Кіріспе
Джон Стейнбектің "Тортилла Флэт" (1935) атты қысқа романы – Монтерей, Калифорнияда орын алған, жазушының ерте туындыларының бірі. Бұл роман авторға алғашқы маңызды сындық және коммерциялық жетістікті әкелді. Кітапта "paisanos" – яғни, елдік жерлердің адамы – деп аталатын, Бірінші дүниежүзілік соғысынан кейінгі күндері өмірдің қуанышын көріп, шарап ішетін шағын, адасқан достар тобы бейнеленген. 1942 жылы "Тортилла Флэт" фильміне түсірілді. Кейіннен Стейнбек Монтерейдің кейбір сұраныш-тілектерімен жүрген жергілікті тұрғындарына (бірақ Флэттың мексикалық paisano-ларына емес) "Cannery Row" (1945) романында қайта оралды.
Tortilla Flat (1935) is an early John Steinbeck novel set in Monterey, California. The novel was the author's first clear critical and commercial success. The book portrays a group of 'paisanos'—literally, countrymen—a small band of errant friends enjoying life and wine in the days after the end of World War I.
Tortilla Flat was made into a film in 1942. Steinbeck later returned to some of the panhandling locals of Monterey (though not the Mexican paisanos of the Flat) in his novel Cannery Row (1945).
Сюжет
Калифорния жағалауындағы Монтерей қаласының үстінде Тортилья Флаттың тозығы жеткен ауданы орналасқан, онда жұмыссыз, мексика-үнді, испан және еуропалық текті бос адамдардың біріккен тобы тұрады (әдетте олар таза испандық қанды деп мәлімдейді). Басты кейіпкер Дэнни әкесінен екі үйді мұраға алады, онда ол және оның достары тұра бастайды. Дэннидің үйі мен достарын Стейнбек Дөңгелек үстел мен Дөңгелек үстелдің рыцарларымен салыстырады. Оқиғаның көп бөлігі Стейнбектің өзінің жасөспірім және жас ересек кезеңінде, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін болған оқиғаларды қамтиды. Алдағы тараулардың атаулары мен қысқаша мазмұндары осы маскүнемдер тобының қызыл шарап пен достық табу үшін бастан кешкен оқиғаларын көрсетеді.
тараудың қысқаша мазмұны
1 Дэнни соғыстан оралғаннан кейін мұрагерін қалай тапты және ол қалай әлсіздерді қорғауға ант берді. Ұлы соғыста қашыр жүргізушісі болып жұмыс істегеннен кейін, Дэнни қайтып келгенде, қайтыс болған атасынан екі үйді мұраға алғанын біледі. Дэнни мас болып түрмеге түседі. Ол түрме бастығымен бірге Тореллидің үйінде шарап ішеді. Қашып шыққаннан кейін Дэнни өзінің досы, Пиллон есімді ақылды адамды өзінің брендиі мен үйлерін бөлісуге көндіреді. 2 Пиллонның Дэннидің қонақжайлылығын қалай тастап, лауазымға деген құмарлықпен қалай еліктірілді. Дэнни суды қосуға үлгермейді. Пиллон әтешті өлтіреді, Дэннидің екінші үйін ақшаға жалға алады, оны ешқашан төлемейді және сеньора Тореллидің бір галлон шарабына қағаз гүлдерін айырбастайды. 3 Байлықтың уысы Пиллонға қалай әсер етті және оның бойындағы зұлымдық уақытша қалай жеңіске жетті. Дэнни мен Пиллон шарап, екі әйел және ұрыс-керіспен бөліседі. Екінші рет мас болғаннан кейін, Пиллон үйінің жартысын Паблоға жалға береді. 4 Жақсы адам Иса Мария Коркоран қалай жамандықтың қалаусыз құралы болды. Пабло, Пиллон және Дэнни әйелдер мен үйдің жалдамалы ақысын талқылайды. Пабло мен Пиллон үйлерін Иса Марияға жалға береді. Оның қасында 3 доллар мен 10 цент қана болғандықтан, олар 2 доллар депозит алып, қалған ақшаны өзіне ұнайтын әйелге сыйлық алу үшін қалдырады. 5 Франциск қалай Пиллон мен Паблоға және Иса Марияға жұмсақ жаза берді. Пиллон мен Пабло екі галлон шарап ішеді. Монтерей түнге дайындалуда. Пабло кешкі ас, отын және Миссис Тореллидің сүйіспеншілігіне ие болады. Иса Марияны солдаттар ұрып-соғады, өйткені ол олардың вискиін және Арабелланы жақсы көреді. Паблоның киелі Францискке арналған шам үйді өртеп жібереді, ал Дэнни, миссис Моралеспен бірге, оған көңіл бөлмейді. 6 Күнәларына өкініп, үш күнәкар қалай тыныштыққа ие болды? Дэннидің достары қалай жолдастық ант берді. Пабло, Пиллон және Иса Мария қарағайлы орманда ұйықтап жатыр. Олар түскі асқа түсіп, Дэннимен бөліседі, олар қалған үйіне көшіп келеді. 7 Дэннидің достары қалай жақсылыққа талпындырады? Олар қасіретке ұшыраған қарақшыға қалай көмек көрсетті. Пират, 5 итпен соңынан ерген ақыл-ойға зақымдалған адамды Пилон Дэннидің үйіне қонаққа шақырады. Пират егер Құдай оның ауру иесін құтқарып қалса, ол Сент-Франциске алтын шам қойғыш сатып алатынын уәде етті. Ауру ит сауығып кетті, бірақ көп ұзамай оны жүк көлігі басып кетті. Пират өзінің 1000 квартер немесе "екі бит" (250 доллар) арқылы Сент-Франциске алтын шам қойғыш сатып алуға берген уәдесін орындауға бел буған. Пират - бұл жұмыс істейтін жалғыз паисано, ол күн сайын 25 цент табады, бірақ қайырымдылыққа берілген азық-түлік қалдықтарымен өмір сүреді және ақшаны үнемдейді. Ол үлкен торбасын жасырып қалды, ол туралы барлық белгілі. Ол оларға қазынасын көрсеткенде, олар оған көмектесу үшін кінәлі болады. 8 Дэннидің достары Қасиетті Андрейдің түнінде құпия қазынаны қалай іздеді. Пиллонның оны қалай тапқаны және кейін серждің бір жұп шалбары екі рет иесін қалай өзгерткені. Жо Портажи әскери түрмеден оралып, жезөкше үйін өртеп, қайтадан түрмеге қамалады. Ол Пилонмен бірге Андрейдің қарсаңындағы (29 қараша) орманнан қазына іздеді және олар белгілеген жерден әлсіз сәулесін көрді. Келесі күні түнде Джо Дэнниден ұрлаған жамылғы үшін алған шараппен бірге олар сол жерде қазып, "АҚШ геодезиялық зерттеу + 1915 + биіктігі 600 фут" деген жазуды табады. Олар оны алу қылмыс екенін біліп, теңіз жағасында мас болады. Пиллон Джоны үй иесінен ұрлағаны үшін жазалау үшін, жамылғыны қайтарып алады және Джоның шалбарларын шарапқа айырбастап, Джоны жағажайда жалаңаш қалдырады. 9 Дэннидің сыпыру машинасына қалай түсіп қалғаны және Дэннидің достары оны қалай құтқарып қалды. Дэнни ұрланған мыс тырнақтарды Саймон мырзадан ақшаға пысқырмен алмастырады, оны Свитс Рамиреске береді (оның электр қуаты жоқ). Свитс қуана электр тогы бар деп ойлайды, машинаны еденге итеріп, өзімен бірге ырғақтап, Дэнни оның ықыласына ие болады. Ол әр кешті Свитспен өткізеді, бірақ Пиллон досын сағынатынын айтып, сыпыруды алып, оны жергілікті дүкенші Тореллиге шарапқа айырбастайды. Торрелли содан кейін электр энергиясымен "жұмылдырылған" вакуумның шын мәнінде мотордың бар екенін анықтайды. 10 Достар бір есекшіге қалай жұбаныш беріп, оның орнына аталық этика сабағын алған. Иса Мария сәбиі бар жас жігітпен достыққа түседі және оны үйге әкеледі. Бала ауырып қалды. Капитан оның әйелін ұрлап кетті. Бала қайтыс болады, және ол баланың генерал болуын қалағанын түсіндіреді, өйткені егер қарапайым капитан оның әйелін ұрласа, онда генерал не алатынын ойлаңыз. Достар осы моральды қабылдауға аз уақыт кетеді, содан кейін оны қолдау үшін сатиралық мәлімдеме жасайды. 11 Джо Портажи қалай махаббатқа ие болды. Джо Портажи жаңбырдан Тиа Игнасияға кіріп, оның шарабын ішіп, ұйықтап, оның шарабын ішкені үшін және оның артықшылықтарын пайдаланбағаны үшін әйелден сабақ алады. Көше ортасында және жаңбырда осы шабуылдан қорғанып тұрғанда, ол құштарлыққа ұшырайды. Полиция қызметкері келіп, олардың лайлы жолда осы істі тоқтатуын сұрайды. 12 Дэннидің достары қарақшыға уәдесін орындауға қалай көмектесті, және қарақшының иті қасиетті көрініс көргені үшін сыйлық ретінде. Қарақшы, соңынан 5 иті еріп жүрген ақыл-ойына зақым келген адам, Дэнниге сеніп, ақшасын үйге жеткізеді, содан кейін ол сөмке жоғалып кетеді. Джо қарақшының ақшасын ұрлағаны үшін ұрып-соғуға ұшырайды. Достар қарақшының бірнеше жыл бойы ағаш кесу арқылы тапқан мың квартерді, шам қойғыш сатып алу үшін және той жасау үшін Рамон әкесіне апарып береді. Сан-Карлос шіркеуінде сенбі күні қарақшы Сент-Франциске арналған шамды көреді. Иттер шіркеуге жүгіріп кіреді және оларды шығару керек болады. Кейін қарақшы Рамон әкесінің Сент-Франциске арналған барлық әңгімелерін итіне айтады, олар кенеттен оның артында бір нәрсені көреді, қарақшының пікірінше, бұл көрініс болуы керек. 13 Дэннидің достары қиын жағдайдағы әйелге қалай көмектесті. Тұрмысқа шықпаған Терезина Кортездің тоғыз сау және баласы бар, олардың барлығы тек кеспе және бұршақпен ғана өмір сүреді, бірақ мектеп дәрігері оларды таңқаларлықтай сау деп табады. Терезина егістен бұршақ жинайды. Тарихтың Мадоннасы ретінде Терезина ешқандай көмексіз көптеген балаларды тудырады. Бұршақ егіні жаңбырдан бүлінгенде, Дэннидің үйлескендері балалар үшін Монтерейдің барлық жерінен тамақ ұрлайды. Олар ауырып қалды. Алайда, есікке келген ұрланған бұршақ қаптарының жақсылыққа ие болуы, балалар денсаулығын қалпына келтіреді және Терезина тағы жүкті болады. Ол Дэннидің достарының біреуі осы жағдайдың жауапкері екенін ойлайды. 14 Дэннидің үйіндегі жақсы өмір, сыйлық шошқа, Ұзын Бобтың ауыруы және ескі Раванноның режімді махаббаты. Тәрезелерді неге тазаламау керек. Достар әңгіме айтады. Дэнни: Корнелия Эмилионың шошқасын қалай аналық шошқасына жоғалтты. Пабло: Ұзын Боб мұрнын үргеннен кейін барлығы қалай күлді. Иса Мария: Пети Раванно Грейсиді қалай өзіне бағындырды, өзін жоспарлы түрде құтқарып алып, осылайша оның махаббатына көз жеткізді; және Петидің әкесі, ескі адам, солайша жасауға тырысты, бірақ есік дәл қате уақытта жабылып, ешкім оны көрмеді. 15 Дэнни қалай тұзаққа түсті және Дэннидің достары оны қалай құтқарып қалды. Дэнни ұрланған мыс шегелерді Свитс Рамиреске (электр қуаты жоқ) сыпырғышқа алмастырады. Свитс қуана электр қуаты бар деп ойлайды, машинаны еденге итеріп, өзімен бірге ырғақтап, Дэнни оның ықыласына ие болады. Ол әр кешті Свитспен өткізеді, бірақ Пиллон досын сағынатынын айтып, сыпыруды алып, оны жергілікті дүкенші Тореллиге шарапқа айырбастайды. Торрелли содан кейін электр энергиясымен "жұмылдырылған" вакуумның шын мәнінде мотордың бар екенін анықтайды. 16 Достар бір есекшіге қалай жұбаныш беріп, оның орнына аталық этика сабағын алған. Иса Мария жас жігітпен, сәбиімен достыққа түседі және оны үйге әкеледі. Бала ауырып қалды. Капитан оның әйелін ұрлап кетті. Бала қайтыс болады, және ол баланың генерал болуын қалағанын түсіндіреді, өйткені егер қарапайым капитан оның әйелін ұрласа, онда генерал не алатынын ойлаңыз. Достар осы моральды қабылдауға аз уақыт кетеді, содан кейін оны қолдау үшін сатиралық мәлімдеме жасайды. 17 Дэннидің қайғысы, оның құрбандығы арқылы достары қалай той жасады және Дэнни қалай көтерілді. Дэнни өте өкінішті. Оның достары бүкіл күн Чин Ки үшін кальмар кесіп жұмыс істейді. Барлық Tortilla Flat Дэннидің үйінде той жасайды. Ол көптеген әйелдермен ғашық болады және барлық ер адамдарды күресуге шақырады (үстел аяғын ұстап). Ол шатқақтың 40 футынан (12 м) құлайды. 18 Дэннидің қайғы шеккен достары конвенцияларды қалай бұзды. Талисмандық байланыс қалай өртенді. Әрқайсысы...
Қабылдау
Тортилья Флат Стайнбекке алғашқы коммерциялық табысын әкелді. Томас Фенш романға жазған кіріспесінде, "ақшаға көбінесе қажеттілік болмайтын" және кейіпкерлердің барлық қалауы "жеткілікті тамақ, ұйықтауға жылы орын, шарап, ал кейде әйелдер мен кештер" болатын, идилликалық орта Ұлы депрессия кезінде оқырмандарға қашу мүмкіндігін ұсынды деді. Заманауи сыншылар романды көңіл көтеру ретінде жоғары бағалады, бірақ кейбіреулері сюжеттің баяу дамуын сынады. The New York World Telegram кітапты "тамаша уақыт" деп сипаттады, бірақ рецензент сонымен қатар соңының "көбірек әсерлі болу үшін сәл тым жеңіл сезілетінін" айтты. Ал "Нью-Йорк таймс" газеті Стейнбектің "күлкілі әңгімелеу өнері мен испан тіліндегі сөздер мен тіркестерді жұмсақ қалжыңға айналдыру қабілетін" мақтады.