Кіріспе
Моркоте – Швейцарияның Тичино кантонындағы муниципалитет, Лугано ауданында, Лугано көлінің жағасында, Лугано қаласынан шамамен 10 километр қашықтықта орналасқан.
Тарих
Моркоте алғаш рет 926 жылы тарихи деректерде Муркау деп тілге алынған, бұл латын тіліндегі Morae caput сөзінен шыққан, яғни «төбенің басы» деген мағынаны білдіреді. 1353 жылы Мурчое, ал 1453 жылы Мурхоте деп аталған. 1100 жылдар шамасында Моркотеде көлдегі сауданы күзету және бақылау үшін салынған қамал болды. 1847 жылы Мелиде бөгеті салынғанға дейін Моркоте Лугано көліндегі ең ірі порт еді. Солтүстік Италиядан келген тауарлар көл арқылы Тичиноның басқа аймақтарына тасымалданды. 1422 жылы Милан герцогы қалаға салық салу, өздігінен басқару, тәуелсіз балық аулау және базар өткізу құқығын қоса, бірқатар артықшылықтар берді. 1432 жылғы обадан кейін қалада бар болғаны жеті отбасы ғана тірі қалды. Әкімшілік Лугано ауданында, Лугано көлі мен Монте-Арбостора тауы арасында орналасқан. Оған Моркоте ауылы, 1803 жылға дейін Вико ауылы және 1803-16 жылдар аралығында Карабиетта кіреді.
Елтаңба
Қалалық гербтің суреттемесі: Қызыл түсті екі бөлікке бөлінген, жоғарғы бөлігінде күміс түсті бидай бастарының үстінде отырған шопан қыз бейнеленген, ал төменгі бөлігінде күміс түсті шошқа мен оның балалары суреттелген.
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Сан-Антонио Абате капелласы монументалды баспалдағымен, Сан-Мария дель Сассо приход шіркеуі ораториясымен, Cimitero monumentale (Ескерткіш зират) және Scherrer паркі Швейцарияның ұлттық маңызы бар мұражайлық нысаны ретінде тіркелген. Моркоте ауылының барлығы Швейцария мұражайлық нысандарының тізіміне енген.
Сайттар
Санта-Мария-дель-Сассо шіркеуі, шамамен XIII ғасырда салынған. Ол 1462 жылы Ренессанс стилінде толыққанды қайта жаңартылды. 1758 жылы барокко стилінде жөндеуден өтті, ал 18 ғасырда шіркеудің алдына монументалды баспалдақ салынды. Шіркеудің ішінде XVI және XVII ғасырлардағы бірнеше құнды фрескалар бар, олардың арасында 1513 жылға дейін салынған сурет те бар.
Демография
2016 жылы Моркотте халықтың 42,3% шетелдік азаматтарды құрады. 2015 жылы халықтың ішінде үлкен бөлігі (159 адам немесе 20,7%) Италияда туған. Соңғы 6 жылда (2010–2016) халық саны 4,57% өсті. 2016 жылы муниципалитетте туу көрсеткіші 14,4 болса, өлім көрсеткіші мың тұрғынға шаққанда 9,2 құрады. Швейцарияның мемлекеттік тілдерінің ішінде (2000 жылы) 142 адам неміс, 14 адам француз, 529 адам итальян және 2 адам романш тілдерінде сөйлейді. Қалғандары (67 адам) басқа тілде сөйлейді. 2008 жылы халықтың жыныстық құрамы 47,5% ер адам және 52,5% әйел адам болды. Халықтың құрамында 229 швейцар еркегі (халықтың 30,7%) және 125 (16,8%) швейцар емес еркектер болды. Сондай-ақ, 270 швейцар әйелі (36,2%) және 122 (16,4%) швейцар емес әйелдер болды. 2016 жылы балалар мен жасөспірімдер (0–19 жас) халықтың 12,6% құрады, ересектер (20–64 жас) 60,7% және қарттар (64 жастан асқан) 26,7% құрады. 10 жасқа дейінгі 54 бала және 20 жасқа дейінгі 43 жасөспірім болды (20 жасқа дейінгі халықтың тек 12,6% -ы, ал ұлттық көрсеткіш 20,1%). 2015 жылы 281 жалғыз тұратын адам, 373 үйленген немесе азаматтық одақта тұрған адам, 50 жесір және 65 ажырасқан адам тіркелді. 2016 жылы Моркотте 403 жеке шаруашылық болды, олардың орташа мөлшері 1,84 адамды құрады. 2015 жылы муниципалитеттегі барлық ғимараттардың шамамен 66,6% бір отбасылық үйлерді құрады, бұл кантондағы көрсеткішпен (68,1%) салыстырылғанда ұқсас, ал ұлттық көрсеткіштен (57,4%) жоғары. 2000 жылы муниципалитеттегі 394 тұрғын үйдің 71,6% бір отбасылық үйлер, ал 21,8% көп отбасылық үйлер болды. Сонымен қатар, ғимараттардың шамамен 4,1% 1919 жылға дейін, ал 1,8% 1991–2000 жылдар аралығында салынған. 2015 жылы 1000 тұрғынға шаққанда жаңа тұрғын үйлердің құрылысы 10,4 құрады. 2017 жылы муниципалитеттегі бос тұрғын үйлердің көрсеткіші 1,54% болды.
Саясат
2015 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия FDP болды, ол дауыстардың 49,3%-ын алды. Келесі үш ең танымал партия: Тичино лигасы (14,2%), SVP (13,2%) және SP (10,8%). Федералды сайлауда барлығы 245 дауыс берілді, сайлауға қатысу 59,3% құрады. 2015 жылғы сайлау нәтижелері 2011 жылғы сайлаудан айтарлықтай өзгеше болды, SP партиясының көрсеткіші 18,1%-дан 10,8%-ға төмендеді. 2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған FDP партиясы дауыстардың 49,18%-ын алды. Одан кейінгі үш ең танымал партия: SP (18,65%), SVP (12,94%) және Ticino лигасы (7,36%). Федералды сайлауда барлығы 205 дауыс берілді, сайлауға қатысу 46,0% болды. 2007 жылғы Gran Consiglio сайлауында Моркотеде 446 сайлаушы тіркелді, олардың 297-сі немесе 66,6%-ы дауыс берді. 5 бос бюллетень және 1 жарамсыз бюллетень тіркелді, нәтижесінде сайлауда 291 жарамды бюллетень саналды. Ең көп дауыс жинаған PLRT партиясы 148 дауыс немесе 50,9% алды. Келесі үш ең танымал партия: SSI (45 дауыс немесе 15,5%), PS (44 дауыс немесе 15,1%) және PPD+GenGiova (14 дауыс немесе 4,8%). 2007 жылғы Consiglio di Stato сайлауында 5 бос бюллетень және 1 жарамсыз бюллетень тіркелді, сайлауда 291 жарамды бюллетень саналды. Ең көп дауыс жинаған PLRT партиясы 139 дауыс немесе 47,8% алды. Келесі үш ең танымал партия: PS (56 дауыс немесе 19,2%), SSI (38 дауыс немесе 13,1%) және LEGA (35 дауыс немесе 12,0%). 2014 жылы муниципалитетте барлығы 239 адам жұмыс істеді. Муниципалитетте біріншілік экономикалық секторда жұмыс орындары мен кәсіпорындар жоқ. Екіншілік секторда 7 жеке кәсіпорында 41 жұмысшы жұмыс істеді, олардың бірінде 30 жұмысшы еңбек етті. Ал үшіншілік секторда 69 кәсіпорында 198 жұмыс орны құрылды, олардың бірінде 73 жұмысшы жұмыс істеді. 2016 жылы халықтың 10,4%-ы әлеуметтік көмек алды. 2015 жылы жергілікті қонақүйлерде барлығы 3008 түнделу тіркелді, оның 32,8%-ын шетелдік туристер құрады. 2015 жылы муниципалитетте екі баласы бар отбасы үшін орташа кантондық, муниципалды және шіркеу салық ставкасы 2,2% болды, ал жалғыз адам үшін бұл көрсеткіш 14,9% құрады. Кантон табысы жоғары адамдар үшін ең төменгі салық ставкаларының бірін ұсынады және орташа табысқа ие адамдар үшін орташа ставканы ұсынады. 2013 жылы муниципалитеттегі салық төлеушінің орташа табысы және бір адамға шаққандағы орташа табыс кантондық орташа көрсеткіштерден жоғары болды. Бұл көрсеткіштер, сәйкесінше, ұлттық салық төлеушіге шаққандағы орташа көрсеткіштен де жоғары. Муниципалитет жұмыс күшінің таза импорттаушысы болып табылады, әрбір шығып кеткен адамға шаққанда 1,1 жұмысшы муниципалитетке келеді. Моркотеге келетін жұмыс күшінің 24,5%-ы Швейцариядан тыс елдерден келсе, жергілікті тұрғындардың 0,9%-ы жұмыс үшін Швейцариядан шығады. Жұмыс істейтін халықтың 6,7%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 57,5%-ы жеке көлікпен барады. 11 кәсіптік оқушы толық уақытта, ал 5 оқушы жартылай уақытта білім алады. Кәсіби бағдарлама үш жылға созылады және студенттерді инженерлік, медбикелік, компьютерлік ғылым, бизнес, туризм және осыған ұқсас салалардағы жұмысқа дайындайды. Кәсіби бағдарламада 3 студент оқыды. 2000 жылы Моркотеде басқа муниципалитеттен келген 14 оқушы болды, ал 52 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерде білім алды.
The municipality is a net importer of workers, with about 1.1 workers entering the municipality for every one leaving. About 24.5% of the workforce coming into Morcote are coming from outside Switzerland, while 0.9% of the locals commute out of Switzerland for work. Of the working population, 6.7% used public transportation to get to work, and 57.5% used a private car. There were 11 vocational students who were attending school full time and 5 who attend part time. The professional program lasts three years and prepares a student for a job in engineering, nursing, computer science, business, tourism and similar fields. There were 3 students in the professional program. as of 2000, there were 14 students in Morcote who came from another municipality, while 52 residents attended schools outside the municipality.