Кіріспе

Кеміргіштердің кіші тұқымдасы

Арвиколиналар – кеміргіштердің кіші тұқымдасы, оған тышқандар, леммингтер және сундықтар жатады. Олар Cricetidae (хамстерлер, Жаңа дүние тышқандары мен егешқұйрықтар) тұқымдасының басқа кіші тұқымдастарымен ең жақын туыс. Кейбір ғалымдар Арвиколиналар кіші тұқымдасын Muroidea суперотбасының барлық басқа мүшелерімен бірге Muridae тұқымдасына жатқызады. Ал кейбіреулері бұл кіші тұқымдасты Microtinae деп атайды ("микротин" сөзін қолданады) немесе бұл таксонды толық отбасы – Arvicolidae деп қарастырады. Арвиколиналар – Солтүстік жарты шардың ең көп тараған кеміргіштер тобы. Оларды жиі түрлі жыртқыштар, мысалы, сұңқарлар мен басқа да жыртқыш құстар қоршаған сүйек қалдықтарында кездестіруге болады. Осы топтың қазба қалдықтары Солтүстік Америка мен Еуропадағы палеонтологиялық және археологиялық ескерткіштерді биостратиграфиялық жас анықтау үшін жиі қолданылады.

Сипаттама

Арвиколиналардың ең айқын ерекшелігі – олардың моляр тістерінің құрылысы, олардың призмалық тісті өсінділері кезектесетін үшбұрыштар пішіндес. Бұл тістер өсімдіктермен қоректенуге бейімделген, онда негізгі тағамдық өсімдіктер фитолиттер сияқты тозғыш материалдардың көп мөлшерін қамтиды; тістер жануардың ересек өмірі бойы тозуға ұшырайды және осы тозуды өтеу үшін үнемі өседі. Арвиколиналар Холарктика аймағында таралған және Берингия арқылы Жаңа дүниеге жеткен сирек кездесетін ірі муроидтар тобының бірі болып табылады. (Қалғандары – Жаңа дүниедегі егеуқырлар мен тышқандардың үш туысы.) Арвиколиналар қысқы қардың астындағы субнивал аймағында жақсы тіршілік етеді және қыста ұйықтау қажеттілігі болмай, қыс бойы өмір сүре алады. Сондай-ақ, олардың санындағы күрт өзгерулермен де сипатталады. Арвиколиналардың көпшілігі кішкентай, жүнді, қысқа құйрықты тышқандар немесе леммингтер, бірақ Эллобиус және Гиперакриус сияқтылары жер қазған өмір салтына жақсы бейімделген. Ондатра, Неофибер және Арвикола сияқтылары дене мөлшерін ұлғайтып, су ортасында тіршілік етуге бейімделген.