Кіріспе

Ресейдің Еуропалық бөлігіндегі өзен.

Физикалық география

Сухона өзенінің алабы Вологда облысының орталық және шығыс бөліктерінде, Архангельск облысының оңтүстігінде және Кострома облысының солтүстігінде кең аумақтарды қамтиды. Атап айтқанда, Вологда қаласы Сухона өзенінің алабында орналасқан. Алапқа сондай-ақ Вологда облысының ең ірі көлдерінің бірі – Кубенское көлі де кіреді. Өзен алабының оңтүстік шекарасын Солтүстік жотаның батыс бөлігі құрайды, ол Сухона және Кострома алаптарын бөліп тұрады. Солтүстіктен Сухона өзенінің алабы батыс бөлігінде Вага өзенінің алабынан Харовск жотасымен шектеледі. Сухонаның жағалауында Сокол, Тотма және Великий Устюг қалаларымен қатар Шуйское және Нюксеньица ауылдары мен аудандық орталықтары орналасқан. Сухона өзенінің бастауы Кубенское көлінің оңтүстік-шығыс бөлігінде жатыр. Сухона оңтүстік-шығысқа қарай ағып, оң жағынан Вологда және Лежа өзендерін қабылдап, содан кейін солтүстік-шығысқа бұрылады. Өзен ағысының көп бөлігі биік жағалаулары бар төбелі ландшафт арқылы өтеді. Сухона қазан айының соңында – қарашада мұзданады және сәуірдің соңына – мамырдың басына дейін мұзбен жабылып жатады.

Навигация және арналар

Сухонада кеме жүзуге болады, бірақ паромдық қатынастардан басқа жолаушылар тасымалдауы жоқ. Кубенаның төменгі ағысы мен Кубенское көлі де кеме жүзуге қолайлы. Сухона бассейніне жататын Кубенское көлінің солтүстік бөлігі Солтүстік Двина каналы арқылы Кириллов қаласымен және Шекснамен байланысады, осылайша Ақ теңіз бен Волга бассейндерін қосады. 19 ғасырда канал мен Кубенское көлі Волганы Ақ теңізге жалғайтын басты су жолы болған. Бірақ 1930 жылдары Ақ теңіз – Балтық каналы салынғаннан кейін Солтүстік Двина каналының маңызы азайды. Канал қазір де жұмыс істеп тұр, жүк тасымалын жүзеге асырады және кейде круиздік кемелерге қызмет көрсетеді, олар кейін Кубенское көліне өтеді.

Тарих

Бұл аймақты фин тайпалары мекендеген, кейін Новгород Республикасы отарлаған, бірақ Великий Устюг Владимир-Суздаль княздығының құрамында болды. Тотма алғаш рет 1137 жылы, ал Великий Устюг 1207 жылы жылнамаларда еске алынған. 13 ғасырда новгород саудагерлері Ақ теңізге жеткен. Аймақ басты назарда тері саудасы болғандықтан тартымды болды. Новгородтан Солтүстік Двинаға дейінгі басты су жолы Волга және оның саласы Шексна арқылы, Славянкамен Никольское көліне дейін, содан кейін қайықтар құрлықпен Благовещенское көліне, одан Порозовицамен Кубенское көліне, әрі Сухона және Солтүстік Двинаға жеткізілді. 1700 жылдарға дейін Архангельск Ресей және Батыс Еуропаның теңіз саудасы үшін басты порты болды, ал Сухона – орталық Ресейді Архангельскпен байланыстыратын маңызды сауда жолы еді. Ұлы Петр 1703 жылы Санкт-Петербургті құрып, Балтық теңізі саудасына жол ашты және Каргополь арқылы Санкт-Петербург пен Архангельск арасына тас жол салды. Өзен басты сауда жолы ретіндегі рөлін жоғалтты, бұл 1894-1897 жылдары Вологда мен Архангельск арасындағы темір жолдың салынуымен күшейді.