Кіріспе

Оңтүстік Африкалық дін қызметкері және апартеидке қарсы белсенді (1946 жылы туған)

Аллан Обри Боэсак (23 ақпан 1946 жылы туған) – Оңтүстік Африканың Голландия реформатор шіркеуінің дін қызметкері, саясаткер және апартеидке қарсы белсенді. 1999 жылы ол алаяқтық жасағаны үшін түрмеге кесілді, бірақ кейіннен ресми кешірім алып, 2004 жылдың соңында дін қызметкері лауазымына қайта орналастырылды. Бейерс Наудэ және Винни Манделамен бірге Боэсак 1985 жылы Роберт Ф. Кеннедидің Адам құқықтары жөніндегі сыйлығына ие болды. Бұл сыйлық Роберт Ф. Кеннедидің Әділет және Адам құқықтары орталығымен жыл сайын адам құқықтары қозғалысының ортасындағы және Роберт Ф. Кеннедидің көзқарасы мен мұрасының рухындағы батыл әрекеттерімен көзге түскен жеке тұлғаға немесе ұйымға табыс етіледі.

Теолог, дін қызметкері және белсенді

Бастапқыда Какамас қаласынан шыққан Боэсак Nederduitse Gereformeerde Kerk-тің жеке түсті бөлімшесінде белсенді болып, Паарлда пастор болып жұмыс істей бастады. Ол сол кезде бостандық теологы ретінде танымал болды, докторлық еңбегін жариялаудан бастап («Тәуелсіздікке қоштасу», 1976). Келесі он жыл бойы ол жақсы қабылдаған кітаптар мен мақалалар жинақтарын, уағыздарды және тағы басқаларын жазуды жалғастырды. Боэсақтың апартеидке қарсы айтқан сөздерінің бірі британдық электроника тобы The Shamen-нің En Tact альбомында қолданылған. 1982 жылы Боэсак Реформация шіркеулерінің Дүниежүзілік Альянсының президенті болып сайланды және 1991 жылға дейін бұл лауазымда қызмет етті. Ол 1980-ші жылдары Ұлттық партияның саясатын ашық сынап, оған қарсы шықты және 1983 жылдан 1991 жылға дейін Біріккен Демократиялық Фронттың (UDF) демеушісі ретінде апартеидке қарсы белсенді рөл атқарды. 1991 жылы Боэсак Африка Ұлттық Конгресінің (АҰК) Батыс Кейп аймағының төрағасы болып сайланды. Боэсак 1990 жылы Голланд Реформатор шіркеуінен тележүргізуші Эльна Ботамен заңсыз қарым-қатынасы туралы мәліметтер пайда болғаннан кейін кетіп қалды; кейін олар үйленді. 2004 жылы Боэсак Оңтүстік Африкада бір жынысты некеге қолдау білдірді, бұл елдің Конституциялық соты гейлерге некеге тұрудан бас тартуды кемсітушілік деп танып, ел конституциясын бұзғанын шешкеніне бір жыл бұрын болды. 2008 жылы Оңтүстік Африкадағы Біріккен реформатор шіркеуінің Кейп Синодының модераторы болып қызмет етіп жүргенде, көптеген жоғары лауазымды шіркеу басшыларын таң қалдырған Боэсак, гомосексуализмге және гейлер мен лесбияндарға қатысты дискриминациялық ұстанымдарына байланысты шіркеудегі барлық лауазымдарынан кетуін мәлімдеді. Ол 1986 жылғы апартеидке қарсы Белхар мойындауын, яғни кемсітудің барлық түрлерін айыптайтын, шіркеу гейлер мен лесбияндықтарды қабылдауы, гейлердің неке рәсімдерін өткізуі және гей дін қызметкерлерін тағайындауы керектігін айтты. 2008 жылы Боэсак Оңтүстік Африка басшылығына елдің барлық нәсілдерді біріктіру және нәсілдік емес Оңтүстік Африка құру мақсатын еске түсіруді талап етті. Жыл сайынғы Эшли Криел еске алу жасөспірімдер лекциясында ол АҰК этникалық артықшылықтардың қауіпті жолымен төмен түсіп, «растық категориялардың жек көрінішті жүйесін қайта әкелді» деп болжады. 2008 жылдың желтоқсан айында ол АҰК партиясынан шығып, Халық Конгресі партиясына қосылды. Оған жауап ретінде АҰК Боэсақтың ұйымға көмектесу үшін оның атқара алатын рөлдерді талқылаған және оның таңдауы Оңтүстік Африканың Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елшісі лауазымы екенін түсіндіретін меморандумының көшірмесін жариялады. Сол айда Боэсак Зимбабведегі дағдарысқа қатысты өз пікірін білдіріп, зардап шеккен елдің азаматтарын президент Роберт Мугабе мен оның авторитарлық ZANU PF билік партиясына қарсы көтерілуге шақырды. Ол сондай-ақ Табо Мбекиді Оңтүстік Африка даму қауымдастығының ресми делдалы ретінде бейбітшілікті сақтау күшін шақырған шіркеулердің шақыруын тыңдамағандығы үшін айыптады. Ол сондай-ақ оң шешімді қолдануды қайта бағалауға шақырды, ол Батыс Кейпта «толыққанды кешірілмейтін» деп сипаттады. 2013 жылдың маусым айында Индианаполистегі Христиандық теологиялық семинариясы мен Батлер университеті Боэсакты Десмонд Туту бейбітшілік, жаһандық әділдік және татуласу зерттеулері профессоры етіп тағайындады. Бұл екі мекемемен бірлесіп жүргізілетін жаңа төрт жылдық лауазым.

Даулар

Батыс Кейп провинциясының АНК партиясының басшысы лауазымынан алысқаннан кейін, Боэсак Манделаның Женевадағы Біріккен Ұлттар Ұйымына елші ретінде тағайындалуымен өтеді. Осы қызметке кіріспей тұрып, бірнеше апта бұрын сыбайлас жемқорлықтың алғашқы белгілері пайда болды. Айдарлар Боэсак құрған «Бейбітшілік және Әділет» қайырымдылық қорына берілген шетелдік көмектің пайдалануына қатысты болды. DanChurchAid (Даниялық шіркеу көмегі) 1985 жылы берілген 1 миллион долларлық (сол кезде шамамен 3 миллион ранд) қайырымдылықтың қолданылуын тексеру үшін Йоханнесбургтегі Bell Dewar заң фирмасына жүгінді. Боэсак алты апта бойы дауды басып, оқиға баспасөз беттерінде жарияланды. Тек Экономикалық қылмыстар жөніндегі кеңсе өз тергеуін бастағаннан кейін ғана ол Сыртқы істер министрлігінен кетіп, келісім берді. Бұл термин күрес батырларының халықаралық донорлық қаражатты жеке мақсаттар үшін пайдалануын және зәбірлеуін ақтау үшін қолданылды. Боэсак 1999 жылдың 24 наурызында алдау жасағаны үшін айыпталып, кінәлі деп танылды. 2000 жылы ол түрмеге қамалып, үш жылдық мерзімінің бір жылдан астам уақытын өткеннен кейін 2001 жылы босатылды. Босатылғаннан кейін Боэсак Табо Мбекиден президенттік кешірім сұрады, бірақ үкімет оның қылмыс жасағанын мойындамағанын сезінгендіктен, ол берілмеді. Алайда 2005 жылдың 15 қаңтарында оған президенттік кешірім берілгені және оның қылмыстық іс қағазынан тазартылғаны туралы хабарланды. Боэсак өзінің 30 жылдық белсенділік тарихы туралы «Жылқымен жүгіру: Кездейсоқ саясаткердің ойлары» атты кітап жазды, ол 2009 жылдың наурыз айының соңында жарық көрді. Боэсак кітабында UDF филиалдарына тыйым салудың ақшаны есепке алмауға себеп болғанын түсіндіретінін айтты. Боэсак 1999 жылы сотта куәлік беруден бас тартты. Ол осы үндемеуінің оның айыпталуының басты себептерінің бірі болғанын мәлімдейді.

Саясат

Боэсак 2008 жылдың желтоқсанында жаңа Халық конгрессі партиясына қосылды және 2009 жылдың ақпан айында партияның Батыс Кап провинциясы үшін 2009 жылғы облыстық және ұлттық сайлаудағы жетекші кандидат ретінде таңдалды. 2009 жылдың қарашасында Боэсак Халық конгрессінен кетіп қалды.

Жарияланымдар

Боэсак, А. А. 1976. Айыпсыздыққа сағат сайын қош сауын: Қара теология және қара билік туралы әлеуметтік-этикалық зерттеу. Мэриқнолл: Orbis Books. Боэсак, А. А. 1976. Шөлден шығу: Мартин Лютер Кинг және Малкольм Х этикасының салыстырмалы түсіндірмесі. Кампен: J. H. Kok. Боэсак, А. А. 1982. Құдайдың саусағы: Сенім және әлеуметтік-саяси жауапкершілік туралы уағыздар. Мэриқнолл: Orbis. Боэсак, А. А. 1984. Қара және реформаланған: Апартеид, азаттық және кальвинистік дәстүр. Мэриқнолл: Orbis Books. Боэсак, А. А. 1984. Тікендер үстінде жүру: Христиандық міндеттемеге шақыру. Гранд-Рапидс: Eerdmans. Боэсак, А. А. & C. Villa Vicencio (ред.) 1986. Дұға жаңалықтар жасағанда. Филадельфия: Westminster Press. [= Әділетсіз үкімге қарсы шақыру. Эдинбург: Saint Andrew Press.] Боэсак, А. А. 1987. Көңіл көтеру және наразылық: Патмос Иоаннының Апокалипсисі туралы ойлар. Филадельфия: Westminster Press. Боэсак, А. А. 1987. Егер бұл сатқындық болса, мен кінәлімін. Гранд-Рапидс: Eerdmans. Боэсак, А. А. 2007. Ішкі от: Сүргін шегінен уағыздар. Гласгоу: Wild Goose Publications. Боэсак, А. А. 2008. Ар-ожданның нәзіктігі: Африка қайта жандануы және саясаттың руханилығы. Гласгоу: Wild Goose Publications. Боэсак, А. А. 2009. Жылқымен шабу: Кездейсоқ саясаткердің ойлары. Кейптаун: Joho Pub. Боэсак, А. А. & C. P. DeYoung 2012. Радикалды кешірім: Саяси пиетизм мен христиандық тыныштықтан тыс. Мэриқнолл: Orbis. Боэсак, А. А. 2014. Үміт туралы сөйлеуге батыламыз ба: Сенім мен саясатта өмір тілін іздеу. Гранд-Рапидс: William B. Eerdmans. Боэсак, А. А. 2015. Кайрос, дағдарыс және жаһандық апартеид: Пайғамбарлық куәлікке шақыру. Нью-Йорк: Palgrave Macmillan. Боэсак, А. А. 2017. Қан қызыл судың екі жағындағы фараондар: Империяға қарсы пайғамбарлық сын: Қарсылық, әділдік және үміттің күші. Трансатлантикалық әңгіме. Юджин, ОР: Cascade Books.