Өзі жүретін зениттік-ракеталық кешен "Авенджер"

Кіріспе

Өздігінен қозғалатын жер-әуе зымыран жүйесі

Avenger Air Defense System, Joint Electronics Type Designation System бойынша AN/TWQ 1 деп белгіленеді, – бұл американдық өздігінен қозғалатын жер-әуе зымыран жүйесі. Ол құрлықтағы әскерлерді крейсерлік зымырандардан, ұшқышсыз әуе көліктерінен, төмен қанаты бар ұшақтардан және тікұшақтардан қорғау үшін жылдам, жақын қашықтықтағы әуе қорғанысын қамтамасыз етеді. Avenger бастапқыда АҚШ Қарулы Күштері үшін әзірленген және қазіргі уақытта АҚШ Армиясы қолданып жүр. Бұрын АҚШ Теңіз Корпусы да осы жүйені пайдаланған.

Тарих

Бастапқыда 1980 жылдары Boeing компаниясы жеке бастама ретінде әзірлеген «Аванжер» жүйесі бастапқы идеядан АҚШ Армиясына сынаққа беруге дейін бар болғаны 10 айда дамытылды. Алғашқы сынақтар 1984 жылдың мамыр айында АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Армияның Якима оқу орталығында өтті. Сынақ барысында үш FIM 92 Stinger зымыраны іске қосылды. 1989 жылы жүйе алғашқы операциялық сынақтар мен бағалау (IOT&E) сериясын бастады. Сынақтар екі кезеңде жүргізілді: 1-кезең Калифорниядағы Форт-Хантер Лиггетте мақсатты іздеу және анықтау сынақтарынан, ал 2-кезең Нью-Мексикодағы Уайт-Сэндс зымыран полигонында тікелей оқ ату сынақтарынан тұрды. 1990 жылдың ақпан айында «Аванжер» жүйесі операциялық тұрғыдан тиімді деп танылды және M163 және M167 VADS-тің орнын алмастыра бастады. Humvee шассиіне негізделген екі нұсқасы қолданысқа енгізілді: M998 HMMWV Avenger және M1097 Heavy HMMWV Avenger. Жүйенің алғашқы операциялық қолданылуы Персия шығанағы соғысына дайындық кезінде болды. Бұл қолданыстың табысты болуымен АҚШ Армиясы тағы 679 данаға қосымша келісімшарт жасады, соның нәтижесінде жалпы тапсырыс саны 1004 бірлікке жетті. «Аванжер» Босния соғысы кезінде НАТО операцияларын қолдау үшін қайтадан жөнелтілді. Бұрынғы «Анти-Авиа» жүйесі АҚШ-тың Ауғанстан мен Ирактағы әскери операциялары кезінде де пайдаланылды. Құрылған 1100-ден астам «Аванжер» жүйесінің қазіргі таңдағы қызметтегісінің саны шамамен 400-ге жуық. 2018 жылдың наурыз айында 2014 жылы Қырымды аннексиялаудан кейін күш алған ресейлік агрессияға жауап ретінде 678-ші әуе қорғанысы артиллерия бригадасы Еуропаға жөнелтілді. Бұл АҚШ әуе қорғаныс бөлімшесінің Суық соғыстан бергі алғашқы рет Еуропаға жіберуі болды. Армия АҚШ Еуропалық қолбасшылығын қолдау үшін 72 «Аванжер» жиынтығын орналастыруды жоспарлап отыр. Дакотаның Стэндинг-Рок маңындағы Dakota Access Pipeline құбырына қатысты наразылықтар кезінде Солтүстік Дакота Ұлттық гвардиясы «Аванжер» жүйесін бақылау платформасы ретінде пайдаланды. Ол Мортон округіндегі көптеген заңсыз кіру және қиындықтарды бақылау үшін бір айдан астам уақыт бойы қолданылды. Қарусыз «Аванжер» Мортон округінің оңтүстігінде қоғамдық қауіпсіздікті сақтауға көмектесті. «Аванжер» жүйесі оның болуынан туындаған жағдайды шиеленістірмеу үшін алынып тасталды. 2017 жылдың сәуір айында «Аванжер» Эглин әуе базасында сынақ барысында екі БПҰ-ға Stinger зымыраларын іске қосты, бұл зымыраның БПҰ мақсатын алғаш рет жоюы болды. Stinger зымыралары әдетте ұшақтар мен қанатты зымырандарға қарсы тікелей соққы беретін оқ-дәрілермен жабдықталған, бірақ бұл зымыралар нысанаға жақын жерде жарылатын жақындық сақтандырғыштарымен жабдықталған, бұл оларға кішкентай БПҰ-ларды жоюға мүмкіндік берді. Кішкентай БПҰ-лар үлкен жылу сигнатурасын шығармайтындықтан, «Аванжер» нысанаға зымыраны бағыттау үшін лазерлік қашықтық өлшегішті және оқ басындағы антеннаны пайдаланады. Stinger зымыралары MQM 170C Outlaw және кішірек, белгісіз жүйені атып түсірді, бұл сақтандырғыштың қозғалатын мини-дрондарды анықтап, жою қабілетін көрсетті. 2020 жылдың 30 қыркүйегінде АҚШ Армиясы General Dynamics компаниясымен уақытша маневрлік SHORAD (IM SHORAD) жеткізу туралы келісімшарт жасады, бұл ескірген, қарусыз және жеткіліксіз қаруланған «Аванжер» Humvee-ін ауыстыруға арналған Stryker бронетранспортёрі. 2022 жылдың қарашасында төрт «Аванжер» әуе қорғанысы жүйесі Украинаны 2022 жылғы ресейлік шабуыл кезінде Украинаны қорғауға арналған 400 миллион долларлық әскери көмек пакетінің бөлігі ретінде қосылды. Тағы сегізін 2023 жылдың қаңтарында пакетке енгізді. Біріншілері ақпанның басында Еуропаға жетіп, наурыздың соңында қолданысқа енгізілді. 2023 жылдың маусым айына Украина 12 дана алды, олардың экипаждары АҚШ нұсқаушыларымен Еуропада оқытылды.

Originally developed as a private venture by Boeing in the 1980s, the Avenger was developed over a period of only 10 months from initial concept to delivery for testing to the U. S. Army. Initial testing was conducted in May 1984 at the Army's Yakima Training Center in the U. S. state of Washington. During testing three FIM 92 Stinger missiles were fired. During the first test firing the system achieved a direct hit while the Avenger was moving at In 1989, the system began its Initial Operational Test and Evaluation (IOT&E) series of tests. The tests were conducted in two stages with Stage 1 consisting of acquisition and tracking trials at Fort Hunter Liggett, California, and Stage 2 consisting of live fire testing at White Sands Missile Range, New Mexico. In February 1990, the Avenger system was deemed operationally effective and began replacing the M163 and M167 VADS. Two variants were deployed based on the Humvee chassis: M998 HMMWV Avenger and M1097 Heavy HMMWV Avenger. The first operational deployment of the system occurred during the buildup for the Persian Gulf War. With the success of this deployment, the U. S. Army signed an additional contract for another 679 vehicles, bringing the total order to 1,004 units. The Avenger was again deployed in support of NATO operations during the Bosnian War. The Avenger was also deployed during the U. S. military's operations in Afghanistan and Iraq. Of the over 1,100 Avengers built only about 400 remain in service. In March 2018, in response to renewed Russian aggression since the 2014 annexation of Crimea, the 678th Air Defense Artillery Brigade deployed to Europe, the first time an American air defense unit had been sent there since the Cold War. The Army plans to deploy 72 Avenger sets to support U. S. European Command. During protests regarding the Dakota Access Pipeline near Standing Rock, the North Dakota National Guard deployed an Avenger system as an observation platform. It was employed for over a month to observe areas within Morton County where numerous instances of criminal trespass and mischief had occurred. The unarmed Avenger was used to support public safety in southern Morton County. The Avenger system was removed in order to deescalate any tensions its presence may have caused. In April 2017, an Avenger fired Stingers at two UAVs in a test on Eglin Air Force Base, marking the missile's first interception of a UAV target. While Stingers are usually loaded with direct impact warheads for use against aircraft and cruise missiles, these were equipped with proximity fuzes that enabled them to detonate near the target, giving them the ability to destroy small UAVs. Since small UAVs do not produce large heat signatures, the Avenger uses a laser rangefinder in combination with an antenna on the warhead to direct the missile on target. The Stingers shot down an MQM 170C Outlaw and a smaller, unidentified system, demonstrating the fuze's ability to detect and destroy moving mini drones weighing as little as
On 30 September 2020, the U. S. Army awarded General Dynamics a contract to deliver the Interim Maneuver SHORAD (IM SHORAD), a Stryker armored vehicle fitted with heavier weapons to replace the outdated, unarmored, and undergunned Avenger Humvee. In November 2022, four Avenger air defense systems were included as part of a $400 million military aid package supporting Ukraine during the 2022 Russian invasion of Ukraine to defend critical civilian infrastructure against cruise missile and Iranian made Shahed 136 lethal drone attacks which were launched by Russia in October 2022. Another eight were included in a package in January 2023. The first arrived in Europe in early February and were seen in service by late March. Ukraine has received some 12 units, as of June 2023, with the crews being trained in Europe by United States instructors.

Шолу

Avenger негізінен үш конфигурацияда келеді: Базалық, Слейу-Кью және Up Gun. Базалық конфигурация – модификацияланған ауыр "Хамви" машинасына орнатылған гиростабильді әуе шабуылына қарсы қорғаныс мұнарасы. Мұнарада екі "Стингер" зымыран ұшырғыш блогы бар, олардың әрқайсысы 4-ке дейін "атып-ұмыт" инфрақызыл/күлгін сәулелі басқарылатын зымыранды тікелей қатарынан атуға қабілетті. Нысана таңдалғаннан кейін, мұнара автоматты түрде нысанаға бағытталуы мүмкін, бұл кезде оператордың араласуы минималды. Осы конфигурацияға сегіз "Аввенджер" бірлігі өзгертілді. FLIR/лазерлік қашықтық өлшегіш 12,7 мм (.50) калибрлі пулеметпен үйлесімде өте тиімді болды, бірақ атыс аймақтарының шектелуіне тап болды, әсіресе көліктің алдыңғы бөлігінде. 360° ату мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін зымыран блогының біреуін алып тастап, пулеметті сол орынға жылжыту бағдарламасы іске қосылды. Жаңарту сонымен қатар оқ-дәрілердің қорын 650 оққа дейін арттырды.

Avenger DEW

Боинг ұсынған тағы бір мүмкін нұсқа - бағытталған энергия қаруы (DEW) бар "Аңсатушы". Боинг оң жақ зымыран ұясының орнына орнатылған 1 кВт лазердің алғашқы сынағын аяқтады. M3P 12,7 мм (.50) калибрлі қаруы жақын қорғаныс қаруы ретінде M242 "Бушмастермен" алмастырылды.

"Аванжер" көп рөлді қару жүйесі

Бұл нұсқаның сынақ атылымдары 2004 жылы өтті. Ол M3P пулеметін мұнара кабинасының үстіне жылжыту арқылы 360 градусқа ату мүмкіндігін қамтамасыз етеді, 600 оқтан тұратын пулемет оқ-дәрісін сақтау көлемін арттырады, сондай-ақ 1 Stinger құралының орнына 2 FGM 148 Javelin зымыранын орнату опциясын ұсынады.

Жеделдетілген жетілдірілген тұтқырлар бастамасы (AI3)

2012 жылдың ақпан айында Raytheon компаниясына AI3 әзірлеуге келісімшарт берілді – бұл "Авангер" зымыран шарасына орнатылған, өзгертілген AIM 9 Sidewinder зымыраны. Ол зымыранға, артиллерияға, минометке (C-RAM), пилотсыз әуе көліктеріне (C-UAV) және қанатты зымырандарға қарсы күресу міндеттерін орындауға арналған. 2013 жылы АҚШ армиясы бұл жүйені сатып алудан бас тартты. 2014 жылдың тамызында жүйе сынақ барысында жартылай белсенді радарлық басқару жүйесі бар пилотсыз ұшқышсыз аппаратты және қанатты зымыранды сәтті жойды.

Басқа нұсқалар

Boeing Avenger PMS мұнарасын Unimog жүк көлігі, BV 206 барлық жерге жүретін көліктер, M113 бронетранспортері және M548 ізді жүк тасымалдаушы сияқты басқа көліктерге орнатуды ұсынды, сондай-ақ стационарлық нысаналарды қорғау үшін паллеттегі тұрақты орналасқан жерде пайдалануды ұсынды. Avenger PMS-тің демонстрациясында жалпы 36 зымыранды тасымалдайтын екі 70 мм тікұшақ типіндегі зымыран ұясының макеті көрсетілді, бұл жүйеге көп мақсатты қолдану мүмкіндігін береді. Bofors RBS 70/Bolide сияқты басқа зымырандар да Avenger PMS-те қолдану үшін ұсынылды. 2017 жылдың наурызында Boeing AIM 9X Sidewinder және Longbow Hellfire зымырандарымен жабдықталған, ал үстіне бағытталған энергия қаруы орнатылған жаңартылған Avenger жүйесін таныстырды. Оны JLTV, Stryker және Bradley Fighting Vehicle сияқты басқа платформаларға да интеграциялау жоспарланған. Boeing армияның уақытша маневрлік қысқа қашықтықтағы әуе қорғанысы (IM SHORAD) талабын орындау үшін Avenger мұнарасымен Stryker көлігін жасаған болса да, армия ақыры бұл идеядан бас тартты, себебі бұл көлікке күрделі өзгерістер енгізуді қажет етеді және компанияның мұнараларды жеткізуге деген ниетіне байланысты, олардың қорында шектеулі саны болды. 2017 жылы Франция мен Египеттің бірлескен теңіз жаттығуы кезінде AN/TWQ 1 Avenger әуе шабуылына қарсы жақын қашықтықтағы қорғаныс үшін Mistral класындағы десант кемесінің тікұшақ палубасына орнатылды. Бұл кеме бастапқыда Ресейге сатылуы жоспарланған еді, бірақ Қырымды аннексиялаудан кейін Ресейге қатысты халықаралық санкциялар салдарынан сатылым күшін жойды. Кеме Египет теңіз күштеріне бастапқыда жоспарланған ресейлік әуе қорғанысы жүйелерісіз сатылды.