Кіріспе
Сыра өндірісінің процесі сыра пісіру 2= қантты ферментация арқылы этанолға айналдырудың химиялық егжей-тегжейі Сыра пісіру – крахмал көзін (көбінесе дәнді дақылдар, ең танымал – арпа) суға батырып, алынған тәтті сұйықтықты ашытқымен ашыту арқылы сыра өндіру. Оны сыра зауытында коммерциялық сыра жасаушы, үйде немесе қоғамдық түрде жасауға болады. Сыра пісіру шамамен б.з.д. 6-мыңжылдықта басталған, ал археологиялық деректер ежелгі Египет сияқты өркениеттерде де сыра пісірілгенін көрсетеді. 19-ғасырдан бастап сыра өндірісі батыс экономикасының маңызды бөлігіне айналды. Сыраның негізгі ингредиенттері – су және ашытылатын крахмал көзі, мысалы, арақты арпа. Сыраның көп бөлігі сыра жасаушы ашытқысымен ашытылып, хмелмен дәмделеді. Сыра пісіру шамамен б.з.д. 6-мыңжылдықта басталған, археологиялық деректер Қытай, ежелгі Египет және Месопотамия сияқты өркениеттерде де сыра пісірілгенін көрсетеді. Ежелгі Месопотамиядағы сына жазуларында (біздің заманымызға дейінгі ең көне жазу) әртүрлі сыра рецепттері табылды. Месопотамияда сыра жасаушылардың кәсібі әйелдік құдайлардан әлеуметтік мойынсоқтау мен құдайлық қорғау алған жалғыз кәсіп болды, атап айтқанда: сыра өндірісін басқаратын Нинкаси, сыраны метафоралық түрде атау үшін қолданылатын Сирис және сыраның ләззатын қамтамасыз ететін Сидури. Кез келген дәнді дақылда белгілі бір мөлшерде қант болса, ауадағы жабайы ашытқылардың әсерінен спонтанды түрде ашытылуы мүмкін болғандықтан, сыраға ұқсас сусындар әлемнің әртүрлі жерлерінде бір тайпа немесе мәдениет дәнді дақылдарды өсіре бастағаннан кейін дер кезінде өздігінен дамыған болуы мүмкін. Ежелгі қыш құмыраларды химиялық талдау нәтижесінде бүгінгі Иран аумағында шамамен 7000 жыл бұрын сыра өндірілгені анықталды. Бұл ашытудың ең ерте қолданылған мысалы және бүгінгі күнге дейінгі сыра пісірудің ең ерте дәлелі болып табылады. Месопотамияда сыраның ең көне дәлелі – 6000 жыл бұрынғы шумерлік тақташа, онда адамдар ортақ ыдыстан қамыс сабан арқылы сусын ішуі бейнеленген. 3900 жыл бұрынғы шумерлік поэма, сыра пісірудің қамқоршысы Нинкасиге арналған, ең көне сақталған сыра рецептін қамтиды, онда арпадан нан арқылы сыра қалай жасалатыны сипатталған. Нан мен сыраның пайда болуы адамзаттың технологияны дамытуына және өркениет құруына ықпал еткен деп саналады. Химиялық тұрғыдан расталған ең көне арпа сырасы Иранның орталық Загрос тауларындағы Годин-Тепеде табылды, онда кем дегенде 5000 жыл бұрын жасалған құмыра сынықтары сыра жасау процесінің қосалқы өнімі – сыра тасымен жабылған екені анықталды. Сыра неолиттік Еуропада 5000 жыл бұрыннан белгілі болуы мүмкін және көбінесе үй шаруашылығында жасалған. Өнеркәсіптік революцияға дейін жасалған сыра отандық деңгейде өндіріліп сатылатын, бірақ 7-ші ғасырға қарай Еуропалық монастырлар да сыра өндіріп сата бастады. Өнеркәсіптік революция кезінде сыра өндірісі қолөнерден өнеркәсіптік өндіріске көшті, ал үй шаруашылығында өндіріс 19-ғасырдың соңына қарай маңыздылығын жоғалтты. Гидрометрлер мен термометрлердің дамуы сыра жасаушыға процесті жақсырақ бақылауға және нәтижелерді жақсырақ білуге мүмкіндік берді, осылайша сыра жасауды өзгертіп, жаңартты. Бүгінде сыра өндірісі – әлемдік бизнес, онда бірнеше ірі көпұлтты компаниялар мен сыраханалардан бастап аймақтық сыраханаларға дейін мыңдаған шағын өндірушілер бар.
the brewing of beer
2=the chemical details on the conversion of sugars into ethanol by fermentation
Brewing is the production of beer by steeping a starch source (commonly cereal grains, the most popular of which is barley) in water and fermenting the resulting sweet liquid with yeast. It may be done in a brewery by a commercial brewer, at home by a homebrewer, or communally. Brewing has taken place since around the 6th millennium BC, and archaeological evidence suggests that emerging civilizations, including ancient Egypt, Since the nineteenth century the brewing industry has been part of most western economies. The basic ingredients of beer are water and a fermentable starch source such as malted barley. Most beer is fermented with a brewer's yeast and flavoured with hops.]] Brewing has taken place since around the 6th millennium BC, and archaeological evidence suggests emerging civilizations including China, ancient Egypt, and Mesopotamia brewed beer. Descriptions of various beer recipes can be found in cuneiform (the oldest known writing) from ancient Mesopotamia. In Mesopotamia the brewer's craft was the only profession which derived social sanction and divine protection from female deities/goddesses, specifically: Ninkasi, who covered the production of beer, Siris, who was used in a metonymic way to refer to beer, and Siduri, who covered the enjoyment of beer. As almost any cereal containing certain sugars can undergo spontaneous fermentation due to wild yeasts in the air, it is possible that beer like beverages were independently developed throughout the world soon after a tribe or culture had domesticated cereal. Chemical tests of ancient pottery jars reveal that beer was produced as far back as about 7,000 years ago in what is today Iran. This discovery reveals one of the earliest known uses of fermentation and is the earliest evidence of brewing to date. In Mesopotamia, the oldest evidence of beer is believed to be a 6,000 year old Sumerian tablet depicting people drinking a beverage through reed straws from a communal bowl. A 3900 year old Sumerian poem honouring Ninkasi, the patron goddess of brewing, contains the oldest surviving beer recipe, describing the production of beer from barley via bread. The invention of bread and beer has been argued to be responsible for humanity's ability to develop technology and build civilization. The earliest chemically confirmed barley beer to date was discovered at Godin Tepe in the central Zagros Mountains of Iran, where fragments of a jug, at least 5,000 years old was found to be coated with beerstone, a by product of the brewing process. Beer may have been known in Neolithic Europe as far back as 5,000 years ago, and was mainly brewed on a domestic scale. Ale produced before the Industrial Revolution continued to be made and sold on a domestic scale, although by the 7th century AD beer was also being produced and sold by European monasteries. During the Industrial Revolution, the production of beer moved from artisanal manufacture to industrial manufacture, and domestic manufacture ceased to be significant by the end of the 19th century. The development of hydrometers and thermometers changed brewing by allowing the brewer more control of the process, and greater knowledge of the results. Today, the brewing industry is a global business, consisting of several dominant multinational companies and many thousands of smaller producers ranging from brewpubs to regional breweries.
Пісіру процесі
Ішу процесінде бірнеше кезең бар, олар: малталау, ұнтақтау, лаутерлеу, қайнату, ашыту, кондициялау, сүзгілеу және қаптау. Сыра жасауға қажетті жабдықтар уақыт өте келе жетілдіріліп, қазір ішу процесінің көп бөлігін қамтиды. Малталау – арпа дәнін ішуге дайындау процесі. Малталау арпа дәніндегі крахмалдың босатылуына көмектесу үшін үш кезеңге бөлінеді. Біріншіден, дәнді суға батырып, сумен толтырылған ыдысқа салып, шамамен 40 сағат бойы суға сіңдіреді. Екіншіден, өскіндеу кезінде дәндерді 5 күн бойы өскіндеу бөлмесінің еденіне жайып қояды. Отынмен пісіру аяқталғаннан кейін дәндер енді малт деп аталады, оларды ұнтақтап немесе ұнтақтап, түйіндерді бөлшектейді және көмірсулар мен қанттың көп бөлігін қамтитын котиледонды шығарады; бұл ұнтақтау кезінде қантты алуды жеңілдетеді. Ұнтақтау кезінде крахмал қантқа айналады. Ұнтақталған дәнді ыстық сумен араластырып, үлкен ыдысқа салып, «қамыр қазан» дейді. Бұл ыдыста дән мен су араласып, дәнді дақылдар қамыры жасалады. Қамыр кезінде малттағы табиғи ферменттер дәндегі крахмалдарды (ұзын тізбекті көмірсуларды) кіші молекулаларға немесе қарапайым қанттарға (моно-, ди- және трисахаридтерге) айналдырады. Бұл «өзгерту» сахарификация деп аталады, ол белгілі температура аралығында жүреді. Қамырлау процесінің нәтижесі – қантқа бай сұйықтық немесе «сурт», ол лаутерлеу процесінде қамыр қазанның түбінен тартылады. Лаутерлеуден бұрын қамыр температурасын шамамен (машут деп аталады) көтеріп, көбірек крахмал босату және қамырдың тұтқырлығын азайту мүмкін. Қосымша қантты алу үшін дәндерге қосымша су шашыратуға болады (спаргинг деп аталатын процесс). Сурт «мыс» деп аталатын үлкен резервуарға апарылып, оны шұжықпен, кейде шөптермен немесе қантпен қайнатады. Бұл кезеңде көптеген химиялық реакциялар жүреді және сыраның дәмі, түсі мен хош иісін анықтайтын маңызды шешімдер қабылданады. Қайнау процесі ферменттік процестерді тоқтатуға, ақуыздарды тұншықтыруға, шұжықтың шайырларын изомерлеуге, содан кейін концентрлеуге және стерильдеуге қызмет етеді. Шұжық сыраның дәмін, хош иісін және ащылығын арттырады. Қайнау аяқталғаннан кейін шұжықталған сурт «су айдыны» деп аталатын ыдысқа түседі, онда сурттағы қатты бөлшектер бөлінеді. Шұңқырдан кейін шұжықты тығыздалған шұңқырдан шығарып, жылу алмастырғышы арқылы ашытқы қосылатын температураға дейін тез суытады. Сыра қайнату заводтарында жылу алмастырғыштың әр түрлі үлгілері қолданылады, ең көп таралғандары табақшалы үлгі. Су немесе гликоль судың қарама-қарсы бағыттағы арналарында ағып, температураның тез төмендеуіне әкеледі. Суртты ашытқы қосылатын деңгейге дейін жылдам салқындату өте маңызды, өйткені ашытқы өте жоғары температурада өсе алмайды және жоғары температурада өле бастайды. Сурт жылу алмастырғышты өткізгеннен кейін салқындатылған сурт ашыту резервуарына кіреді. Ашытқының бір түрін таңдап алып, ашыту резервуарына қосады. немесе бочкада айыппұл салынады.
Қамырды ұсақтау
Пюре - бұл "грист" немесе "дәндік қоспа" деп аталатын ұнтақталған дәнді (әдетте, жүгері, сорго, сұлы немесе бидай сияқты қосымша дәндермен бірге аралас арпа) және суды, "сусық" деп аталатын сумен араластыру және осы қоспаны "пюрелеу қазаншасы" деп аталатын ыдыста қыздыру процесі. Пюрелеу – суға батырудың бір түрі және шай, саке және соя соусы дайындау сияқты пісіру әрекеттерін анықтайды. Техникалық тұрғыдан, шарап, сидр және мед пісірілмейді, керісінше ашытылады, себебі қатты заттарды араластыру процесі болмайды. Пюрелеу, малтоза сияқты қанттарға айналдыру үшін, малтодағы ферменттердің дәндегі крахмалдарды ыдыратуына мүмкіндік береді, нәтижесінде "сусық" деп аталатын қантты сұйықтық пайда болады. Екі негізгі әдіс бар: инфузиялық пюрелеу, онда дәндер бір ыдыста қыздырылады; және декокциялық пюрелеу, онда дәндердің бір бөлігі қайнатылып, содан кейін температураны көтеру үшін пюреге қайтарылады. Пюрелеу белгілі бір температурада тоқтауларды (әсіресе ) қамтиды және "пюрелеу қазаншасында" – жалған түбі бар оқшауланған пісіру ыдысында жүргізіледі. Пюрелеудің соңғы өнімі "пюре" деп аталады. Пюрелеу әдетте 1-ден 2 сағатқа дейін созады, ал осы уақыт ішінде әртүрлі температуралық тоқтаулар қолданылатын малто түріне, оның модификация деңгейіне және пісірушінің мақсатына байланысты әртүрлі ферменттерді белсендіреді. Бұл ферменттердің әрекеті дәндердің крахмалын декстриндерге, содан кейін мальтоза сияқты ашытылатын қанттарға айналдырады. Пюре тоқтамасынан кейін әртүрлі протеазалар белсендіріледі, олар басқа жағдайда сыраның тұманды болуына себеп болатын белоктарды ыдыратады. Бұл тоқтама әдетте Германия мен Чехияда азайып бара жатқан модификацияланбаған (яғни, нашар малтоланған) малтомен немесе Солтүстік Америка сыраларында кеңінен қолданылатын жүгері мен күріш сияқты малтоланбаған дәндермен ғана қолданылады. Пюре тоқтамасы β-глюканазаны белсендіреді, ол пюредегі тұтқыр β-глюкандарды ыдыратады, бұл процесте қанттар еркін ағып шығуын қамтамасыз етеді. Қазіргі заманғы пюрелеу процесінде коммерциялық саңырауқұлақтарға негізделген β-глюканаза қосымша ретінде қосылуы мүмкін. Соңында, пюре тоқтамасының температурасы малтодағы крахмалдарды қантқа айналдыру үшін қолданылады, содан кейін оны ашытқы пісіру процесінде пайдалана алады. Соңғы тоқтаманы диапазонның төменгі шегінде жүргізу β-амилаза ферменттеріне жағдай жасайды, бұл ашытқымен көбірек ашытылатын мальтотриоза, мальтоза және глюкоза сияқты төменгі қышқылды қанттарды өндіреді. Бұл өз кезегінде денесі аз және алкоголі жоғары сыраны құрайды. Тоқтаманы диапазонның жоғарғы шегіне жақын жүргізу α-амилаза ферменттеріне жағдай жасайды, бұл ашытқымен аз ашытылатын жоғары қышқылды қанттар мен декстриндерді көбірек жасайды, нәтижесінде денесі толық және алкоголі аз сыра пайда болады. Ұзақтығы мен pH-тың өзгеруі алынған сусықтың қант құрамына да әсер етеді.
Лаутерлеу
Лаутерлеу – бұл шөптесін (малтабарлау кезінде алынған қантты қамтитын сұйықтық) дәндерден бөлу процесі. Бұл жалған түбі бар маш-тун, лаутер-тун немесе маш-фильтр арқылы жүзеге асырылады. Көптеген бөлу процестері екі кезеңнен тұрады: бірінші шөп ағызылуы, оның барысында экстракт пайдаланылған дәндерден сұйылтылмаған күйде бөлінеді, және екіншісі – спорджинг, онда дәндерде қалған экстракт ыстық сумен шайылады. Лаутер-тун – төменгі жағында ұсақ тесіктері бар резервуар, ол ұнтақталған дәндер мен қабықшаларды (ұсатылған немесе тартылған астық) ұстап тұрады. Оған түсетін дәндердің қабаты – нақты сүзгі болып табылады. Кейбір лаутер-тундарда жақсы ағын үшін дәнді кесетін айналмалы қырғыштар немесе пышақтар қарастырылған. Пышақтарды бұру арқылы дәнді ығыстырып, пайдаланылған дәнді ыдыстан шығаруға болады. Маш-фильтр – бұл тақталы-рамкалы сүзгі. Бос рамкаларда тұнба, соның ішінде пайдаланылған дәндер орналасады және олардың сыйымдылығы шамамен бір гектолитрді құрайды. Тақталарда сүзгі матасын ұстап тұратын тіреу құрылымы бар. Тақталар, рамкалар және сүзгі маталары тасымалдаушы рамкаға келесі ретпен орналасады: рамка, мата, тақта, мата, құрылымның әр шетінде тақталар. Жаңа маш-фильтрлерде спорджинг арасында сұйықтықты дәндерден сығып шығаратын мембраналар бар. Дәндер маш-фильтрде сүзгі ортасы ретінде әрекет етпейді.
Қайнау
Іріңкеден кейін сыра қорытылдысы (wort) "мыс" немесе сыра қайнату қазаны деп аталатын үлкен резервуарда шұжықпен (және қолданылса, басқа дәмдеуіштермен) қайнатылады, бірақ тарихи тұрғыдан іріңке жасалатын ыдыс та пайдаланылған, және кейбір шағын сыра зауыттарында осы әдіс әлі де қолданылады. Қайнату процесінде химиялық реакциялар жүзеге асады. Соңында, қайнау кезінде пайда болатын булар, диметилсульфид прекурсорлары сияқты, қосымша дәмдерді буланыстырады. Қайнату аяқталғаннан кейін, шұжықтанған сыра қорытылдысындағы қатты бөлшектер әдетте "су айналымы" деп аталатын ыдыста бөліп алынады. Ең қарапайым қайнату қазандары тікелей отпен қыздырылады, яғни, төменгі жағынан от жағады. Бұл күшті әрі тиімді қайнатуға мүмкіндік береді, бірақ жалын қазанға тиген жерде сыра қорытылдысы күйіп, қантқа айналып, тазалауды қиындатуы мүмкін. Көптеген сыра зауыттары бумен қыздырылатын қазанды пайдаланады, онда сыра қорытылдысын қайнату үшін қазанның қабырғаларына бу жіберіледі.
Су айдыны
Қайнату аяқталғаннан кейін, хоп қосылған сусындағы қатты бөлшектер, әдетте, "су айналдырғыш" немесе "тұндыру резервуары" деп аталатын ыдыста бөлінеді. Су айналдырғыш жүйелері әртүрлі: кіші сыра қайнату қондырғыларын пайдаланады, ал ірі сыраханалар жеке резервуарды қолданады. Барлық жүйелердегі принцип – сусынды айналдыру арқылы центростремителiк күш тұнбаны резервуардың төменгі жағындағы конусқа жинап, оны оңай алып тастауға мүмкіндік береді.
Қайта оралу
Hopback – тұтас хопты пайдаланып, сырғытқыш немесе сүзгі ретінде қызмет ететін дәстүрлі қосымша камера, ол ашытпаған (немесе "жасыл") шұжықтан шөміштерді (немесе "түнба") тазартуға, сондай-ақ дайын сыраның хоптық хош иісін арттыруға мүмкіндік береді – бұл су айдыны сияқты. Бұл қайнату қазандығы мен шұжық салқындатқышы арасындағы камера. Хоп камераға қосылады, қазаннан алынған ыстық шұжық осы камерадан өтеді, содан кейін ашыту камерасына түсу алдында шұжық салқындатқышында дереу салқындатылады. Мөрленген камераны пайдаланатын хопбектің өзі ұшпалы хоптық хош иіс молекулаларын барынша сақтап қалуға мүмкіндік береді, олар әдетте ыстық шұжықпен жанасқанда буланып кетеді. Хопбектің су айдыны сияқты сүзгілеу әсері бар, бірақ олар әртүрлі жұмыс істейді: су айдыны центробектік күштерді пайдаланады, ал хопбек фильтр төсегі ретінде бүтін хоптың қабатын пайдаланады. Сонымен қатар, су айдыны негізінен гранулалы хопты алып тастау үшін пайдалы (өйткені гүлдер оңай бөлінбейді), ал хопбектер көбінесе тек бүтін гүлді хопты алып тастау үшін қолданылады (өйткені гранулалардан қалған бөлшектер хопбектен өтіп кетуі мүмкін). Қазіргі заманғы сыра қайнату заводтарында хопбектер көбінесе су айдынымен алмастырылған.
Көшіру
Шұңқырдан кейін шұңқыр температурасы ферментация температурасына дейін төмендетілуі керек. Плиталық жылу алмастырғышта екі бөлек жолды құрайтын жоғарылатылған қыртысты пластиналар бар. Шұңқыр жылу алмастырғышқа құйылады және пластиналар арасындағы әрбір екінші саңылау арқылы өтеді. Жақсы жылу алмастырғыш шұңқыр температурасын төмендетіп, салқындату ортасын шамамен жылыта алады. Соңғы бірнеше пластиналар көбінесе мұздану температурасынан төмен салқындатылатын салқындату ортасын пайдаланады, бұл шұңқырдың шығу температурасын дәл бақылауға мүмкіндік береді және шамамен салқындатуға да мүмкіндік береді. Қайнату кезінде, шұңқырды қайнатуға жұмсалған энергияның бір бөлігін қалпына келтіру пайдалы. Қайнату кезінде пайда болған бу сыра зауытынан шыққанда, қыздырылмаған су ағып жатқан спираль арқылы өтеді. Су ағынының жылдамдығын реттеу арқылы судың шығу температурасын бақылауға болады. Бұл көбінесе пластиналық жылу алмастырғышты пайдалану арқылы жасалады. Су кейіннен келесі машқа, жабдықты тазалауға немесе қажет болған жерде пайдалану үшін сақталады. Энергияны қалпына келтірудің тағы бір әдеттегі әдісі – шұңқырды салқындату кезінде болады. Егер жылу алмастырғышта шұңқырды салқындату үшін суық су қолданылса, су едәуір жылынады. Тиімді сыра зауытында суық су жылу алмастырғыштан шығар кездегі температураны барынша арттыру үшін белгіленген жылдамдықпен өткізіледі. Осыдан кейін ыстық су ыстық су резервуарына жиналады. Шұңқыр салқындатылып, әдетте стерильді ауамен қанықтырылғаннан кейін, оған ашытқы қосылады, содан кейін ферментация басталады. Осы кезеңде суықтан алынған қанттар спиртке және көмірқышқыл газына айналады, ал өнім алғаш рет сыра деп аталуы мүмкін. Бүгінде көптеген сыра зауыттары цилиндрлі-конустық ыдыстарды (CCV) пайдаланады, олардың түбі конустық, ал жоғарғы бөлігі цилиндрлі болады. Конустың бұрышы әдетте 60° шамасында болады, бұл бұрыш ашытқының конусқа қарай ағып кетуіне мүмкіндік береді, бірақ вертикальді кеңістікті тым көп алатындықтан одан да тік болмайды. CCV бір ыдыста ферментация мен пісіруді жүзеге асыра алады. Ферментация аяқталғаннан кейін, конусқа түскен ашытқы мен басқа да қатты заттар конус ұшындағы тесіктен қарапайым түрде шығарылып тасталады. Ашық ферментациялық ыдыстар да қолданылады, көбінесе сыраханаларда көрсету үшін және Еуропада бидай сырасын ферментациялау үшін. Бұл ыдыстардың жабын жоқ, бұл жоғары ферментациялық ашытқыларды жинауды өте оңай етеді. Ыдыстардың ашық жабыны инфекция қаупін арттырады, бірақ дұрыс тазалау процедуралары мен ферментациялық камераға кіретіндерге қатысты сақтық шараларымен қауіп жақсы бақыланады. Ферментациялық резервуарлар әдетте тот баспайтын болаттан жасалады. Егер олар бейімделген шеттері бар қарапайым цилиндрлі резервуарлар болса, олар вертикальді орналасады, ал көбінесе көлденең орналасатын пісіру резервуарларынан өзгеше. Ағашты таза және инфекциядан сақтау қиын болғандықтан, ағаштан жасалған резервуарларды ферментация үшін өте сирек қолданады және оларды жыл сайын қайтадан жауып отыру қажет. Сыра пісіру ашытқылары дәстүрлі түрде «жоғарғы өнім» (немесе «жоғарғы ферментациялық») және «төменгі өнім» (немесе «төменгі ферментациялық») деп жіктеледі; жоғарғы ферментациялық деп жіктелетін ашытқылар көбінесе жылы ферментацияларда қолданылады, онда олар тез ферментацияланады, ал төменгі ферментациялық деп жіктелетін ашытқылар салқын ферментацияларда қолданылады, онда олар баяу ферментацияланады. Ашытқыны жоғарғы немесе төменгі өнім деп атау себебі, ашытқыны келесі пісіру үшін қайта пайдалану үшін ашытқының жоғарғы немесе төменгі бөлігінен жинау қажеттігі болды. Бұл терминология қазіргі заманда біршама орынсыз; сыра пісіру микологиясын кеңінен қолданғаннан кейін екі бөлек жинау әдісі әртүрлі температуралық режимдерге бейімделген екі түрлі ашытқы түрлерін қамтитыны анықталды, атап айтқанда, Saccharomyces cerevisiae жоғары температурада және Saccharomyces pastorianus төмен температурада. 20 ғасырда сыра пісіру әдістері өзгерген сайын, цилиндрлі-конустық ферментациялық ыдыстар кеңінен қолданылатын болды және екі Saccharomyces түрі үшін ашытқыны жинау ферментатордың төменгі бөлігінен жүргізіледі. Осылайша, жинау әдісі енді түрлермен байланысты емес. Кейбір сыра зауыттары ашытқыны жоғарғы өнімді жинау әдісімен жинайды, мысалы, Йоркширдегі Samuel Smith сыра зауыты, Стаффордширдегі Marstons және бірнеше неміс hefeweizen өндірушілері. Қазіргі заманғы сандық геномика Saccharomyces түрлерінің күрделілігін көрсетті, сыра мен шарап өндірісіне қатысы бар ашытқылар көбінесе «таза» түрлер деп аталатын гибридтерді қамтиды. Осылайша, дәстүрлі түрде жоғарғы ферментациялық немесе жоғарғы өнімді эль деп аталатын ашытқылар Saccharomyces cerevisiae және Saccharomyces kudriavzevii гибридтері болуы мүмкін. Chimay, Orval және Westmalle сияқты үш танымал эль осы гибридтік штаммдармен ферментацияланады, олар Швейцариядан алынған шарап ашытқыларымен сәйкес келеді.
Жылы ашыту
Жалпы, Saccharomyces cerevisiae сияқты ашытқылар жылы температурада, кейде тіпті жоғарырақ температурада ашытылады. Brasserie Dupont сыра қайнату үшін қолданатын ашытқылар одан да жоғары температурада ашытылады. Олар әдетте ашытылатын сыра бетінде көбік пайда етеді, бұл көбік "барм" деп аталады, себебі ашыту процесінде оның гидрофобтық беті ұяшықтарды CO2-ге жабыстырып, жоғары көтереді. Осы себепті оларды көбінесе "жоғарғы жинау" немесе "жоғарғы ашыту" деп атайды, бірақ цилиндрлі-конустық резервуарларды пайдалану арқасында қазіргі заманғы сыра қайнатуда бұл айырмашылық көріне бермейді. Әдетте, жылы температурада ашытылған сыралар, әдетте "эль" деп аталатын сыралар, ашыту басталғаннан кейін үш апта ішінде ішуге дайын болады, бірақ кейбір сыра қайнатушылар оларды бірнеше ай бойы пісіреді немесе жетілдіреді.
Салқын күйде ашыту
Шамамен 9°C температурада салқын ферментация қолданылып, әдеттегі жылы ферментация температурасымен (15-24°C) салыстырғанда, содан кейін бірнеше апта (немесе айлар) бойы мұздыққа жақын температурада сақталған сыра "лагер" деп аталады. Лагерлеу немесе сақтау кезеңінде ашыту кезінде пайда болған бірнеше дәмдік компоненттер ыдырайды, нәтижесінде "таза" дәм пайда болады. Лагердің мінезін баяу, салқын ашыту және суық пісіру (немесе лагерлеу) анықтаса да, негізгі техникалық айырмашылық әдетте қолданылатын ашытқыда, яғни *Saccharomyces pastorianus* тұрады. Техникалық айырмашылықтардың бірі – лагерлік ашытқының мелибиозаны метаболизмдеу қабілеті. Бірақ ғалымдар осы техникалық айырмашылықтар дайын өнімнің сипатына немесе дәміне әсер етпейді деп санайды. Сыра өндірушілер кейде сыра пісіру жабдықтарына немесе нақты мақсатқа, мысалы, құрамында алкогольдің жоғары пайызы бар сыра пісіру үшін, өздерінің ашытқы штамдарын өсіреді. Бавариядағы сыра өндірушілер ғасырлар бойы суық тау үңгірлерінде сыраларын ("lagern") сақтау арқылы суық ферментацияға төзімді ашытқыларды іріктеп алған. Табиғи іріктеу процесінде үңгірлерде сақталған сырада ең суыққа төзімді жабайы ашытқылар белсенді ашытуды жалғастырған. 1845 жылы Мюнхендегі Spaten сыра зауытынан Бавариялық ашытқының үлгісі Копенгагендегі Carlsberg сыра зауытына жіберілді, онда онымен сыра пішіру басталды. 1883 жылы Эмиль Хансен таза ашытқы мәдениетін оқшаулау жөніндегі зерттеуін аяқтады, ал Spaten-нан алынған таза штамм 1884 жылы Carlsberg ашытқысы No 1 ретінде өнеркәсіптік өндіріске енгізілді. Келесі жылы Ротердамдағы Heineken сыра зауытында таза ашытқы өндіруге арналған тағы бір мамандандырылған зауыт орнатылды, және олар бірлесіп Еуропаның сыра өндірушілеріне таза өсірілген ашытқыны жеткізуді бастады. Бұл ашытқы штаммы бастапқыда *Saccharomyces carlsbergensis* деп жіктелді, бірақ қазір бұл ескі түр атауы, оның орнына қазіргі таңда қабылданған таксономиялық жіктелім – *Saccharomyces pastorianus* қолданылады.
in the beer that was stored in the caves. A sample of these Bavarian yeasts was sent from the Spaten brewery in Munich to the Carlsberg brewery in Copenhagen in 1845 who began brewing with it. In 1883 Emile Hansen completed a study on pure yeast culture isolation and the pure strain obtained from Spaten went into industrial production in 1884 as Carlsberg yeast No 1. Another specialized pure yeast production plant was installed at the Heineken Brewery in Rotterdam the following year and together they began the supply of pure cultured yeast to brewers across Europe. This yeast strain was originally classified as Saccharomyces carlsbergensis, a now defunct species name which has been superseded by the currently accepted taxonomic classification Saccharomyces pastorianus.
Өздігінен ашылу
Ламбик сыралары тарихи түрде Бельгияның Брюссель қаласында және жақын орналасқан Пяоттенланд аймағында ешқандай ашытқы қоспай пісіріледі. Сыра қорытылатын ерітінді ашық резервуарларда ("суық кемелер" деп аталады) салқындатылады, онда сыра қайнату орнындағы ашытқылар мен микробиота (мысалы, Brettanomyces) өздігінен ашып, содан кейін әдетте бірден үш жылға дейін емен бөшкелерде пісіріледі немесе толықтырылады.
Қосалқы өнімдер
Пісіру өнімдері – "қалдық дәнді" және сүзгілеу процесінен қалған шөгінділер (немесе "түбі"), оларды құрғатып, құс жемшөптері үшін "сыра құрғатылған ашытқы" ретінде қайта сатуға болады немесе Вегемит және Мармит сияқты тауарларда қолданылатын ашытқы экстрактына айналдыруға болады. Ашытқы шөгіндісін жеуге жарамды ашытқы экстрактына айналдыру процесін неміс ғалымы Юстус фон Либиг ашқан. Сыра жасау қалдығы (сондай-ақ қалдық дәнді, сыра дәнді немесе шап) – сыра жасау процесінің негізгі қосалқы өнімі; ол мальта және дәнді қалдықтарынан тұрады, ол лаутерлеу процесінен кейін лаутерлеу ыдысында қалады. Ол негізінен дәнді қабықтарынан, перикарптан және эндоспермнің бөліктерінен тұрады. Көбінесе көмірсулар мен белоктардан тұратындықтан, сыра жасау қалдығын тыңайтқыш ретінде, нанға толық дәнді астық ретінде, сондай-ақ ұн және биогаз өндірінде де пайдалануға болады. Сыра жасау қалдығы шиитаке сияқты саңырауқұлақтарды өсіру үшін өте қолайлы орта болып табылады, ал кейбір сыра зауыттары қазірдің өзінде өз саңырауқұлақтарын өсіруде немесе саңырауқұлақ шаруашылықтарына сыра жасау қалдығын жеткізуде. Сыра жасау қалдығын қызыл кірпіштерді өндіруде пайдалануға болады, бұл керамикалық массаның ашық кеуектілігін жақсартады және жылу өткізгіштігін төмендетеді.
Ірімшік өнеркәсібі
Сыра қайнату индустриясы – әлемдік бизнес, бірнеше үлкен көпұлтты компаниялар мен мыңдаған өндірушілерден тұрады, олар көлеміне, аймағына және маркетингтік бағытына қарай микроқұйма, аймақтық немесе қолөнер сыра қайнатушылар деп белгілі. Жыл сайын белгілі бір көлемде сыра сатылады – 2006 жылдың деректері бойынша, бұл жалпы әлемдік кіріске 294,5 миллиард доллар (147,7 миллиард фунт стерлинг) құрады. SABMiller голландтың Grolsch премиум сыра таңбасының өндірушісі Royal Grolsch-ті сатып алғанда әлемдегі ең ірі сыра компаниясы атанды. InBev әлемдегі екінші ірі сыра өндіруші компания болды, ал Anheuser Busch үшінші орынды иеленді, бірақ InBev компаниясы Anheuser Busch-ті сатып алғаннан кейін, жаңа Anheuser Busch InBev компаниясы қазіргі таңда әлемдегі ең ірі сыра өндіруші болып табылады. Үйде сыра қайнату көптеген елдерде реттеуге және тыйым салуға жатады. Ұлыбритания 1963 жылы, Австралия 1972 жылы, ал АҚШ 1978 жылы үйде сыра қайнатуға қойылған шектеулерді алып тастады, бірақ жеке штаттар өндірісті шектеу туралы өз заңдарын қабылдауға құқылы болды.