Кіріспе
Жеке тәжірибеге негізделген зерттеу әдісі. Автоэтнография – зерттеушінің жеке тәжірибесін кең мәдени, саяси және әлеуметтік мағыналармен, түсініктермен байланыстыратын этнографиялық зерттеудің бір түрі. Ол сапалық және/немесе өнерге негізделген зерттеудің түрі болып саналады. Оны өнер білімі, коммуникацияны зерттеу, білім беру, білім беру басқару, ағылшын әдебиеті, этнографиялық зерттеулер, гендерлік зерттеулер, тарих, адам ресурстарын дамыту, маркетинг, медбикелік, ұйымдық мінез-құлық, парамедицина, актерлік шеберлікті зерттеу, физиотерапия, психология, әлеуметтік жұмыс, социология, теология және дінтану салаларында қолданады.
Autoethnography is a form of ethnographic research in which a researcher connects personal experiences to wider cultural, political, and social meanings and understandings. It is considered a form of qualitative and/or arts based research. arts education, communication studies, education, educational administration, English literature, ethnic studies, gender studies, history, human resource development, marketing, nursing, organizational behavior, paramedicine, performance studies, physiotherapy, psychology, social work, sociology, and theology and religious studies.
Процесс
Автоэтнография – автобиография мен этнография ерекшеліктерін үйлестіретін әдіс. Жақында ғана автоэтнография екі ерекше түріне бөлінді: талдамалық және сезімтал.
Эвокативті автоэтнография
Эвокативті автоэтнография "әңгімелер арқылы диалогты ашатын және эмоционалдық жауапты оятар баяндамаларға баса назар береді".
Симбиотикалық автоэтнография
Симбиотикалық автоэтнография (Бити, 2022) инновациялық симбиотикалық көзқарас ұсынып, автоэтнографияның әртүрлі түрлері арасындағы қарама-қайшылықтарды шешуге мүмкіндік береді. Автор "симбиоз" ұғымын кең мағынада қолданып, уақыттылық, зерттеушінің кең таралғандығы, көркем әңгімелеу, интерпретациялық талдау, саяси (өзгертуге бағытталған) бағыт, рефлексивтілік және көп дауыстылық сияқты ұсынылған жеті қасиеті арасындағы тығыз өзара байланыс пен өзара әсерді көрсетеді.
Автоэтнографиялық дизайн
Автоэтнографиялық дизайн – дизайн зерттеулерін өрнекпен байланыстыратын материалдық бағыттағы тәжірибе. Шоувенберг пен Кэтлердің сөзінше, "Бұл жерде автоэтнографиялық дәстүр мен оның дизайн саласындағы қолданылуы арасында айырмашылық бар, онда 'графия' үшін есеп беру және ой елегінен өткізу процесі шығармашылық өндіріспен алмастырылады; дизайн білім компонентін тікелей араласу арқылы және түсінуге тырысатын әлемді өзгерту арқылы белсенді етеді". Басқа дизайн түрлерінен өзгеше, автоэтнографиялық дизайн өте жеке және көркемдікке бейім, өзіндік сананы түсіну және оны жеткізу құралы ретінде материалдық пайдаланады. 'Авто' мен 'этнография' арасындағы дефис өзіндік сананы түсінуге қажетті материалдық жағын көрсетеді. Бұл тәсіл тым көп өзіне шолу жасауға бейімдігі үшін сынға ұшырайды.
Автоэтнографияның мақсаттары
Адамс, Эллис және Джонс автоэтнографиялық зерттеуді жүзеге асырудың екі негізгі мақсатын мойындайды. Этнографияның күрделі тарихын ескере отырып, «автоэтнографтар басым, қалыптасқан және зиянды мәдени үлгілерге, оқиғаларға және стереотиптерге қарсы сөйлейді немесе оларға балама ұсынады» және «бар зерттеулерді толықтыру немесе олқылықтарды жою үшін жеке тәжірибелер туралы мәліметтер ұсынады». Көптеген зерттеушілер үшін автоэтнографияны, жеке баяндаманы, көркем жазуды, қабатты есептерді және әңгімелерді қоса алғанда, жазу мен баяндаудың баламалы формаларымен тәжірибе жасау, зерттеу жұмысының көп қабатты есептерін жасауға мүмкіндік береді, бұл жаңа және ойландыратын тұжырымдар жасауға ғана емес, сонымен қатар оларды қызықты түрде жеткізуге де мүмкіндік береді. Эллис (2004) автоэтнографтар «әдеби жазу және өрнек конвенцияларын» қолдайтынын айтады, себебі «автоэтнографиялық формаларда нақты іс-қимыл, эмоция, дене бітімі, өзіне-өзі сына, интроспекция диалог, сахна, мінездеме және сюжет арқылы бейнеленеді» (бет 19). Бохнер мен Эллис (2006) автоэтнографты «бірінші кезекте, ең бастысы, коммуникатор және әңгімеші» деп сипаттайды. Басқаша айтқанда, автоэтнография «адамдардың қиындықтарды жеңу үшін күресіп жатқанын көрсетеді» және «адамдар не істеу керектігін, қалай өмір сүру керектігін және олардың күресінің мәнін анықтау процесін» көрсетеді (бет 111). Сондықтан, олардың пікірінше, автоэтнография – бұл «этикалық тәжірибе» және қамқорлық функциясын атқаратын «сыйлық» (бет 111). Қысқасы, автоэтнография – адамдардың өмірдің мәнін тауып, сол мән арқылы осы өмірлік тәжірибемен келісуін көрсететін оқиға. Доктор Маюкх Деванның пікірінше, мұның мәселе болуы мүмкін, себебі көптеген оқырмандар бізді тым өзімшіл деп есептеуі мүмкін, бірақ біздің әңгімелеріміз бен тәжірибелеріміз тек біздікі ғана емес, сонымен қатар бізді автоэтнографиялық тұрғыдан бейнелейтін топтың өкілдері екенін түсінуі керек. Бұл оқиға айту процесінде зерттеуші бағдарсыздық тудырған тәжірибені түсіндіруге тырысады. Автоэтнографияны қолдануға болатын өмірлік мысал – отбасы мүшесінің немесе жақын адамының қазасы. Мұндай ауыр жағдайды бастан өткерген адамдар көбінесе осы адамсыз өмір сүрудің қалай болатынын ойлайды. Әсіресе дінге сенетін отбасыларда «Неге Құдай оны алды?» деген сұрақ туындайды, себебі адамның неге өлгенін білген соң ғана өмір сүруді жалғастыруға болады деп ойлайды. Ал басқалары, адамның көңілін көтеріп, «Дегенмен, ол жақсы жерде» немесе «Құдай оны өзіне алды» деген сияқты сөздер айтады. Адамдар, себебін түсіндірмейтін жағдайда, көбінесе «оның уақыты келді» деген түсінікке келеді және осы «түсіндіру» арқылы өмірді жалғастыра алады. Уақыт өте келе, жақын адамыңыздың қазасын еске түсіргенде, осы қиындықтар арқылы күштірек, тәуелсіз адамға айналғаныңызды немесе отбасы мүшелеріңізге жақындасқаныңызды байқайсыз. Осыны түсінген адам, болған қайғылы оқиғаға мән береді және онымен келіседі. Осы арқылы автоэтнография жүзеге асырылады.
Қосымша сілтемелер
Эллис, С. (2001). Анамен/баламен: Шын оқиға. Сапалық зерттеу, 7 (5), 598–616. Эллис, С. (2009). Түзету: Өмір мен жұмыс туралы автоэтнографиялық толғаныстар. Уолнат Крик, Калифорния: Солтүстік жағалау баспасы. Херрманн, А. Ф., және Ди Фате, К. (Ред.) (2014). Жаңа этнография: Гудэлл, Трухильо және әңгіме айту қажеттілігі. Әңгіме айту, өзіндік қоғам және мәдениет: Әңгімелеуді зерттеудің салааралық журналы, 10. Ходжес, Н. (2015). Химиялық өмір. Денсаулықты коммуникация, 30, 627–634. Ходжес, Н. (2015). Американдық тіс дәрігерінің арманы. Денсаулықты коммуникация, 30, 943–950. Холман Джонс, С. (2005). Автоэтнография: Жеке басты саяси ету. Н. К. Дензин және Ю. С. Линкольн (Ред.). Сапалық зерттеулер нұсқаулығы, (2-ші басылым, 763–791 бб.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications. Холман Джонс, С., Адамс, Т. және Эллис, С. (2013). Автоэтнография нұсқаулығы. Уолнат Крик, Калифорния: Солтүстік жағалау баспасы. Кризек, Р. (2003). Этнография – жеке бастың әңгімелерін қазу. Р. П. Клэр (Ред.). Этнографияның көріністері: Сапалық әдістерге жаңа көзқарас (141–152 бб.). Нью-Йорк: SUNY Press. Пламмер, К. (2001). Этнографиялық зерттеуде өмірлік оқиғалардың шақыруы. П. Аткинсон, А. Коффи, С. Деламон, Дж. Лофланд және Л. Лофланд (Ред.). Этнография нұсқаулығы (395–406 бб.). Лондон: Sage. Ричардсон, Л. (1997). Ойын алаңы: Академиялық өмірді құру. Нью-Брансуик, Нью-Джерси: Ратгерс университетінің баспасы. Ричардсон, Л. (2007). Жазу: Зерттеу әдісі. Н. К. Дензин және Ю. С. Линкольн (Ред.). Сапалық зерттеулер нұсқаулығы, (2-ші басылым, 923–948 бб.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications. Стак, Р. Е. (1994). Кейс-стадилер. Н. К. Дензин және Ю. С. Линкольн (Ред.). Сапалық зерттеулер нұсқаулығы, (2-ші басылым, 236–247 бб.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Krizek, R. (2003). Ethnography as the Excavation of Personal Narrative. In R. P. Clair(Ed. ), Expressions of ethnography: novel approaches to qualitative methods (pp. 141–152). New York: SUNY Press. Plummer, K. (2001). The call of life stories in ethnographic research. In P. Atkinson, A. Coffey, S. Delamont, J. Lofland, and L. Lofland (Eds. ), Handbook of Ethnography (pp. 395–406). London: Sage. Richardson, L. (1997). Fields of play: Constructing an academic life. New Brunswick, N. J.: Rutgers University Press. Richardson, L. (2007). Writing: A method of inquiry. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln. (Eds.) Handbook of Qualitative Research, (2nd ed., pp. 923–948). Thousand Oaks, CA: Sage Publications. Stake, R. E. (1994). Case studies. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln. (Eds.) Handbook of Qualitative Research, (2nd ed., pp. 236–247). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.