Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гиббондар тұқымдасына жататын үш примат түрі – Hoolock туысы, Бангладештің шығысы, Солтүстік-Шығыс Үндістан, Мьянма және Оңтүстік-Батыс Қытайда табиғи ортада өседі.
Genus of apes
The hoolock gibbons are three primate species of genus Hoolock in the gibbon family, Hylobatidae, native to eastern Bangladesh, Northeast India, Myanmar, and Southwest China.
Сипаттама
Құлақтар сиамгандан кейін екінші үлкен гиббон. Олардың бойы 60-90 см-ге жетеді және салмағы 6-9 кг аралығында болады. Еркек және ұрғашы құлақтардың мөлшері шамамен бірдей, бірақ түсінде айқын айырмашылықтар бар; еркектер қара түсті және көзге түсетін ақ қабаулары бар, ал ұрғашылардың түсі сұр қоңыр, кеудесі мен мойнындағы түсі қараңғырақ. Көздері мен ауыздарының айналасындағы ақ сақиналар олардың бетіне маска сияқты көрініс береді. "Оксфорд ағылшын сөздігі" "хулок" атауы "Ассам тілінен" алынған делінеді.
Hoolocks are the second largest of the gibbons, after the siamang. They reach a size of 60 to 90 cm and weigh 6 to 9 kg. The sexes are about the same size, but they differ considerably in coloration; males are black colored with remarkable white brows, while females have a grey brown fur, which is darker at the chest and neck. White rings around their eyes and mouths give their faces a mask like appearance. The Oxford English Dictionary says that the name "hoolock" is from "a language of Assam."
Тарату
Солтүстік-шығыс Үндістанда бұл бұлақ Брахмапутра және Солтүстік жағалау аймақтарының оңтүстігінде, ал Дибанг өзендерінің шығысында табылмайды. Оның ареалы Аруначал Прадеш, Ассам, Манипур, Мегалайя, Мизорам, Нагаланд және Трипура (Үндістанның жеті солтүстік-шығыс штаты) штаттарын қамтитын жеті мемлекетке дейін созылады. Түр Үндістанда Холлонгапар Гиббон қорығында қорғалады, 2023 жылғы мәліметтер бойынша, онда түрдің 125 жекесі тіркелген. Бангладеште батыс бұлақ гиббондары 35 орман участасында таралған. Олардың ішіндегі ең ірілері (Лавахара және Каптаи) тиісінше 42 және 84 жекеге толы, бірақ 17 участада оннан кем жеке тіркелді. Жақсырақ көрініс үшін орман участалары 13 аймаққа біріктірілген. Барлық аймақтар Читтагонг және Силхет облыстарында, көбінесе елдің шығыс шекарасына жақын орналасқан. Қытайда, тарихи тұрғыдан, аспанға көтерілген бұлақ гиббоны Юньнань провинциясының батыс жағалауындағы Салвин өзенінің батыс жағындағы тоғыз ауданда тіркелген. 2008 жылдың қазан-қараша айларында жүргізілген сұхбаттасулар және 2009 жылдың наурыз, сәуір және тамыз айларында жүргізілген далалық зерттеулерге сүйене отырып, қазіргі қытайлық бұлақ гиббондарының саны үш ауданмен (Баошань, Тенчхон және Инцзян) шектелгені анықталды. Популяцияның мөлшері 200-ден аз деп бағаланған. Мьянмада бұлақ гиббондарының барлық үш түрі Thanlwin өзенінің батысындағы орманды аймақтарда кездеседі. Бұл төрт елдің ішінде Мьянма барлық үш түрдің негізгі популяциясын ұстап тұр.
In northeast India, the hoolock is found south of Brahmaputra and the North Bank areas and east of the Dibang Rivers. Its range extends into seven states covering Arunachal Pradesh, Assam, Manipur, Meghalaya, Mizoram, Nagaland, and Tripura (The seven northeastern states of India). The species are protected in India in the Hollongapar Gibbon sanctuary, which support 125 Individuals of the species, as of 2023. In Bangladesh, the western hoolock gibbons were distributed across 35 forest fragments. The largest of these (Lawachara and Kaptai) supported 42 and 84 individuals respectively, but 17 of the fragments had less than ten individuals. For a better overview the forest fragments are grouped into 13 areas. All areas are located within Chittagong and Sylhet divisions, mostly near the eastern border of the country. In China, in historical times, the skywalker gibbon was recorded in nine counties in the west bank of the Salween River in westernmost Yunnan province. Based on more recent interview surveys conducted in October–November 2008 and field surveys conducted in Mar, Apr, and Aug 2009, the current Chinese population of hoolock gibbons was found to be restricted to three counties (Baoshan, Tengchong, and Yingjiang). The population size was estimated to be less than 200 individuals. In Myanmar, all three species of hoolock gibbon can be found in the forested areas west of Thanlwin river. Of all four distribution countries, Myanmar holds the key population of all three species.
Әдеп-тәрбие және тамақтану
Басқа гиббондар сияқты, олар да күндіз белсенді және ағаштарда өмір сүреді, ұзын қолдарымен ағаштар арасында серпіліп қозғалады. Олар моногамды жұптар болып бірге өмір сүреді және өздерінің аумағын қорғайды. Олардың дауыстары отбасы мүшелерін табуға және басқа гиббондарды өз аумағынан алшақтатуға мүмкіндік береді. Олардың рационы негізінен жемістерден, жәндіктерден және жапырақтардан тұрады.
Like the other gibbons, they are diurnal and arboreal, brachiating through the trees with their long arms. They live together in monogamous pairs, which stake out a territory. Their calls serve to locate family members and ward off other gibbons from their territory. Their diet consists mainly of fruits, insects and leaves.
Өсімдіктің өсіру және өмір сүру циклі
Жас хоолоктар 7 айлық жүктілікten кейін сүттей ақ немесе сары түсті түктерімен туады. Шамамен 6 ай өткен соң, еркектердің түктері қарарып, қара түске айналады, ал мекеңдердің түктері өмір бойы сары түсті болып қалады. 8–9 жылға келгенде олар толыққанды жетіліп, түктерінің түсі өзгермей қалады. Жабайы табиғатта олардың өмір сүру ұзақтығы шамамен 25 жылды құрайды.
Young hoolocks are born after a 7 month gestation, with milky white or buff colored hair. After about 6 months, the hair of males darkens and turns black, while the females' hair remains buff colored throughout their lives. After 8–9 years, they are fully mature and their fur reaches its final coloration. Their life expectancy in the wild is about 25 years.