Кіріспе

Ішу ыдысы: Стайн (/s/t/aɪ/n/ STYNE) немесе жай ғана стайн – тас ыдыстан жасалған дәстүрлі сыра кружкасы немесе сувенир ретінде немесе коллекцияға алу үшін сатылатын әшекейлік сыра кружкасы. 1894 жылы американдық «Vogue» журналында сыра кружкаларының түрлерін сипаттаған мақаласында: «Осы [яғни, неміс] ұлтына біз Вагнер музыкасын және сыра кружкасының қадір-қасиетін ұмытпаймыз» делінген. Мұндай стайндер тас, қалайы, фарфор немесе тіпті күміс, ағаш немесе кристалдық шыныдан жасалуы мүмкін; олардың үсті ашық немесе бас бармағымен ашылатын қалайы қақпақтары болуы мүмкін. Стайндер әдетте жарты литрлік немесе толық литрлік (немесе сол сияқты тарихи өлшемдер) көлемде болады. Әшекейлі кружкалар сияқты, олар көбінесе Германияға сілтеме жасай отырып, ностальгиялық стильде безендіріледі.

Этимология

Ағылшын тіліндегі сөз 1855 жылдан бастап қолданылып келеді. Ол неміс тілінен алынған "Stein" сөзінен тараған, оның басты мағынасы "тас" болса, сонымен қатар, көне аймақтық мағыналарында "сыра кружкасы" және "1 литрлік немесе 2 "шоппен" сыра өлшемі" деген ұғымдар да бар. Бұл сөзді ежелгі ағылшын тіліндегі "stæne" ("құмыра, ыдыс") сөзімен салыстыруға болады. Қазіргі стандартты неміс тілінде "Stein" сөзі сусын құюға арналған ыдысты атау үшін қолданылмайды, оның орнына "Krug", "Humpen" немесе, әсіресе Бавария және Австрияда "Seidel" қолданылады. Октоберфест кезінде қолданылатыны – "Maßkrug".

Тарих

Кейбіреулер бұрандалы қақпақтың "Қара өлім" дәуірінде ауру тасымалдаушы шыбырлардың сыраға кірмеуі үшін ойлап табылғанын айтады. Бұл күмәнді, себебі сол кездегі адамдар ауруды блохалар тарататынын білмеген. Керісінше, ауру қауіпті "миазмалар" арқылы таралады деген сенім болған. Тас ыдыстарды стейндер жасау үшін пайдаланудың артықшылығы – қалыптарды қолданып, әсем ою-өрнектелген стейндерді жаппай өндіруге болатындығы. Ал шыныны пайдаланғанда, көптеген шыны кружкалар жасау ғана емес, сонымен қатар қышқылдық өңдеу, шыны бояу немесе тіпті түрлі түсті жабындар арқылы шыныға көркемдік көрік қосуға болады. Порцеланның артықшылығы – стейн жасаушылар "сипаттамалық стейндерді" жасау үшін қалыптарды қолдана алады, яғни белгілі бір нысанның пішінінде жасалған стейндер. Сондай-ақ, антикалық және көшірме сыра стейндерін жинау жеке адамдардың ғана емес, мұражайлардың да арасында кең таралған хоббиге айналды. Сыра стейндерін өндіру Америкада айтарлықтай өсті, бірақ ең ірі өндіруші – Бразилияның Ceramarte компаниясы. Стейндер ағаш, қыш және кристалдан да жасалғаны белгілі. Қауіпсіздік мақсатында шыны немесе қыш кружкаларды пластик кружкалармен алмастыру әртүрлі наразылықтарға, тіпті кружкаларды өртеуге әкеліп соқты, және Германияда бұл әрекет ұзақ немесе орта мерзімде сәтті болған жоқ.

Қақпақ

Сыра кружкаларының қақпақтары санитарлық шара ретінде қызмет етеді, әсіресе сыраға жәндіктер кірмеуі үшін. Олар көбінесе қалайыдан жасалады және әдетте бас бармақпен жететін тұтқамен жабдықталады, соның арқасында кружканы бір қолмен ұстап, қақпақты ашып-жабуға болады. Бүгінде, қажет болған жағдайда, стақанды немесе кружканы жабу үшін көбінесе сыра төсектері қолданылады.