Кіріспе

Оңтүстік Африкалық дін қызметкері, теолог және апартеидке қарсы күрескер (1915–2004)

Кристиан Фредерик Бейерс Наудэ (10 мамыр 1915 – 7 қыркүйек 2004) – Оңтүстік Африкалық африканер кальвинистік домини, теолог және апартеидке қарсы күрестің жетекшісі. Наудэ тегі – Оңтүстік Африкада бастапқы жазылуын сақтап қалған көптеген француз тегінің бірі. Бейерс Наудэге әкесі екінші Англо-бур соғысында солдат және бейресми әскери капеллан болып қызмет еткен генерал Кристиан Фредерик Бейерс есімі берілген. Африканер кальвинистік дін қызметкері Жозуа Наудэ «британдықтар ешқашан кетпейді» деп сенген. Бродербонд (африкаанс тілінде «Бауырластық» немесе «Бауырлар лигасы»), апартеид тұсында Оңтүстік Африкада үлкен рөл атқарған, қуатты африканер кальвинистік ерлердің құпия қоғамы. Бродербонд 1948 жылы билікке келген және апартеидтің нәсілдік сегрегация саясатын енгізген африканерлер басымдығы бар Ұлттық партиямен тығыз байланысты болды. Егдеңгі Наудэ Киелі кітаптың африкаанс тіліне жасалған алғашқы аудармаларын дайындауға көмектескен. Наудэ Стелленбош университетінде теологияны оқыды және Вильгенхоф ерлер жатақханасында тұрды. 1939 жылы тілдер және теология салалары бойынша магистратураны бітірді. Бірақ Наудэ Стелленбош теологы Бен Китті өзінің теологиялық қарсылығының негізін қалаушы деп есептейді. Батыс Кейп провинциясындағы Веллингтонда (1940–1942), Локстонда (1942–1945), Претория – Оңтүстік Олифантфонтейнде (1945–1949), Преторияда (1945–1954), Потчефструмда (1954–1959) және Аасвоэлькопта (Жоханнесбург) (1959–1963) апартеидті діни тұрғыдан негіздеуді уағыздады. Наудэ діни ұйымнан кеткеннен кейін, үш он жыл бойы нәсілдік кешірімділік пен тең құқықтарды жақтауы Голланд реформаланған шіркеуінде дүрбелең тудырды.

Коттслоу және Оңтүстік Африканың христиан институты

Шарпвилл оқиғасына жауап ретінде Дүниежүзілік шіркеулер кеңесі (ДСШ) дін қызметкерлерімен кездесу үшін Йоханнесбургке делегация жіберді. 1967 жылы Наудэ мен Гейзер оларды коммунистер деп айыптаған консервативті Преториа профессоры Адриан Понтқа қарсы қылмысты жала жабу ісі бойынша жеңіске жетті. "Егер Оңтүстік Африка көшелерінде қан төгілсе, бұл Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінің іс-әрекетінен емес, Оңтүстік Африка шіркеулерінің ештеңе жасамауынан болады", - деді Наудэ. Осыған жауап ретінде мемлекет 1972 жылы апартеидке қарсы христиан ұйымдарын зерттеу үшін Шлебуш комиссиясын құрды. Наудэ куәлік беруден бас тартқандықтан, ол сотталып, түрмеге қамалды. Бір түн түрмеде өткен соң, Голланд реформаттық шіркеуінің (DRC) пасторы оның айыппұл төледі. 1972 жылы Германия мен Ұлыбританияға сапар барысында Наудэ Вестминстер аббаттығында уағыз айтты, "осы құрметке ие болған алғашқы африкаанс теологы". Оның Африка Ұлттық Конгресімен (АНК) байланысы Сидней Муфамади болды, ол апартеидтен кейінгі үкіметте провинциялық және жергілікті басқару министрі болды. 1987 жылы апартеид режимі тұтқындарды босату туралы ашық шақыруларды заңсыз деп жариялады. Бірақ Наудэ үкімет түрмеге қамау туралы қорқытқанына қарамастан, христиандарды тұтқындар үшін ашық дұға етуді жалғастыруға шақырды. Оңтүстік Африка шіркеулер кеңесіндегі қызметі аяқталғаннан кейін, Наудэ апартеидке қарсы және даму ұйымдарында жұмыс істеуін жалғастырды, оның ішінде Оңтүстік Африка үшін қорғаныс және көмек қоры, әлеуметтік-экономикалық трансформация жөніндегі экуменикалық қызмет, Кагисо қоры және "Challenge" журналының редакциялық алқасы.

Апартеидтен кейінгі ықпал

1990 жылдан кейін Наду кейде АХК шараларын Киелі кітаптан үзінділер оқумен ашып тұрды. Надудың 2004 жылғы 18 қыркүйекте өткен ресми мемлекеттік жерлеу рәсіміне президент Табо Мбеки, басқа да жоғары лауазымды тұлғалар және АХК-ның жоғары дәрежелі шенеуніктері қатысты. Надудың күлі Йоханнесбургтің шетіндегі Александра қалашығына шашылды. Ол әйелі, төрт баласы және екі шөбересімен көшті. Швед еңбек қозғалысы сыйлығы (Швеция, 1988), Оранж-Нассау ордені (Нидерланды, 1995), "Ерен еңбектері үшін" (Алтын) ордені (Оңтүстік Африка, 1997) және "Ерен ордені" (Германия, 1999).

Мұра

2001 жылы ол өмірінің көп бөлігін Гринсайд ауданында өткізген Йоханнесбург қаласы Наудеге бірнеше тәсілмен құрмет көрсетті. Науде Йоханнесбург қаласының құрметті азаматы атағын алды, ал Йоханнесбургтегі маңызды көшелердің бірі – DF Malan Drive Бейерс Науде көшесі деп қайта аталды. Йоханнесбургтің орталық бөлігіндегі Кітапхана бақтары, бұрынғы Базар алаңы, Бейерс Науде алаңы деп өзгертілді. 2004 жылы Оңтүстік Африка телерадиокорпорациясының телебағдарламасы жүргізген ресми емес дауыс беруде Науде 100 ең ұлы оңтүстікафрикалықтардың арасында 36-шы орынды иеленді. Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінің бас хатшысы міндетін атқарушы Жорж Лемопулос Наудені "біздің заманымыздың нағыз христиан пайғамбарларының бірі" деп атады. Эркін Мемлекет университеті өзінің жатақханаларының бірінің (JBM Hertzog) атауын Бейерс Науде деп өзгертті. Нидерландының Лиуварден қаласындағы жергілікті христиан гимназиясы (грамматура мектебіне ұқсас орта мектеп) Бейерс Науде құрметіне аталды. 2002 жылы Соуэтодағы мектепке оның есімі берілді (Dr Beyers Naude орта мектебі).