинге барып, Де Ветте, Неандер және Шлейермахерден дәріс алды. Оның еңбектері профессорларының жоғары бағасын алды – Шлейермахер оның кіріспе ғылымына ерекше қабілеті бар екенін айтуды әдетке айналдырды. 1818 жылы, дін қызметкері болуға емтихан бергеннен кейін, ол теологиялық факультеттің уақытша алған, қайтқан немесе оқушы ретінде Берлинге қайтарылды. Теологиялық семинардағы міндеттерін орындаумен қатар, ол Шлейермахер мен GCF Люкке журналында (1819, 1820, 1822) екі диссертация жариялады: біреуі – Сибил оракулдарының пайда болуы мен құрамы туралы (Über die Entstehung und Zusammensetzung der Sibyllinischen Orakel), екіншісі – Даниял кітабының авторлығы мен мақсаты туралы (Über Verfasser und Zweck des Buches Daniel). Бұл мақалалар көп назар аударды және оның барлық жазбаларына тән терең білім, мұқият зерттеу және әділ баға беру сипаттарымен ерекшеленді. Бликтің дамып келе жатқан ғалым ретіндегі еңбегі мемлекеттік білім министрі тарапынан мойындалды, ол үшінші жыл бойы өкінішпен еңбекақысын жалғастырды және уақыты келгенде одан әрі жоғарылауға уәде берді. Бірақ саяси биліктің көзқарасы өзгерді. Де Ветте 1819 жылы профессорлық қызметінен босатылды, ал Блик, сүйікті шәкірті, үкімет тарапынан радикал демократ деп күдіктелді. Оның өкінішпен алған стипендиясы тоқтатылғаннан басқа, министр Карл Альтенштейн қол қойған профессорлық лауазымға тағайындалуы да тоқтатылды. Соңында Бликтің белгілі бір Бауэлевен Блекпен шатастырылғаны анықталды және 1823 жылы ол тағайындалды. Блик Берлинде болған алты жыл ішінде теология профессоры лауазымына екі рет шақырудан бас тартты, біріншісі – Грайфсвальдқа, екіншісі – Кенигсбергке. Алайда, 1829 жылы ол Люкке кафедрасын қабылдауға көндірілді және сол жылдың жазында жаңадан құрылған Бонн университетінде қызметін бастады. Ол трица жыл бойы ешқандай тартымды мінез-құлыққа немесе жаңа немесе ерекше пікірлерді айтуға емес, зерттеулерінің дұрыстығына, үкімдерінің бейтараптығына және әдісінің айқындығына байланысты үнемі өсіп келе жатқан табысқа жетті. 1843 жылы ол консистория кеңесшісі лауазымына көтерілді және университет тарапынан ректор лауазымын атқаруға таңдалды, бұл ерекшелік Реформаттық шіркеудің ешқандай теологына бұрын берілмеген. 1859 жылдың 27 ақпанында ол кенеттен инсульттан қайтыс болды. Бликтің еңбектері толығымен Киелі кітапты сынау және түсіндіру салаларына жатады. Оның Ескі өсиетті сынау туралы көзқарастары өз заманында прогрессивті болды, өйткені ол Ескі өсиет кітаптарының біртүтастығы мен авторлығына қатысты барлық даулы мәселелерде қабылданған пікірге қарсы болды. Бірақ Жаңа өсиетке қатысты оның ұстанымы консервативті болды. Тюбинген мектебінің қарсыласы, оның Иоанн Евангелиясының шынайылығы мен нақтылығын қорғауы жазылған ең қабілетті еңбектердің бірі болып табылады. Оның Жаңа өсиеттегі сындық еңбектері, әдетте, дәстүрлі мектептің көзқарастарымен толығымен сәйкес болмаса да, ортодоксалды пікірлерді сақтауға ең маңызды үлес ретінде қарастырылуы керек. Оның ең үлкен еңбегі – Еврейлерге арналған хатқа түсіндірме (Brief an die Hebraer erlautert durch Einleilung, Ubersetzung, und fortlaufenden Commentar, үш томдық, 1828, 1836 және 1840) Де Ветте және Фр. Делич сияқты адамдардан жоғары баға алды. Блик бұл еңбегін колледж лекциялары үшін қысқартып, 1868 жылы жинақталған түрінде жариялады. 1846 жылы ол евангелияны сынауға жасаған үлесін жариялады (Beiträge zur Evangelien Kritik, 1-том), онда ол Иоанн Евангелиясын қорғады және JHA Ebrard's Wissenschaflliche Kritik der Evangelischen Geschichte (1842) шолуынан туындады.

At 16 Bleek's father sent him to the gymnasium at Lübeck, where he became so interested in ancient languages that he abandoned his idea of a legal career and resolved to devote himself to the study of theology. After spending some time at the university of Kiel, he went to Berlin, where, from 1814 to 1817, he studied under De Wette, Neander and Schleiermacher. So highly were his merits appreciated by his professors — Schleiermacher was accustomed to say that he possessed a special charisma for the science of Introduction — that in 1818 after he had passed the examinations for entering the ministry he was recalled to Berlin as a Repentant or tutorial fellow in theology, a temporary post which the theological faculty had obtained for him. Besides discharging his duties in the theological seminary, he published two dissertations in Schleiermacher's and GCF Lücke's Journal (1819 1820, 1822), one on the origin and composition of the Sibylline Oracles, Über die Entstehung und Zusammensetzung der Sibyllinischen Orakel, and another on the authorship and design of the Book of Daniel, Über Verfasser und Zweck des Buches Daniel. These articles attracted much attention, and were distinguished by those qualities of solid learning, thorough investigation and candour of judgment which characterized all his writings. Bleek's merits as a rising scholar were recognized by the minister of public instruction, who continued his stipend as Repentant for a third year, and promised further advancement in due time. But the attitude of the political authority underwent a change. De Wette was dismissed from his professorship in 1819, and Bleek, a favorite pupil, incurred the suspicion of the government as an extreme democrat. Not only was his stipend as Repentant discontinued, but his nomination to the office of professor extraordinarius, which had already been signed by the minister Karl Altenstein, was withheld. At length it was found that Bleek had been confounded with a certain Baueleven Blech, and in 1823 he received the appointment. During the six years that Bleek remained at Berlin, he twice declined a call to the office of professor ordinarius of theology, once to Greifswald and once to Kanigsberg. In 1829, however, he was induced to accept Lücke's chair in the recently founded University of Bonn, and entered upon his duties there in the summer of the same year. For thirty years he laboured with ever increasing success, due not to any attractions of manner or to the enunciation of novel or bizarre opinions, but to the soundness of his investigations, the impartiality of his judgments, and the clearness of his method. In 1843 he was raised to the office of consistorial councillor, and was selected by the university to hold the office of rector, a distinction which has not since been conferred upon any theologian of the Reformed Church. He died suddenly of apoplexy on 27 February 1859. Bleek's works belong entirely to the departments of Biblical criticism and exegesis. His views on questions of Old Testament criticism were advanced in his own day; for on all the disputed points concerning the unity and authorship of the books of the Old Covenant he was opposed to received opinion. But with respect to the New Testament his position was conservative. An opponent of the Tübingen school, his defence of the genuineness and authenticity of the gospel of St John is among the ablest that have been written; and although on some minor points his views did not altogether coincide with, those of the traditional school, his critical labors on the New Testament must nevertheless be regarded as among the most important contributions to the maintenance of orthodox opinions. His greatest work, his commentary on the epistle to the Hebrews (Brief an die Hebraer erlautert durch Einleilung, Ubersetzung, und fortlaufenden Commentar, in three parts, 1828, 1836 and 1840) won the highest praise from men like De Wette and Fr. Delitzsch. This work was abridged by Bleek for his college lectures, and was published in that condensed form in 1868. In 1846 he published his contributions to the criticism, of the gospels (Beiträge zur Evangelien Kritik, pt. i. ), which contained his defence of St John's gospel, and arose out of a review of JHA Ebrard's Wissenschaflliche Kritik der Evangelischen Geschichte (1842).