Кіріспе
23-дивизия – 1914 жылы Ұлы соғыста Китченер армиясының құрамында құрылған британ армиясының жаяу әскер дивизиясы. Дивизия 1915 жылдың тамызында генерал-майор сэр Джеймс Мелвилл Бэбингтонның басшылығымен Францияға жіберілді. Соғыс барысында дивизия 1917 жылдың қазанына дейін Батыс майданында күресті, содан кейін Италия майданына ауыстырылды. Ол Италияда қалып, 1919 жылдың наурызына дейін таратылды.
The 23rd Division was an infantry division of the British Army raised in 1914 in the Great War as part of Kitchener's Army. The division was sent to France in August 1915 under the command of Major General Sir James Melville Babington C. B. C. M. G. During the war the division fought on the Western Front until October 1917 when it moved to the Italian Front. It remained in Italy and was disbanded by March 1919.
Білім беру және оқыту
Дивизия Китченердің үшінші Жаңа армиясының құрамына кірді, 16 қыркүйекте бөлімдерді шоғырландыру басталды, 68-бригада Буллсвотерде, ал 69-шы және 70-ші бригадалар, сондай-ақ Френшемдегі Корольдік инженерлер компанияларымен бірге орналасты. Оған генерал-майор Джеймс Мелвилл Бэбингтон қолбасшылық етті, алғашқыда кеңсе қызметкерлерінің, аспаздардың жетіспеушілігі және бұйрықтарды тек ауызша емес, басқа тәсілдермен жеткізу қиындық тудырды. Басқа Жаңа армия дивизияларымен бірге, кез келген түріндегі формалар қазан айының ортасына дейін жеткізілмеді, сол кезде көптеген сарбаздардың киген азаматтық киімдері тозығы жетіп, жыртыққа айналды. Дивизия артиллериясы қараша айының басында құрыла бастады. Алғашқы қару-жарақпен оқу шағын санындағы Ли-Метфорд мылтықтарымен және француздық 90 мм-лік зеңбіректермен жүргізілді. Дивизия 1915 жылдың қаңтар айында Альдершотта шоғырландырылды, онда дивизиялық пойыз құрылды. Ақпан айының соңында хаки формалары берілді, ал дивизия наурыз айында Шорнклиф аймағына көшіріліп, оқуын жалғастырды. Мамыр айында дивизия Борденге көшірілді, онда дивизия артиллериясына 18 фунттық және 4,5 дюймдік гаубицалар берілді, ал маусым айында жаяу әскер өз мылтықтарын алды. 16 тамызда дивизия король тарапынан тексерілді және ертеңіне кемеге отыруға бұйрық алды.
Франция
Францияға келген соң дивизия Сент-Омерге жақын жерде Гвардия және 24-ші дивизиялармен бірігіп, XI корпусын құрды, онда оқу-жаттығуларын жалғастырды. Қыркүйектің басында дивизия III корпусына ауыстырылды және қыркүйектің ортасында Арментьердің «балабақша» секторындағы фронттың бір бөлігін иеленді, онда жоғары жер асты суы деңгейіне байланысты фронттың көп бөлігі окоптармен белгіленген еді. Қыркүйек айының соңында 103-ші және 105-ші артиллериялық бригадалар Лоос шайқасын қолдау үшін 8-ші дивизияға диверсиялық шабуылға жіберілді, осы арқылы дивизияның алғашқы батырлық наградаларын жеңіп алды, ал дивизияның қалған бөлігі түтін жабынын жасады. Қазан айының басында 70-ші бригада 8-ші дивизияның (кәсіби армия) 24-ші бригадасымен алмастырылды, оның екі батальоны басқа бригадалардағы батальондармен ауыстырылды (2-ші Шығыс Ланкашир полкі 68-ші бригадаға, 1-ші Шервуд Форестерлері 69-шы бригадаға, ал 13-ші Дархам жеңіл жаяу әскері мен 10-шы Герцог Веллингтон полкі оларды 24-ші бригадада алмастырды, 8-ші дивизияда да осыған ұқсас процесс болды). Бұл, әскери батальондарға кәсіби армияның тәжірибесін ғана емес, сонымен қатар жаңа келген әскермен байланыс арқылы кәсіби армияның моральдық жағдайын көтеруге мүмкіндік берді. Олар (23-ші дивизия) ешқашан «бейтарап аймақты» патрульдеуге, снайперлікпен айналысуға немесе минометтермен немесе гранаталармен шабуылдау сияқты арнайы «жек көру» шараларын ұйымдастыруға жалыққан емес. Олар сондай-ақ 8-ші дивизияға Льюис пушкасын таныстырды, және біз оның тиімділігіне қатты әсерлендік. Дивизияның алғашқы «Виктория шарпысы» (V.C.) 4 қарашада 13-ші D.L.I. сарбазы Томас Кенниге, шабуылдау кезінде гулді түман ішінде офицерді құтқаруы үшін берілді. Жылдың соңғы күні түнде дивизия 10-шы Нортумберленд фюзелиерлерінің 116 офицері мен сарбазы және Корольдік инженерлер тобымен бірге алғашқы траншеялық шабуылын жүргізді.
The division's first V. C was won on 4 November by Pte Thomas Kenny of 13th D. L. I., rescuing an officer in heavy fog after a patrol was ambushed. On the night of the last day of the year the division launched its first trench raid with 116 officers and men of the 10th Northumberland Fusiliers and a party of Royal Engineers.
1916 жыл
Ақпан айының соңында дивизия 34-дивизиямен алмастырылды, содан кейін қысқа демалыс алып, Ленстің оңтүстігіндегі Сушез маңындағы фронтқа жіберілді. Сәуірдің басында дивизияның артиллериясы 47-ші (1/2 Лондон) дивизиясын қолдау үшін, ал мамырдың соңында неміс шабуылын тойтару үшін пайдаланылды. Маусымның ортасында дивизия 47-дивизиямен алмастырылды және ай соңына қарай Сомма фронтының артындағы Рейнвиллде резервке қойылды.
Сомма
34-ші дивизияны алмастыруға бұйрық алған 23-ші дивизия 3 шілдеде Сомма шайқасына қатысты, содан кейін 10 шілдеде Контальмейзонды басып алды. Дивизияның екінші Виктория кресі (V.C.) 5 шілдеде 9-шы Йоркшир полкінің 2-ші лейтенанты Дональд Беллге берілді, ол және тағы екеуі (екеуі де Дистінкшенді қызмет медалін (D.C.M.) жеңіп алды) пулемет ұясына шабуыл жасады. Дивизия 11 шілдеде алмастырылды, бірақ 68-ші бригада 11 шілдеде 34-ші дивизияға қосылып, 16/17 шілде түнінде Позьерге жасалған сәтсіз шабуылға қатысты. Артиллерия 1-ші дивизияны қолдау үшін әрекетте болды. Дивизияның жоғары моральдық көрсеткіштерін көрсететіндей, 14 шілдедегі аурулар тізімінде бір ғана адам болды. 20 шілдеде дивизия үш бастапқы бригадасын қайта алды, 70-ші бригада Сомма шайқасының бірінші күні ауыр шығынға ұшыраған 8-ші дивизиядан оралды, ал 68-ші бригада 34-ші дивизиядан келді. Сентябрьдің ортасында Соммаға оралған дивизия Флерс-Курселет шайқасының алғашқы кезеңінде резервке қойылды, ал 18/19 қыркүйекте 15-ші дивизияны алмастырып, 50-ші дивизияның бір бөлігін басып алды. Олар 25 қыркүйекте дивизияның сол жағындағы канадалықтардың сұранысы бойынша алға жылжуға дейін рейдтер мен барлау жүргізді. "26-шы даңғыл" деп аталатын позицияны 70-ші бригада 27 қыркүйекте неміс әскерінің шегінуінен кейін басып алды, ал бұрынғы шабуыл сәтсіз аяқталғаннан кейін, 29 қыркүйекте Ле-Сарс ауылының жанындағы Дестремон шаруашылығын басып алу кезінде қызу шайқас болды. 3 қазан күні Ле-Сарсқа жасалған алғашқы шабуыл кезінде дивизияның төртінші Виктория кресін (V.C.) 2-ші лейтенант Генри Келли жеңіп алды. 68-ші және 69-шы бригадалар 7/8 қазанда ауылды және оның төңірегіндегі позицияларды басып алды, бұл үшін ІІІ корпус, 50-ші және 15-ші дивизия командирлері мақтады. 9 қазанда дивизия 15-ші дивизиямен алмастырылып, Ипрдегі X корпусына ауыстырылды. 17-20 қазан аралығында Ипрге келген дивизия Санкьюари Вуд және Менин Ридж жолы маңында 2-ші Австралия дивизиясын алмастырды. Олар барлау және рейдтер жүргізді, сондай-ақ кейде артиллериялық оққа түсті. 1916 жылдың 10 желтоқсанында дивизияға өздерінің бір офицерін, 11-ші (қызметтік) батальонының 2-ші лейтенанты Эрик Пулді, Батыс Йоркшир полкінен, Сомма шабуылы кезінде бөлімінен дезертирлік жасағаны үшін әскери сотта өлім жазасына кесілгенін орындау тапсырылды. Дивизия 1917 жылдың 25 ақпанында Ипр секторында 38-ші дивизиямен алмастырылды.
1917 жыл
Сызықтан тыс уақытта дивизия демалып, жаттықтырылды. 6 және 8 сәуір аралығында Ипрдің алдыңғы шебіне қайта оралды және бұрынғы орналасқан жерінен оңтүстікке қарай 38-ші және 47-ші дивизиялардың бір бөлігі ұстаған позицияларды иеленді. 9 сәуірде немістер 70-ші бригадаға бағытталған жаяу әскер шабуылына дейін қарқынды бомбалауды бастады. Дивизия 28 сәуірде жедел түрде шептен алынып, 19-шы дивизиямен ауыстырылды және Ипр маңындағы бекіністерді жақсарту үшін алдағы шайқасқа арналған ерекше дайындықтан өтті.
Мессин жотасы
Дивизия 10 мамырда 60-шы төбе аймағына қайта оралды және шабуылға дайындық бастады. Бұл дайындықтарды жоғарыдағы жерде орналасқан немістер байқады, олар 13 мамырда шепке шабуыл жасады, бірақ шабуылдар тойтарылды. Бұл, 16 және 20 мамырда 70-ші бригаданың қарсы шабуылына себеп болды. Осы кезеңде дивизияның оңай көрінетін артиллериясы неміс контрбатареялық отына түсіп, көптеген жарақаттарға әкелді. Дивизия шамамен 2000 ярд енді және шамамен 1400 ярд тереңдіктегі алға жылжудың сол жақ флангын құруға тиіс болды. 7 маусымда артиллериялық бомбалаудан және 19 минаның жарылуынан кейін, 69-шы және 70-ші бригадалар (69-шы бригада 11-ші Нортумберленд фюзельерлерімен және 12-ші Дурхэм жеңіл жаяу әскерімен күшейтілген) Клейн Зильбеке шұңқырының оңтүстік жағындағы аңғардың екі жағына дөңгелектен өтіп, алға жылды. Екінші фазалық шепке жеткенде, жаңа батальондар басқаларын алмастырып, жылдамдап ілгері жылды. Жаңа шеп 13 маусымда 24-ші дивизия келгенге дейін ұсталып тұрды. Дивизия 26-28 маусым аралығында Батлвуд және Мт. Соррел аймағына қайта оралды және жоспарланған шабуылдың келесі кезеңіне дайындық бастады. 7 шілдеде немістердің шабуылы кезінде дивизияның бесінші «V.C.» орденін 2-ші лейтенант Фредерик Юэнс жеңіп алды. Дивизия 23 шілдеде 24-ші дивизиямен ауыстырылды.
Үшінші Ипр шайқасы
Немістерге Ипрдің шығысы мен солтүстігіндегі биіктіктерді басып алу үшін шайқас 31 шілдеде дивизия әлі оқу кезінде басталды. 23 тамызда дивизия резервке жіберілді, ал 70-ші бригада 30 тамызға дейін неміс шабуылынан кейін 14-ші дивизияны қысқа мерзімге күшейтті. 3 қыркүйектен бастап дивизия шығысқа қарай шабуылға дайындала бастады, бастапқыда Менин жолының екі жағында, содан кейін солтүстігінде, 1000 ярдық фронтта, мақсаты 2000 ярдыққа дейін жететін болды. Дивизия 15 қыркүйекте жеке құрамды орналастырды. Шабуыл 20 қыркүйекте 68-ші және 69-шы бригадалардың ілгерілеуімен басталды, әр бригаданың бір батальоны төртіншісі резерв ретінде бола отырып, үш фазалық шекараның әрқайсысын басып алуға тиіс болды. Бірінші шекара бір сағаттың ішінде басып алынды, екіншіге қарай жылжуда дәрі-дәрмек сақталатын жайлар мен бекіністерден қарсылық кездесті, үшіншіге қарай жылжу да осылай болды. Дивизия 25 қыркүйекке дейін неміс артиллериясының атысы астында осы шекараны ұстады, содан кейін 33-ші және 39-шы дивизиялармен алмастырылды. Бұл шабуылда дивизия 397 адамды қаза қылды, 1724 адам жараланды және 179 адам жоғалып кетті, ал 596 тұтқынға алынды. Тынығу қысқа болды, өйткені 27 қыркүйекте дивизия 33-ші дивизияны күшейту үшін қайтадан майданға оралды. 69-шы және 70-ші бригадалар одан әрі шабуылдарды тойтарды, ал дивизия артиллериясы горчичный газға ұшырады, 1 қазанда бір шешімді қарсы шабуылды тоқтату арқасында Екінші армия қолбасшысының алғысына ие болды. Дивизия 3 қазанда 5-ші дивизиямен алмастырылып, алдыңғы шекарадан шықты, бірақ 8 қазанда Полигон Вуд алдындағы 7-ші дивизияны алмастыру үшін қайта оралды. Жабысып тұру үшін ғана қажетті дивизия қатты оқ атуға ұшырады және 14 қазанда алмастырылудан бұрын 275 адам қаза тауып, 954 адам жарақат алды. 28 қазанда дивизияға пойызбен көшуге дайын болу бұйрығы берілді, ал 31 қазанда бағыттың Италия екені расталды.
Италия
Дивизия Италияға келді және Капоретто шайқасынан кейін 16 күн өткен соң, 11 қарашада XIV корпустың құрамында Веронаның оңтүстігіндегі Мантуя маңына шоғырланды. Осы жерден 19 қарашада дивизия майданға қарай жорық жасады, 69-шы және 70-ші бригадалар 2-ден 4 желтоқсанға дейін Монтеллоның батыс жағындағы және Пиаве өзенінің оңтүстігіндегі жазықта орналасқан 70-ші итальян дивизиясын ауыстырды. Олар дереу Фландрияда қолданылатын стандарттық тереңдік бойынша қорғанысты қайта ұйымдастыра бастады және барлау тобын жіберді. 1918 жылдың 13 ақпанында 41-ші дивизиямен алмасу басталды, бұл дивизияға дейін 38 қаза және 136 жаралы болды, көбінесе артиллерия мен әуе шабуылынан, Фландриямен салыстырғанда бұл салыстырмалы түрде аз сандар еді.
1918-1919 жылдар
Бұл жеңілдеу ұзаққа соқпады, себебі 5-ші және 41-ші дивизиялар алдағы неміс көктемгі шабуылына тойтарыс беру үшін Италиядан қайтарылды (немістер де Италиядан өздерінің алты дивизиясын алып шықты), дивизия 24-26 ақпан күндері Монтеллоға оралды, ал 8 наурызға қарай Пиаве өзенінің деңгейінің көтерілуіне байланысты күзету мүмкін болмады. Дивизия 51-ші итальян дивизиясымен тез алмастырылды және 16 наурызға қарай ұрыс желісінен шығарылды.
Азияго жазығы
Ол тез арада оңтүстікке қарай таулы жерге қайта орналастырылды, Азияго жазығына қарап, Асияго жазығының шетіне, жағалау жазығынан 3500 фут биіктікке орналасты. Бұл Фландриядан өзгеше орта болды. 68-ші және 70-ші бригадалар 11-ші итальян дивизиясының орнына келді. Қар мен суыққа қарамастан, патрульдеу мен шабуылдар қайтадан мүмкін болды, себебі австриялық артиллериядан өте аз атыс болды. 23 сәуірде 48-ші дивизиямен алмастырылған дивизия Триссино маңында резервке кетті. 19 мамырда дивизияны платоға қайтару жоспарланған, маусымның ортасында шабуыл жасау үшін. Платоға қайта оралу барысында, әскерлер арасында тұмау тарады, ол келесі бірнеше аптада дивизияны қамтыды. Платода маусым айының басында австриялықтардың 14 маусымда өз шабуылдарын жоспарлап отырғаны анықталды, сол себепті австриялықтардың қатарларына шабуыл жасалды. Тек алдыңғы қатарларды бомбалағаннан кейін, 68-ші бригаданың алдындағы австриялық шабуыл үш сағаттан соң мылтық пен пулемет атысымен тоқтатылды. Осы шайқаста 11-ші Нортумберленд фюзилерлерінің лейтенанты Джек Юлл 23-ші және 48-ші дивизиялар арасындағы байланысты қамтамасыз етіп, Виктория кресімен (V.C.) марапатталды. Оның сол жағында 70-ші бригаданың алдыңғы қатары ішінара жаулап алынды, бірақ штабтың бөлімдері мен 11-ші Шервуд орманшыларының подполковнигі Чарльз Хадсон басқарған итальяндық минометшілердің күшімен қайта жаулап алынды, ол да V.C. иегері атанды. Австриялық шабуылдар артиллерияның көмегімен тоқтатылды. Шілде айының соңында дивизия 48-ші дивизиямен алмастырылды, алдымен қатарларды нығайтып, содан кейін австриялықтарға қарсы траншеялық шабуылдар жасады. 19 тамызда дивизия жоспарлы шабуылға қатысу үшін платоға оралды, 48-ші дивизияны алмастырып, траншеялық шабуылдарды жалғастырды. 10-шы Веллингтон герцогі полкінің 360-тан астам офицерлері мен сарбаздарынан құралған шабуыл күтпеген жерден болды және қарсылыққа тап болды, дегенмен 70 тұтқын алынды, 2 сарбаз қаза тапты, 48-і жараланды және 6-сы жоғалып кетті. Қыркүйек айында наурыз айында Франциядағы дивизияларға қолданылған қайта ұйымдастыру Италияда да қолданылды, нәтижесінде әр бригада бір батальоннан айырылды. 13-ші Дурхам жеңіл жаяу әскері, 9-шы Йоркшир полкі және 11-ші Шервуд орманшылары 11 қыркүйекте дивизиядан шығып, ақырында қайта құрылған 25-ші дивизияның 74-ші бригадасын құрды. Дивизия Францияға қайта оралатыны туралы хабарлама келіп түсті, және 20-шы итальян дивизиясы 27 қыркүйекке дейін платодан дивизияны босатуын аяқтады. Ашық жерде жаттығулар Коста-Биссара, содан кейін Триссино маңында басталды. Платоға келгеннен бері дивизия 700-ден астам тұтқын мен дезертирлерді ұстады. 25-26 қазан түнде 8-ші Йоркшир полкі Гравтың солтүстік бөлігін, ал 7-ші дивизия әскерлері оңтүстік бөлігін басып алды. 68-ші және 69-шы бригадалар 27 қазанда өзеннен өтті, және жоспарланған 3000 ярдықтық алға жылжу 58-ші итальян дивизиясының қолдауы болмауына қарамастан орындалды, себебі олар өзеннен өте алмады. Бірақ австриялықтартың рухы құлдырады және олар артқы күзеттің артынан шегінді. Келесі күні дивизияның 3500 ярдықтық алға жылжуы түстен кейін аяқталды, сол кезде 10-шы Нортумберленд фюзилерлерінің сарбазы Уилфред Вуд машиналық ұяны бағындырғаны үшін Виктория кресімен (V.C.) марапатталды. 28 қазанның таңында 69-шы бригада Монтикано өзенін кесіп өтті, және көпір басын қамтамасыз ету кезінде (басқа да іс-қимылдардың арасында) 8-ші Йоркшир полкінің сержанты Уильям МакНалли дивизияның тоғызыншы және соңғы V.C. иегері атанды. Қарсылықтың күшеюі күндік алға жылжуды күтілгеннен кем етті. 31 қазанның түстен кейін 69-шы бригада Пиаведен 15 шақырым қашықтықтағы Сациль қаласына келді, онда дивизия соңғы оқ атты. Алға жылжу 3 қарашада қол қойылған қарулы келісімнің келесі күні күшіне енгенге дейін, әуе шабуылына ұшыраған австриялық колонналардың қалдықтары арқылы жалғасты. Осы кезде дивизия Талььяменто өзенінің шығысында болды. Дивизия солтүстік Италияда қалды, ал әскерлер демобилизацияланды, дивизия 1919 жылдың наурыз айының басында таратылды. Соғыс кезінде дивизия 23 574 адамды қаза тапқан, жараланған және жоғалып кеткен деп есептелді.
Бас қолбасшылар
РетNameDatesNotesRef. Генерал-майор Дж. М. Бэббингтон 18 қыркүйек 1914 – 15 қазан 1918 Бригад генерал Дж. Байрон 15 қазан – 20 қазан 1918 Бригад генерал міндетін атқарушы Х. Гордон 20 қазан – 21 қазан 1918 Генерал-майор міндетін атқарушы Х. Ф. Туилльер 21 қазан 1918 – 1919 наурыз
Жауынгерлік белгілер
БЭФ-те батальонға тән белгілерді (көбінесе ұрыс жапсырмалары деп аталады) кию тәжірибесі 1915 жылдың ортасында Китченер армиясының бөлімшелерінің келуімен басталды және 1916 жылғы Сомма шайқасынан кейін кеңінен таралды. Көрсетілген жапсырмаларды дивизия 1917 жылы киді. Ұрыс жапсырмаларының жалпы дивизиялық схемасы болған жоқ, олар 1916 жылдың ортасынан бастап біртіндеп қабылданды. Солдан оңға, жоғарғы қатар: 10-шы, 11-ші Нортумберленд фюзелиерлері, 12-ші, 13-ші Дархам жеңіл жаяу әскерлері. D.L.I. жапсырмалары полк түстерін пайдаланады. Төменгі қатар: 68-ші пулемет ротасы. 10-шы N.F, 13-ші D.L.I және 68-ші MG компаниясының жапсырмалары екі жеңде де киілді. Италияда 13-ші D.L.I. өзінің жапсырмасын шлемдердегі парги (пуггари) жарқырауы ретінде қолданды. Солдан оңға, жоғарғы қатар: 11-ші Батыс Йоркшир полкі, 8-ші, 9-шы Йоркшир полкі (Грин Ховардс), 10-шы Веллингтон герцогы. Төменгі қатар: 69-шы пулемет ротасы. MG компаниясынан басқа, оның жапсырмалары екі жеңде де, қалғандары артында киілді. Италияда 11-ші Батыс Йорк және 8-ші Грин Ховардс жапсырманы шлемдердегі парги флеш ретінде қолданды, ал 10-шы Веллингтон герцогы шлемдеріне полк белгісінің силуэтін салды. Солдан оңға, жоғарғы қатар: 11-ші Шервуд орманшылары, 8-ші Корольдің өз Йоркшир жеңіл жаяу әскері, 8-ші, 9-шы Йорк және Ланкастер полкі. Бұл бригадалардың жапсырмалары полк белгілеріне немесе батальон нөмірлеріне негізделген. Төменгі қатар: 70-ші пулемет ротасы. MG компаниясынан басқа, оның жапсырмалары екі жеңде де, барлық жапсырмалар артқы жағында киілді, сонымен қатар 8-ші Йорк пен Ланкастерлер өздерінің жапсырмаларын шлемдеріне салды.
Қатынасты құрылым
23-ші (Нортумбрия) дивизиясы – Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін жақын арада құрылған және Дюнкерк шайқасынан бұрын Францияда ауыр шығынға ұшырағаннан кейін 1940 жылдың шілдесінде таратылған, 1-ші желілік 50-ші (Нортумбрия) жаяу әскер дивизиясының 2-ші желілік аумақтық армиясының көшірмесі болды.