Кіріспе

Оңтүстік Африкадағы католик шіркеуі – бүкіл әлемдік католик шіркеуінің бір бөлігі болып табылады, ол Латын шіркеуі мен 23 Шығыс католик шіркеулерінен тұрады. Оңтүстік Африка шіркеуі Оңтүстік Африка католик епископтары конференциясы мен Рим Папасының рухани басшылығында жұмыс істейді. Ол 26 дін аймағы мен архиепархиядан, сондай-ақ апостолдық викариаттан құралған. 1996 жылы Оңтүстік Африкада шамамен 3,3 миллион католик болды, бұл Оңтүстік Африка халқының 6% құрады. Қазіргі уақытта 3,8 миллион католик бар. Олардың 2,7 миллионы – зұлу, коса және сото сияқты түрлі африкалық этникалық топтардың өкілдері. «Түсті» және ақ Түстік Африкалықтардың әрқайсысы шамамен 300 мың адамды құрайды. Рим-католиктердің миссионерлік қызметі дәстүрлі түрде қара нәсілді оңтүстік африкалықтарға бағытталған. Алайда, 1950 жылдары католик миссионерлері бұрын назардан тыс қалдырған африкаанс тілінде сөйлейтіндерге де ізгі хабар жеткізуге тырысты. Африкаанс апостолдығындағы табыс 1980 жылдардың ортасы мен соңында апартеидтің күйреу кезеңіне дейін минималды болды. Католик мәтіндері африкаанс тіліне аударыла бастағанда, өз шіркеуінің католиктерге қарсы дәстүріне қарсы шыққан голланд реформаторлары тілдік қателерді түзетуге көмектесті. 1996 жылға қарай африкаанс тілінде сөйлейтін католиктердің көпшілігі «түсті» қауымнан шыққан, ал африканерлердің саны аз болды, олардың көпшілігі кәсіби білімі бар адамдар еді. Оңтүстік Африкадағы ақ католиктердің көпшілігі ағылшын тілінде сөйлейді және олардың көпшілігі ирланд иммигранттарының ұрпақтары. Тағы да көптегендері португалдық оңтүстік африкалықтар, олардың көпшілігі 1970 жылдары тәуелсіздік алғаннан кейін және Ангола мен Мозамбикте азаматтық соғыс басталғаннан кейін көшіп келді. Басқалары Италия сияқты Еуропаның басқа елдерінен келген иммигранттардың ұрпақтары. Көптеген кальвинистерден тұратын ақ африкаанс тілінде сөйлейтіндердің арасында немесе негізінен индуистер немесе үндістандық протестанттар болып табылатын азиялық оңтүстік африкалықтардың арасында католиктердің үлесі өте аз.

Апостолдық нунций

Оңтүстік Африкадағы Апостольдық нунций архиепископ Питер Брайан Уэллс 2016 жылдың 9 ақпанында осы қызметке тағайындалғаннан бастап, 2023 жылдың 8 ақпанында Таиландтағы нунсиатураға тағайындалғанға дейін қызмет етті. Ол сонымен қатар Ботсвана, Лесото, Свазиленд және Намибия елдеріне де Апостольдық нунций болды.

Католик шіркеуі мен апартеид

Денис Хёрли, Дурбан архиепискобы және ІІ Ватикан Соборының Орталық Дайындық Комитетінің мүшесі, Оңтүстік Африка тарихындағы ең көрнекті католик дін қызметкері саналады. Ол 31 жасында епископқа тағайындалды және апартеид режиміне қарсы күрестің жетекшісі болды. Оған ұқсас, Оңтүстік Африкадағы католик шіркеуінің көптеген жоғары лауазымды шенеуніктері апартеидке қарсы болды, бірақ ақ католиктердің бір тобы шіркеудің саяси қатысуын айыптап, әсіресе мектептердегі интеграцияны қаралайтын Оңтүстік Африка Католик Қорғаныс Лигасын құрды.

Танымал мәдениетте

Памела Джиннің "Сирінга ағашы" атты марапатқа ие болған пьесасы, Апартеид дәуірінде және одан кейінгі кезеңде Оңтүстік Африкалық ақ нәсілді католик қызы Элизабет Грейстің өмір тарихын айтады.