Кіріспе

Эрик Амблердің 1936 жылғы романы

"Қараңғы шекара" (1936) – Эрик Амблердің тұңғыш романы. 1936 жылғы қару-жарақтардың дамуына негізделген "Қараңғы шекара" романы ядролық бомбаның ойдағыдай табылуын және оның салдарынан туындаған жағдайды болжаған алғашқы туындылардың бірі болды. Оқиға Румыниямен шектес Балқан таулы айманындағы шағын, құрастырылған елде өрбиді. Сол жерде шаруалардың көтерілісі елдің диктаторлық үкіметін құлатып, барлық азаматтарына бостандық пен әділдік орнатуға жетеді. Қазіргі заманға дейін Иксания, "Құдай тастаған ел" ретінде, табиғи ресурстардың аздығы және экономикалық мәселелердегі маңыздылығының төмендігі себепті саяси тәуелсіздігін сақтап келеді. Алайда, Якоб Кассеннің нацистік Германиядан қашқаннан кейін, ядролық ғалымның қатысуымен, графша Шверзинская мен оның інісі, принц Ладислаус, елді тиімді басқарады. Олар атом бомбасын жасау формуласын ("Кассен құпиясы") иеленеді және оны елдің және жеке мүдделері үшін пайдалануды жоспарлайды. Екі топ осы жоспарға кедергі келтіруге тырысады. Біріншісі – британдық қару-жарақ өндіруші компаниясы Cator & Bliss Ltd. өкілі Симон Грум. Ол Кассен құпиясын алу үшін Иксанияға жіберіледі. Ол ағылшын физигі, профессор Генри Барстоудың көмегіне жүгінеді. Барстоу Иксанияға сапар шегіп, ұрлау жоспарлаған құпия құжаттардың нақтылығын және құнына лайықтылығын анықтауға тиіс. Алайда, Генри Барстоу – бұл Конвей Карратерстің жасырын есімі, ол доктор Савидж еске түсіретін оқиғашыл. Ол Кассен құпиясының "әлемдік бейбітшілікке қауіп төндіретінін" түсінеді және осы қауіптен құтылу үшін Кассеннің барлық құжаттарын жоюды міндет етіп қояды. Оның мақсаты – бомбаның жасалуын болдырмау және "цивилизацияны сақтау". Карратерстің тартымды бейнесі Иксанияның астанасы Зовгородта орналасқан американдық журналист Уильям Л. Кейсидің назарын аударады. Бастапқыда жақсы оқиға іздеген Кейси Карратерстің жанындағы көмекшіге айналады, бұл өзгерісті ол өзі "газеткерден деспотқа айналу" деп сипаттайды. Шаруалардың көтерілісіне қосылған Карратерс операцияның және де-факто шаруалардың жетекшісіне айналады. Бірнеше рет олардың өміріне қауіп төнеді, олар көп рет "оқтың дұрыс емес жағында тұрды", бірақ оларды әрқашан Карратерстің ерекше ақылы мен шеберлігі құтқарады. Бір күн ішінде бұрынғы үкімет құлағаннан кейін революция сәтті де, қандысыз да аяқталады. Кассен қайтыс болады, оның құпиясының барлық көшірмелері, біреуін қоспағанда, жойылған. Соңғы көшірме графша Шверзинскаяда сақталады. Ол өзінің "Мерседесін" қараңғы және тар тау жолында жоғары жылдамдықпен айдайды, жалғыз мақсаты – елден қашу. Алайда, Карратерс пен Кейси оны Грумның көлігімен (ұрланған) қуып жетеді. Бірақ олар оны тоқтатып, ұстауға үлкермей, ол апатқа ұшырап, көліктен шығып, қаза табады. "Мерседесінің" қираған қалдықтары өртене бастайды, сондықтан Карратерс оқиға орнына келгенде графшаның денесінен бомба жасау нұсқаулығының соңғы көшірмесін алып, отқа тастайды.

Қабылдау

Роман Амблердің атын шығарған алғашқы алты кітабының бірі еді. Амблер өзінің өмірбаянында: "Менің түсінігімше, триллерге дамуға мүмкіндік тек жоғары бағытта ғана болды" деп жазды. The Dark Frontier заманауи британдық триллерлердің, әсіресе Э. Филлипс Оппенхайм мен Джон Бьюкеннің қалыпты ережелерін пародиялайды, бірақ оларды одан да жақсартады.