Әлеуметтік топтарға қарай ағылшын тілінің нұсқалары
U and non-U English
Ұлыбританиядағы әлеуметтік топтардың тілдік ерекшеліктері: "U" (жоғарғы топ) мен "non U" (орта топ) сөздерінің айырмасы, тілдегі сәнділік пен дәстүрліліктің ролі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын тілінің әлеуметтік топқа негізделген түрлері
Social class based varieties of English
1950-ші жылдары Ұлыбританиядағы әлеуметтік диалекттердің (социолекттердің) танымал әңгімелерінде "U" және "U емес" ағылшын тілінің қолданылуы жиі кездесетін. Мұнда "U" жоғарғы сыныпты, ал "U емес" – өркендеп келе жатқан орта тапты білдіреді. Әртүрлі сөздіктер көбінесе күтпеген болып көрінеді: орта таптар өздерін мәдениеттірек көрсету үшін ("өте мәдениетті", тіпті одан да) "әдемі" немесе сәнді сөздерді, тіпті жаңа сөздерді және жиі эвфемизмдерді пайдалануға ұмтылады, ал жоғарғы сыныптар көп жағдайда жұмысшы таптың да қолданатын қарапайым және дәстүрлі сөздерді сақтайды, себебі олар өз әлеуметтік жағдайының беріктігіне сенімді болғандықтан, мәдениеттілікті көрсетуге тырысудың қажеті жоқ.
U and non U English usage, where "U" stands for upper class and "non U" represents the aspiring middle classes, was part of the terminology of popular discourse of social dialects (sociolects) in Britain in the 1950s. The different vocabularies can often appear quite counter intuitive: the middle classes prefer "fancy" or fashionable words, even neologisms and often euphemisms, in attempts to make themselves sound more refined ("posher than posh"), while the upper classes in many cases stick to the same plain and traditional words that the working classes also use, as, confident in the security of their social position, they have no need to seek to display refinement.
Тарих
Бұл талқылауды 1954 жылы британдық тіл білімі маманы, Бирмингем университетінің тіл білімі профессоры Алан С. К. Росс бастады. Ол "U" және "U емес" терминдерін ағылшын тіліндегі әлеуметтік топтардың айырмашылықтарына қатысты мақаласында енгізді, ол фин тіліндегі кәсіби тіл білімі журналында жарияланды. Росс өзінің түпнұсқа мақаласын "Noblesse Oblige: ағылшын аристократиясының анықталатын ерекшеліктеріне қатысты зерттеу" (1956) деп атады. Беджманның "Қоғамда қалай өркендеуге жету керек" деген өлеңі жинақты аяқтады. "U" және "U емес" мәселесіне жеңіл қарауға болатын еді, бірақ сол кезде көптеген адамдар оны өте маңызды деп санады. Бұл 1950-ші жылдардағы Ұлыбританияның орта таптарының соғыстан кейінгі қиындықтардан жаңадан шыққаннан кейінгі алаңдаушылығын көрсетті. Бұқаралық ақпарат құралдары оны көптеген жаңалықтарға бастама ретінде пайдаланып, бастапқы ниеттен гөрі одан да көп мән берді. Сонымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын инстинктивті түрде қабылданатын, "өзінен жоғарырақтардың" мәдениеті мен мінез-құлқын қабылдап "өзін жақсарту" идеясы енді наразылықпен қарсы алынды. Кейбір терминдер мен олардың артындағы идеялар 20-шы ғасырдың соңында көнеріп қалды, сол кезде Ұлыбританияда кері снобизм британдық жоғарғы және орта таптардың жас өкілдерін жұмысшы табының сөйлеу ерекшеліктерін, мысалы, Эстуари ағылшын тілін немесе Мокнит қабылдауға итермеледі. Дегенмен, көптеген, тіпті басым бөлігі айырмашылықтар әлі де өте маңызды болып табылады және оларды әлеуметтік белгілер ретінде пайдалануға болады.
The discussion was set in motion in 1954 by the British linguist Alan S. C. Ross, professor of linguistics in the University of Birmingham. He coined the terms "U" and "non U" in an article on the differences social class makes in English language usage, published in a Finnish professional linguistics journal. of Ross's original article, as Noblesse Oblige: an Enquiry into the Identifiable Characteristics of the English Aristocracy in 1956. Betjeman's poem "How to Get On in Society" concluded the collection. The issue of U and non U could have been taken lightheartedly, but at the time many took it very seriously. This was a reflection of the anxieties of the middle class in Britain of the 1950s, recently emerged from post war austerities. In particular the media used it as a launch pad for many stories, making much more out of it than was first intended. In the meantime, the idea that one might "improve oneself" by adopting the culture and manner of one's "betters", instinctively assented to before World War II, was now greeted with resentment. Some of the terms and the ideas behind them were largely obsolete by the late 20th century, when, in the United Kingdom, reverse snobbery led younger members of the British upper and middle classes to adopt elements of working class speech, such as Estuary English or Mockney. However, many, if not most, of the differences remain very much current, and can therefore continue to be used as class indicators.
Америкалық қолданыс
1940 жылы американдық жоғарғы және орта таптардың сөйлеу ерекшеліктері туралы жасалған зерттеу Росс жүргізген зерттеулердің нәтижелерімен үлкен ұқсастықтарды көрсетті. Мысалы, американдық жоғарғы тап "көрпелер" дейтін, ал орта тап "перделер" дейтін. Керек етерлігі, әулеттілер "дәретхана" деп айтса, оларға мұңайғандар "жалғама" дейтін, бұл британдық қолданыстан кері айналу.
A study in 1940 on the speaking differences between the American upper and middle classes revealed a strong similarity with the results of Ross's research. For instance, the American upper class said 'curtains', whilst the middle class used 'drapes'. Notably, the well heeled would use 'toilet' whereas the less well heeled would say 'lavatory', an inversion of the British usage.