Кіріспе

Үш дөңгелекті көлік – үш дөңгелекті көлік құралы. Олардың кейбіреулері қозғалтқышты үш дөңгелекті велосипед болып табылады, олар заң бойынша мотоциклдерге жатады. Ал қалғандары қозғалтқышы жоқ үш дөңгелекті велосипедтер, олардың бір бөлігі адам немесе жануар күшімен жүреді.

Шолу

Мотоциклге негізделген машиналар түрінде кездесетін көптеген үш дөңгелекті көліктер көбінесе трик деп аталады, олардың көбінесе алдыңғы бір дөңгелегі және мотоциклге ұқсас механикасы, ал артқы күш жүргізгіші автомобильге ұқсас болады. Көбінесе мұндай көліктер иелері Volkswagen Beetle-дің артқы қозғалтқышының бір бөлігін және мотоциклдің алдыңғы бөлігін қолданып өздері құрастырады. Басқа триктер жолдан тыс пайдалануға арналған болып жасалады. Үш дөңгелекті көліктердің артқы жағында бір, ал алдында екі дөңгелегі (2F1R) болуы мүмкін, мысалы, Morgan Motor Company, немесе алдында бір, артқы жағында екі дөңгелегі (1F2R) болуы мүмкін, мысалы, Reliant Robin. Тежеу кезінде қауіпсіздікті арттыру мақсатында, көбінесе алдыңғы рульді басқаратын "тадпол" немесе "кері трик" танымал болып келеді, олар кейде алдыңғы, бірақ көбінесе артқы жетекпен жабдықталады. "Алдыңғы дөңгелек" орналасуының бір түрі - Scott Sociable, ол алдыңғы дөңгелегі жоқ төрт дөңгелекті көлікке ұқсайды. Үш дөңгелекті көліктер, оның ішінде кейбір cyclecar, bubble car және микроавтомобильдер экономикалық және құқықтық себептермен жасалады: Ұлыбританияда салық жеңілдіктері үшін, ал АҚШ-та қауіпсіздік ережелері төмен болғандықтан, мотоцикл ретінде жіктелу үшін. Жеңіл конструкциясы мен жақсы аэродинамикалық қасиеттерінің арқасында үш дөңгелекті автомобильдерді пайдалану әдетте арзан. Кейбір қолжетімді үш дөңгелекті көліктер мүгедектердің қозғалыс мүмкіндіктерін жақсарту үшін арнайы жасалған. Әлемнің көптеген елдерінде қоғамдық көліктің кең таралған түрі болып табылатын үш дөңгелекті авторикшалар, Үндістан және Филиппин сияқты дамып келе жатқан елдердегі қалалық көліктің маңызды бөлігі болып табылады.

Тарих

Автомобиль жасаудың алғашқы дамушысы Карл Бенц бірнеше үш дөңгелекті модельдерді жасады. Олардың бірі – Бенц Патент Моторваген – мақсатты түрде жасалған алғашқы автомобиль деп есептеледі. Ол 1885 жылы жасалған. 1896 жылы Джон Генри Найт Ұлы көрмеде үш дөңгелекті көлігін көрсетті.

Екі алдыңғы

Алдында екі дөңгелек, артқы жағында бір дөңгелек орналасуы екі артықшылық береді: ол аэродинамиканы жақсартады және кішкентай, жеңіл мотоцикл қозғалтқышы мен артқы дөңгелекті пайдалануға ыңғайлы жағдай жасайды. Бұл тәсілді Messerschmitt KR200 және BMW Isetta қолданды. Балама ретінде, төрт дөңгелекті автомобильдерде жиі кездесетін, дәстүрлі алдыңғы қозғалтқыш, алдыңғы жетек схемасын қолдануға болады, бұл көлденең тұрақтылықты (масса орталығы алға қарай жылжуы) және жүру қабілетін (бір емес, екі жетек дөңгелек) жақсартады. Кейбір көліктерде алдыңғы қозғалтқыш артқы бір дөңгелекті қозғалтады, бұл артқы қозғалтқышпен артқы дөңгелекті қозғалтуға ұқсас. Дөңгелек үдеу жүктемелерін, сондай-ақ бұрылыс кезіндегі бүйірлік күштерді көтере алуы керек, ал жүру қабілетін жоғалту қиындық тудыруы мүмкін. Жаңа «тасбақа» конфигурациясы ұсынылды, онда артқы қозғалтқыш алдыңғы дөңгелектерді қозғалтады. Бұл концепция (Dragonfly Three Wheeler) тұрақтылық пен жүру қабілетін (екі жетек дөңгелек) қамтамасыз етеді, сонымен қатар ерекше басқару тәжірибесін ұсынады. Алдыңғы екі дөңгелекті («тасбақа» пішіні немесе «кері трицикл») бар көлік тежеу кезінде бұрылыстарда әлдеқайда тұрақты, бірақ масса орталығы төмендеу және/немесе алға жылған жағдайда ғана, қалыпты бұрылыстарда төрт дөңгелекті көлікке қарағанда айналып кетуге бейім. Мотоциклден алынған конструкциялар көліктің артқы жағына салмақтың көп бөлігі орналасқандықтан кемшіліктерге ұшырайды. Ауа кедергісін азайту үшін (осының нәтижесінде отын тиімділігі артады) көбінесе тамшы тәрізді пішін қолданылады. Тамшы пішіні алдыңғы жағында кең және дөңгелек, артқы жағында тар болады. Үш дөңгелекті конфигурация екі алдыңғы дөңгелектің көліктің кең бетін жасауға мүмкіндік береді. Бір артқы дөңгелек көліктің артқы жағын тартуға мүмкіндік береді. Мысалдарға Aptera (күн энергиясымен жүретін электр көлігі) және Myers Motors NmG жатады.

Екі артқы

Алдында бір, артқы екі дөңгелек болуы рульдік механизмге кететін шығындарды азайтады, бірақ бұрылыс кезінде тежегенде көлденең тұрақтылықты күрт төмендетеді. Алдыңғы жағында бір дөңгелек болған (балалардың педальді үш дөңгелекті велосипедіндегідей "дельта" пішімі), көлік тежеу кезінде бұрылғанда тұрақсыз болады, себебі бұрылу мен тежеуден туындаған салмақ орталығындағы күштердің жиынтығы дөңгелектердің жанасу нүктелерінен құрылған үшбұрыштан тез шығып кетуі мүмкін. Бұл тип, егер аударылмаса, дөрекі басқарғанда айналып кетуге ("соққыға ұшырау") бейім.

Баспалдақ параметрлері

Тұрақтылықты арттыру үшін кейбір үш дөңгелекті көліктер бұрылғанда мотоцикл тепе-теңдігін сақтайтындай иіледі. Иілуді қолмен, механикалық түрде немесе компьютер арқылы басқаруға болады. Көлбеу үш дөңгелекті көліктің корпусы немесе дөңгелектері, немесе екеуі де бұрылыс бағытына қарай иіледі. Мұндай көліктер тіпті тар шанағымен де қауіпсіз бұрылыс жасай алады. Кейбір көлбеу үш дөңгелекті көліктер аяқ алға қойылған мотоциклдер немесе кабиналы мотоциклдер, немесе екеуінің де комбинациясы болып есептелуі мүмкін.

Күн энергиясымен жұмыс істейтін үш дөңгелекті көлік

Мұнда күн энергиясымен жұмыс істейтін үш дөңгелекті көліктердің үш көрнекті мысалы келтірілген: екі жарыс машинасы, Infinium және Sky Ace TIGA, және өндіріске жоспарланған көлік, Aptera. Мичиган университетінің күн машиналары командасы құрастырған Infinium Австралияда өткен 2009 жылғы Дүниежүзілік күн жарысында 3-орынға ие болды және 2010 жылғы Америка күн жарысында жеңімпаз атанды. Асия университетінің Sky Ace TIGA-сы 2014 жылдың 20 тамызында Окинава, Миякодзимадағы Шимодзисима әуежайында Гиннестің Әлемдік рекордын жеңіп алды. Ол Австралиядағы Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінде жобаланған және салынған Sunswift IV атты тағы бір үш дөңгелекті машинадан рекордты шамамен 3 км/сағ артық көрсетті. Aptera күн электр көлігі «таранша» орналасуын пайдаланады және ең жоғары жылдамдығы 160 км/сағ-тан аспауы тиіс. Aptera 42 кВт қуатты дөңгелек электрмоторларын қолданады және екі (алдыңғы дөңгелектерге жететін) немесе үш (барлық дөңгелектерге жететін) мотормен тапсырыс беруге болады. Aptera-ның шатыры мен приборлық панелі, сондай-ақ, опция бойынша капоты мен люгі күн панельдерімен жабдықталған, толық жиынтық ең күнды климатта күніне 64 шақырымға дейін және жылына 17 700 шақырымға дейін жүру қашықтығын арттыру үшін жасалған. Алғашқы тұтынушыларға қолжетімділік 2024 жылдың соңына дейін жоспарланған.

Бумен жұмыс істейтін үш дөңгелекті машиналар

Әлемдегі алғашқы толық көлемді, өздігінен қозғалатын құрлықтағы көлік үш дөңгелекті болды. Француз армиясының капитаны Николя Жозеф Кугноның 1770 жылғы парлы дөңгелекті тасымалы (fardier à vapeur), сағатына шамамен 3 км (2 миль) жылдамдықпен жүретін парлық үш дөңгелекті велосипед, артиллерияны тасу үшін жасалған. Ең ерте сақталған мысалдардың бірі – Джордж А. Лонгтың 1880 жыл шамасында жасап, 1883 жылы патенттеген парлы үш дөңгелекті велосипеді, қазір Смитсонов институтында қойылған.

Желмен жұмыс істейтін үш дөңгелекті көлік

Уайк - Нидерландыда жасалған желкені бар жатқан күйде басқарылатын үш дөңгелекті велосипед.

Жер үсті көліктері

1988 жылдың қаңтар айында АҚШ-та үш дөңгелекті жол талғамайтын көліктердің жаңаларын сатуға 10 жылдық, өндірушілер үшін толығымен ерікті тыйым салынды. Көбінесе жараланғандар дұрыс мінеу техникасын қолданбағандықтан және қауіпсіздік жабдықтарын, мысалы, шлемдер мен мінеуге арналған етік кимегендіктен зардап шекті. Тұтынушы тауарларының қауіпсіздігі комиссиясы жүргізген іздестіруде "үш дөңгелекті конструкцияда ешқандай қателік табылмады" деген қорытындыға келді.

Тіркеу

АҚШ-та Ұлттық тас жол қозғалысы қауіпсіздігі басқармасы үш дөңгелекті көлік құралдарын мотоцикл ретінде анықтайды және реттейді. Дегенмен, 2015 жылы Конгресске енгізілген заң жобасы, кейбір үш дөңгелекті көліктердің АҚШ-та мотоцикл ретінде жіктелуін болдырмауды, оның орнына "автоциклдер" үшін жаңа классификация жасауды көздеді. Жүргізуші куәлігі мен тіркеу талаптары штаттар бойынша әртүрлі. Кейбір штаттарда үш дөңгелекті көлік жүргізушілері мотоцикл жүргізуші куәлігін алуға және көлікті мотоцикл ретінде тіркеуге міндетті. Виргиния, Канзас және Индиана сияқты кейбір штаттардағы үш дөңгелекті көліктер автоцикл ретінде жіктеледі. Вирджиния автоциклді "мотоциклдерге қойылатын қауіпсіздік талаптарына сәйкес жасалған, руль мен орындықтары бар үш дөңгелекті моторлық көлік" деп анықтайды. Индиана оны "үш (3) дөңгелекті моторлық көлік ретінде анықтайды, онда жүргізуші мен жолаушы толығымен немесе жартылай жабық орындықтарда отырады, ол жабдықталған: (1) қорғаушы каркас немесе доғалар; (2) әрбір жолаушыға арналған қауіпсіздік белбеулері; және (3) тежегіштердің құлыпталуын болдырмайтын жүйе; және руль мен педальдармен басқаруға арналған" деп сипаттайды. Британ Колумбиясы (Канада) және Коннектикут сияқты басқа да юрисдикцияларда, жабық жолаушылар бөлімі немесе жартылай жабық орындығы бар үш дөңгелекті көлік автомобиль болып есептеледі.

Екі алдыңғы дөңгелек

Атауы Ел Өндірілген жылы Пікірлер Леон Болле Войтурет Франция 1895–? TriPodCars Tripod 1 Австралия 2012–? 400 кг, кері үш дөңгелекті, Bandit 1250, ZX14R (200+ ат күші) және EV Berkeley Cars Berkeley T60 Англия 1959 Egg Швейцария 1896–99 Advance 6 ат күші ауамен салқындатылатын үш дөңгелекті автомобиль және 9 ат күші сумен салқындатылатын үш дөңгелекті автомобиль Англия 1902–12 Humber Tricar Англия 1904 Riley Olympia Tricar Англия 1904 Mars Carette Англия 1904–05 Mars Motors Co Финчли, Лондон қаласында болған, White and Poppe сумен салқындатылатын қозғалтқыш, бір цилиндрлі, 3.3 кВт Lagonda Tricar Англия 1904–07 жалпы өндіріс: 69 автомобиль Anglian Англия 1905–07 Armadale Англия 1906–07 Ranger Cub Англия 1970–1980 Кері үш дөңгелекті/Tadpole, A Series қозғалтқышы 848 1275cc Morgan V Twin және F Series Англия 1911–39, 1932–52 Morgan Super Sports 2 Орындық 1937 American Tri Car АҚШ 1912 Birmingham Small Arms Company Three Wheeler Англия 1929–36 1100cc қозғалтқыш Zaschka Германия 1929 Жыйылатын үш дөңгелекті: Zaschka Three wheeler 1929 Dymaxion car АҚШ 1933 Бакминстер Фуллер жобалаған концепт көлік Mathis VEL 333 Франция 1946 3 орындық, алдыңғы жағында жатқан қос цилиндрлі қозғалтқыш, алюминийден жасалған кузов, 10 бірліктен аз өндірілген Fend Flitzer Германия 1948–1951 1 орындық, Messerschmitt kabinenroller алды, өндіріс шамамен 250 бірлік 1951 Hoffmann Германия 1951 2 орындық, алюминийден жасалған кузов, қозғалтқыш артқы дөңгелектің басқару осіне орнатылған Velorex Oskar және басқа да модельдер Чехословакия 1951–71 Тәуірлікпен жасалған кузов Isetta Ұлыбритания 1957–62 Isetta-ның үш дөңгелекті нұсқасы, салық және лицензиялау ережелерінен пайдалану үшін салынған Scootacar Ұлыбритания 1957–64 Messerschmitt KR175 Германия 1953–55 Messerschmitt KR200 Германия 1955–64 Peel P50 Мэн аралы 1963–64 Ең кішкентай өндірілген автомобиль HM Vehicles Free way АҚШ 1979–82 Campagna T Rex Канада 1996–қазіргі уақыт Skunk SS|TAZR Ұлыбритания 1999–қазіргі уақыт Құатты ішкі жану және таза электрлік нұсқалары 2010 жылдың қарашасында жарық көрді Cree SAM Швейцария 2001 Электр, тек 80 дана өндірілген Myers Motors NmG ("No more Gas") АҚШ 2006–қазіргі уақыт Бір адамға арналған толық электрлік, қосылатын BRP Can Am Spyder RoadsterCan Am Spyder Roadster Канада 2007–қазіргі уақыт Can Am Spyder Bombardier Recreational Products өндірген үш дөңгелекті мотоцикл. Brudeli 645L Норвегия 2008– Moonbeam АҚШ 2008–қазіргі уақыт 100 мбг DIY, екі Honda 150cc мотоциклінің бөлшектеріне негізделген матамен қапталған автомобиль Triac АҚШ 2009–2011 Электр, ешқашан өндіріске кірмеген XR 3 Hybrid АҚШ Жоспарлары–2008, Жиынтық–2009 Алдыңғы 3 цилиндрлі дизель (125 мбг), артқы электр 40 мильдік қашықтық (220 мбг гибрид ретінде пайдаланылған кезде) Aptera (күндік электр көлігі) АҚШ 2022 жоспарланған Күн қуатымен жұмыс істейтін Электр Triton Trike АҚШ 2000–қазіргі уақыт Газ қуатымен жұмыс істейтін, 42+ мбг, алдыңғы дөңгелекті қозғалтқыш, жеке құрастырулар мен жиынтықтар Nobe GT100 Эстония және АҚШ 2021 жоспарланған, барлық 3 дөңгелектерде электр қуатымен жұмыс істейтін Polaris Slingshot АҚШ 2015–қазіргі уақыт Vanderhall Laguna Roadster АҚШ 2016–2018 Экзотикалық автоцикл, алюминий шасси, көміртек талшығы, 200 ат күші, 1550 фунт құрғақ салмақ, қатар отыру, алдыңғы дөңгелекті қозғалтқыш. 1.4 литрлік турбо GM электр станциясы. 6 жылдамдықты автоматты, паллеткамен ауыстыратын құрылғы. Прово, Юта штатындағы Вандерхолл мотор зауытында шығарылған АҚШ AVanderhall Venice АҚШ 2017–қазіргі уақыт Вандерхолл желісінің негізгі тірегі, Венеция роудстердің рухын әкеледі, сонымен қатар күш жұмсауды кеңейтеді. Vanderhall Carmel АҚШ 2020–қазіргі уақыт Vanderhall Carmel Carmel желісіне сәнділік пен ыңғайлылықты қосады. Жылжымалы шатырды қоса отырып, "Кармель" көлігі сапарыңызға қосымша дәреже мен жайлылық сыйлайды. Vanderhall Edison АҚШ 2020–қазіргі уақыт Edison2: классикалық, сәнді сызықтарды сақтай отырып, нәзік және көзге түсетін дизайнын біріктіретін толық электрлік роудстер. Қосылмалы және ойнағыш қайта анықталды Elio Motors Шревепорт, LA, АҚШ Қаржыландыруды күту Автокөлік басқару құралдарымен екі жолаушыға арналған толық жабық кокпит Girfalco Azkarra Канада 2017 Барлық электрлі екі жолаушы үш дөңгелекті көлік, мүмкін ең жылдам үш дөңгелекті Go3Wheeler АҚШ 2014 бір адам үш дөңгелекті Corbin Sparrow Piaggio MP3 Tri Magnum АҚШ Екі адамды отырғыза алатын 3 дөңгелекті дөңгелекті дөңгелек. Volkswagen GX3 Morgan 3 Wheeler Англия 2012–қазіргі уақыт Қозғалтқыш жүйесі 1983cc V қос отын инжекцияланған қозғалтқыш Mazda 5 жылдамдықты (және кері) беріліс қорына қосылған. Fuel Vapours Alé Канада 2005–қазіргі уақыт Прототип. 92 мбг алады. Arcimoto FUV АҚШ 2019–қазіргі уақыт Екі жолаушы бар электр, 102 мильдік арақашықтық CityFiberfab Scarab STM АҚШ 1976 Fiberfab Bricklin 3EV АҚШ Жоспарланған Malcolm Bricklin компаниясының екі жолаушы электр көлігі.

Екі артқы дөңгелек

Атауы Ел Өндірілген жылдары Пікірлер Апино Бразилия белгісіз Мини жүк көлігі Benz Patent Motorwagen Германия 1886–93 Eco Fueler АҚШ 2009–2011 Орегон штатында салынған, 2 орындық. La Va Bon Train Франция 1904–10 50–100 саналады Davis D 2 Divan АҚШ 1947–48 Шамамен 13–17 дана жасалған, соның ішінде 494, Jeep сияқты әскери көлік Scammell Scarab Англия 1948–67 Autoette АҚШ 1948–70 Daihatsu Bee Жапония 1951–1952 Daihatsu Midget Жапония 1957–72 Mazda T 2000 Жапония 1957–74 Mazda K360 Жапония 1959–69 Mazda T600 Жапония 1959–71 Kia K 360 Оңтүстік Корея 1962–1973 Kia-ның алғашқы жүк көлігі (OEM Mazda K 360) Kia T 1500 Оңтүстік Корея 1963–? 1484 см³, 60 л.с., төрт цилиндрлі және максималды жүктемесі 1,5 тонна. (OEM Mazda T 1500) Kia T 600 Оңтүстік Корея 1969–1974 577 см³, 20 а.к. және 500 кг жүк. Ең жоғары жылдамдығы 75 км/сағ. 7726 дана өндірілген (OEM Mazda T 600) Kia T 2000 Оңтүстік Корея 1967–1981 1985 см³, 81 а.к., төрт цилиндрлі және максималды жүктемесі 2 тонна. 15952 дана өндірілген (OEM Mazda T 2000) Piaggio Ape Италия 1948–қазіргі уақытқа дейін Electra King АҚШ 1964–1980 жж.? Екі орындық электрлік автомобиль Bond 875 Англия 1965–70 Bond Bug Англия 1970–74 Reliant Robin Англия 1973–81, 1989–2002 Reliant Regal Англия 1953–1973 Бұл көліктің мысалы – Дель Бой мен Родни Троттерге тиесілі әйгілі фургон, бірақ ол көбінесе Reliant Robin деп қате айтылады. GM Lean Machine АҚШ 1980 жж. Tilt, концепт-көлік TriVette АҚШ 1974–1976 Twike Германия 1995–қазіргі уақытқа дейін Электрлік және адам күшімен жұмыс істейтін гибрид, Швейцарияда әзірленген ZAP Xebra АҚШ 2006–2009 Электр қуаты eTuk АҚШ 2014– АҚШ нарығы үшін қайта жобаланған tuk tuk, соның ішінде толық электрлі қозғалтқыш Snyder ST600 c АҚШ 2011–2012 Snyder Technologies / Wildfire Motors импорттаған, бұл Fulu Motors 富路金马, ағылшын тілінде Fulu Jinjunma. Ішкі қолданыста "09 жылғы алтын жылқы" деп аталады. Carver Нидерланды 2007–2009 Tilt CityEl Дания Mini El, City El CLEVER Harley Davidson Servi Car АҚШ 1932–1973 Harley Davidson Tri Glide АҚШ 2009 жылдан бастап