Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рача (Рача, Račha, Račʼa, Рача) – Батыс Грузиядағы таулы аймақ, Риони өзенінің жоғарғы аңғарында орналасқан және Ұлы Кавказ тауларымен шектелген. Грузияның қазіргі әкімшілік бөлінісі бойынша Рача, Они және Амбролаури муниципалитеттері арқылы Рача-Леххуми және Квемо Сванети аймағына (мхаре) кіреді. Рача Батыс Грузияның солтүстік-шығыс бөлігінде 2854 км² аумақты алып жатыр. Ұлы Кавказ жотасының тармақтары Рачаны солтүстік-батыста Сванетия және Леххуми, ал оңтүстікте Имерети тарихи аймақтарынан бөліп тұрады, ал Кавказдың басты жотасы Ресейдің Солтүстік Осетиясымен шекара құрайды. Шығыс жағынан Рача, Грузияның Шида-Картли аймағының ресми бөлігі болып табылатын, ағымдағы уақытта бөлінген Оңтүстік Осетиямен шектеседі.
Racha (also Račha, , Račʼa, ) is a highland area in western Georgia, located in the upper Rioni river valley and hemmed in by the Greater Caucasus mountains. Under Georgia's current subdivision, Racha is included in the Racha Lechkhumi and Kvemo Svaneti region (mkhare) as the municipalities of Oni and Ambrolauri. Racha occupies 2,854 km2 in the north eastern corner of western Georgia. Spurs of the Greater Caucasus crest separates Racha from the Georgian historical regions of Svaneti and Lechkhumi on the north west and from Imereti on the south, while the main Caucasus ridge forms a boundary with Russia’s North Ossetia. On the east, Racha is bordered by breakaway South Ossetia, officially part of Georgia's Shida Kartli region.
Тарих
Раша ежелгі заманнан бері Колхида мен Кавказ Ибериясының құрамында болған, ал оның бас қаласы Ониді б.з.д. II ғасырда Иберия патшасы Парнажом құрған деседі. XI ғасырда біртұтас грузин мемлекеті құрылғаннан кейін Раша оның құрамындағы герцогтықтардың (саериставо) біріне айналды. Багваши әулетінен шыққан Ратиді патша Баграт III алғашқы герцог (эристави) етіп тағайындады. Рати мен оның ұлы Кахабердің ұрпақтары, Рачаның билеуші әулеті Кахаберіздейдің атасы, 1278 жылға дейін провинцияны басқарды. 1278 жылы патша Давид VI Нарин моңғолдарға қарсы соғысы кезінде герцогтықты жойды. XIV ғасырдың ортасында Шарелидзе әулетінің билігімен герцогтік қайта құрылды. Келесі Чхетидзе әулеті 1465 жылдан 1769 жылға дейін Рачаны басқарды. Имеретия патшалығының қарауында болған олар патша билігіне бірнеше рет қарсы көтерілді. 1678-1679 жылдардағы азамат соғысы ең ауыр салдарға әкелді. Осы соғыста Рача герцогы Шошита II (1661-1684) Осман империясына жақын Имеретия патшасы Баграт IV-ке қарсы оппозицияда болған ханзада Архилді қолдады. Архил жеңілгеннен кейін Рашаға Осман жазалау әскері шапты және тонады. Ростомның (1749-1769) тұсында герцогтік Имеретиядан дербес болып шықты. Алайда 1769 жылдың соңында Имеретия патшасы Соломон I Ростомды тұтқындап, герцогтықты жойды. 1784 жылы Имеретия патшасы Давид II герцогтықты қайта жаңғыртты және оны өзінің жүйесі Антонға берді. Жергілікті оппозиция Рашаны басып алу үшін Осман әскерін пайдалануға тырысты, бірақ патша Давидтің Схвавадағы (1786 жылғы 26 қаңтарда) жеңісі оның аймақтағы үстемдігін уақытша сақтап қалды. 1789 жылы келесі Имеретия патшасы Соломон II герцогтықты толығымен жойды және провинцияны тікелей патшалық басқаруға бағындырды.
Racha had been part of Colchis and Caucasian Iberia since ancient times and its main town Oni was said to have been founded by King Parnajom of Iberia in the 2nd century BC. Upon the creation of the unified Georgian kingdom in the 11th century, Racha became one of the duchies (saeristavo) within it. Rati of the Baghvashi family was the first duke (eristavi) appointed by King Bagrat III. Descendants of Rati and his son Kakhaber, eponymous father of Racha's ruling dynasty of Kakhaberisdze, governed the province until 1278. In 1278 King David VI Narin abolished the duchy during his war against the Mongols. In the mid 14th century, the duchy was restored under the rule of the Charelidze family. The next dynasty of Chkhetidze governed Racha from 1465 to 1769. Vassals of the King of Imereti, they revolted several times against the royal power. The 1678–1679 civil war resulted in the most serious consequences. In this war, Duke Shoshita II of Racha (1661–1684) supported Prince Archil, a rival of the pro Ottoman Imeretian king Bagrat IV. On the defeat of Archil, Racha was overrun and plundered by an Ottoman punitive force. Under Rostom (1749–1769), the duchy became virtually independent from Imereti. However, towards the end of 1769, King Solomon I of Imereti managed to arrest Rostom and to abolish the duchy. In 1784, King David II of Imereti revived the duchy and gave it to his nephew Anton. Local opposition attempted to use an Ottoman force to take control of Racha, but the victory of King David at Skhvava (January 26, 1786) temporarily secured his dominance in the area. In 1789, the next Imeretian king Solomon II finally abolished the duchy and subordinated the province directly to the royal administration.
Генетика
Рахиялықтардың зерттелген тегі бойынша, рахиялықтар арасында ең көп кездесетін Y хромосомалық гаплогруппасы G2a (64%), ал екінші орында Y хромосомалық гаплогруппасы J2a (22%) тұр.
Out of the tested Rachian last names, the most common Y chromosomal haplogroup among the Rachians is G2a (64%), in the second place is the Y chromosomal haplogroup J2a (22%).