Кіріспе

Қаржы секторы, тиімділік пен тәуекелді басқаратын сала

Құрылымдық қаржы – қаржы секторының, атап айтқанда қаржы құқығының, тиімділік пен тәуекелді басқаратын саласы. Стратегиялар құқықтық және корпоративтік қайта құруды, баланстан тыс есептеуді немесе қаржы құралдарын пайдалануды қамти алады. Бағалы қағаздарды қолдану арқылы 15,6 триллион доллар көлемінде қаржыландыру жүзеге асырылды және былтыр АҚШ-тың 50%-дан астам үй шаруашылықтарының қарызы осылай қаржыландырылды. Бағалы қағаздар мен құрылымдық қаржы арқылы көбірек отбасылар, жеке тұлғалар мен кәсіпорындар қажетті несиеге оңай және арзан бағамен қол жеткізе алады. 370-тен астам мүше мекемесі бар Құрылымдық қаржы қауымдастығы (SFA) құрылымдық қаржы индустриясының жетекші кәсіби қауымдастығы болып табылады. SFA-ның мақсаты – өз мүшелеріне және мемлекеттік саясатты қалыптастырушыларға несиелік қолжетімділікті және нақты экономиканы жауапкершілікпен дамытуға көмектесу. ISDA 2010 жылға дейін пайыздық мөлшерлемелер, несиелер және акциялар бойынша туынды қаржы құралдарының есептік сомасын анықтау үшін өзінің негізгі мүшелері арасында нарықтық зерттеулер жүргізді. ISDA маржалық зерттеуі деривативтерді сатушылар мен соңғы пайдаланушылар арасында кепілдіктерді пайдалану және басқару жағдайын зерттеу үшін жыл сайын жүргізіледі. Жеке келісіммен сауда жасалатын туындыларды пайдалану туралы ақпаратты жинау үшін соңғы пайдаланушылар арасында да сауалнамалар өткізіледі.

Бөлшектеу

Траншинг – дегеніміз, бір активтер жиынтығынан әртүрлі бағалы қағаздар кластарын (әдетте әртүрлі кредиттік рейтингтермен) жасау. Бұл маңызды түсінік, себебі бағалы қағаздар үшін әртүрлі инвестициялық санаттарды құруға арналған жүйе осылай жұмыс істейді. Траншинг негізгі активтен түсетін ақша ағынын әртүрлі инвесторлар топтарына бағыттауға мүмкіндік береді. Халықаралық есептесулер банкінің Жалпы қаржы жүйесі жөніндегі комитеті траншингті былай түсіндіреді: «Траншинг процесінің басты мақсаты – негізгі кепілдіктер жиынтығының орташа рейтингісінен жоғары рейтингі бар кем дегенде бір бағалы қағаздар класын құру немесе рейтингі жоқ активтер жиынтығынан рейтингі бар бағалы қағаздар жасау. Бұл несиелік қолдау (жақсарту) арқылы іске асырылады, мысалы, әртүрлі транштарға төлемдерді басымдықпен жүргізу арқылы».

Кредитті жақсарту

Кредитті жақсарту негізгі активтер жиынтығынан жоғары рейтингке ие қағаздық құралды құрудың кілті болып табылады. Кредитті жақсарту, мысалы, бағынышты облигацияларды шығару арқылы жасалуы мүмкін. Бағынышты облигациялар кепілдіктерден туындаған залалдарды жоғары дәрежелі облигацияларға залалдар тағайындалғанға дейін өтеуге бағынады, осылайша жоғары дәрежелі облигацияларға кредиттік жақсарту ұсынылады. Нәтижесінде, негізгі активтерді өтеуде мәселе туындаған жағдайда, жоғары дәрежелі облигациялардың иелеріне төлемдер жасауға әсер етпейді. Сонымен қатар, көптеген мәмілелер, әсіресе тәуекелді кепілдіктерді қамтитын, мысалы, субстандартты және Alt A ипотекалары, кепілдіктің артық мөлшерін және бағыныштылықты пайдаланады. Кепілдіктің артық мөлшерінде негізгі активтердің (мысалы, несиелер) балансы облигациялардың балансынан артық болады, осылайша келісімдегі артық пайыз пайда болады, ол негізгі активтердің құнының төмендеуіне қарсы "қорғаныш" ретінде әрекет етеді. Артық пайыз кепілдіктерден туындаған залалдарды өтеу үшін қолданылуы мүмкін, бұл облигация иелеріне залалдар тағайындалғанға дейін кредитті жақсартуға мүмкіндік береді. Кредитті одан әрі жақсарту үшін деривативтер, мысалы, своп операцияларын пайдалану да бар, олар белгілі бір төлем үшін құнның төмендеуіне қарсы тиімді сақтандыруды қамтамасыз етеді. Монолиниялық сақтандырушылар қазіргі заманғы кредитті жақсартуда маңызды рөл атқарады; олар (а) синтетикалық кепілдіктерді құруға арналған баланстан тыс модельдерде, (б) құрастырылған активтер деривативтерімен мемлекеттік рейтингтерді жақсартуда және (в) монолиниялық сақтандырушының құзыратындағы дебиторлық қарыз және қарсы тараптармен халықаралық несиелерде тиімдірек. Монолиниялық сақтандырушыны пайдалану немесе пайдаланбау туралы шешім көбінесе мұндай сақтандырудың құнына және кредиттік жақсарту арқасында несие немесе облигация шығарылымының бағасын жақсартуға байланысты болады. Рейтингтер құрылымдалған қаржыландыруда маңызды рөл атқарады, бұл құралдар инвесторларға сатуға арналған. Көптеген өзара қорлар, үкіметтер және жеке инвесторлар Moody's, Fitch немесе S&P Global Ratings сияқты танымал кредиттік рейтингтік агенттіктер бағалаған құралдарды ғана сатып алады. АҚШ және Еуропадағы жаңа ережелер рейтингтік агенттіктерге қойылатын талаптарды күшейтті.