Кіріспе

Латынша "gradus ad Parnassum" деген сөз тіркесі "Парнассқа қадамдар" деп аударылады. Ол кейде "gradus" деп қысқартылады. Парнасс – Грекияның орталық бөлігіндегі тау тізбегінің ең биік жері, Дельфиден бірнеше шақырым солтүстікке қарай орналасқан. Ежелгі дәуірде оның екі шыңы Титорея және Ликорея деп аталған. Грек мифологиясындағы бір шыңы Аполлон мен тоғыз Музаға – өнердің шабыттандырушы құдайларына, ал екіншісі Дионисқа арналған. Бұл сөз тіркесін әртүрлі оқулықтардың авторлары қолданды, олардың көмегімен белгілі бір өнерде немесе ғылымда біртіндеп дамуға және толыққанды меңгеруге ұмтылыс жасалады.

Классикалық

Бұл сөз тіркесінің алғашқы қолданылуы латын немесе грек сөздіктерінің бір түрі, онда дауыстылардың саны сөздерде белгіленеді, жаңадан бастаушыларға латын өлеңдерінің құрамының принциптерін түсінуге көмектеседі. Бірінші "қадам" немесе сабақ атау фразының өзінде бар, өйткені "gradus" төртінші жіктеудегі есім (қадам), жекеше түрінде қысқа "us" дыбысымен, ал көпше түрінде "gradūs" болады, ұзартылған "ūs" дыбысымен (қадамдар). Мағынаның айырмашылығы бір-біріне ұқсас көрінетін, бірақ грамматикалық қасиеттері әртүрлі екі форма арасындағы дауыстылар санының айырмашылығын байқауға және сөздіктің атауын дұрыс айтуға үйретеді. "Парнасс" – поэзиялық бейне, поэзия Музасына сілтеме жасайды: ал "Тезаурус" функциясының екіншісі – осындай бейнелерді көрсету. Сондықтан "Gradus ad Parnassum" деген сөз тіркесі тек атау ғана емес, сонымен қатар шығарманың өзінің анықтамасы, ол жіктеуді, құрылысты, өлең өлшемін және бейнелерді біріктіреді. 1686 жылы жарық көрген, иезуит Пауль Алер (1656–1727) есімімен атақты болған "Gradus ad Parnassum" Пьер Жуле, де Шастильон (1545–1621) есімді авторға тиесілі бұрынғы "Тезаурус" еңбегін қайтадан ұсынды. Бұл жалпы сөздік емес, классикалық поэзияда қолданылатын синонимдер, эпитеттер, тармақтар мен сөз тіркестерінің жинағы болды. Алердің нұсқасындағы еңбек 19 ғасырға дейін қолданылып келді, оның анықтамалары мен жазбалары латын тілінде жазылған. Еуропадағы көптеген студенттерге танымал және көптеген басылымдардан өткен 19 ғасырдағы ағылшын тілді мектеп оқушылары 1818 жылғы доктор Джон Кэридің (1756–1826) қайта қарауын "Кэридің Gradus" деп білген. Ол әсіресе классикалық кезеңдегі латын поэзиясын зерттеу мен бағалауға және студенттерге өлең құрастыру практикасында көмек көрсетуге арналған. Сондай-ақ, C. D. Yonge (1850) латын "gradus"-ы бар; A. C. Ainger және H. G. Wintle-дің ағылшын-латын сөздігі (1890); F. J. M. Noël-дің латын-француз сөздігі (1810); Томас Мореллдің грек сөздігі (1762, жаңа редакциясы, Э. Малтби, Дурхам епископы, 1815 ж.); Джон Брассе (1828 ж.). Грек және латын тілдерінің ірі сөздіктері осы үлгідегі ақпаратты қабылдады. Мысалы, Лидделл Скотт Джонстың грек-ағылшын сөздігі (1843) және оның қазіргі туындылары сандық ақпаратты маңызды және қолжетімді жерлерде келтіреді; сондай-ақ, Чарльтон Т. Льюис пен Чарльз Шорттың латын сөздігі (1879) және оның туындылары да солай. Синонимдер, эпитеттер, поэтикалық сөз тіркестері мен үзінділер маңызды тақырыптар астына енгізілді.

Жас

Чарльз Дьюк Йонг 1850 жылы "A gradus ad Parnassum: Eton, Westminster, Harrow және Charterhouse мектептері, Лондон корольдік колледжі және Marlborough колледжі үшін" атты еңбегін жариялады. Бұл еңбек 1902 жылға дейін басылып тұрды, содан кейін "Eton, Westminster, Harrow, Charterhouse және Rugby мектептері, Лондон корольдік колледжі және Marlborough колледжі үшін" деп аталып, "Ағылшын мағынасына қарай жіктелінген эпитеттер сөздігімен" бірге шығарылды.