Кіріспе

Фоналогиялық ассимиляция

Консонанттық үйлесім – дауыстылар үйлесімі сияқты, ұқсас ассимиляция процесіне жататын "алыс қашықтықтағы" фонологиялық ассимиляцияның бір түрі.

Санскрит тілінде

Корональдық үйлесімділіктің тағы бір мысалы, кейде NATI ережесі деп аталатын, санскрит тілінде кездеседі. Егер дауыссызға алдынан ретрофлекстік жалғау (негізінен /ṛ/ және /l/) келсе, онда ол ретрофлексті болады, тіпті бір сөздің ішінде қашықтықта болса да. Ретрофлексия солдан оңға қарай таралып, сөз шегіне жеткенше кез келген короналды мұрын дауысына әсер етеді. Дегенмен, бұл құбылыс /ṛ/ және /l/ арасына короналды жарылыс дауысы қойылғанда тоқтатылады. Мысалы, «брахман» (brāhmaṇa) сөзінде ("брахман діни қызметкері", *bṛh "күшті ету" түбірінен + *man* жұрнағы + *a* тақырыптық дауысы), іс-әрекет есім жұрнағының бастапқы короналды дауысы (IAST: n) /ṛ/ (IAST: r) дауысының тудырған дауыссыз үйлесімділігінің нәтижесінде ретрофлекстіге (IAST: ṇ) айналады. Ал, «арчана» (arcana) сөзінде ("қадірлеу, мақтау", *ṛc "мақтау" түбірінен + *man* жұрнағы + *a* дауысы), короналды жарылыс дауысы (IAST: c) ассимиляцияны тоқтатып, дауыссыз үйлесімділіктің алдын кеседі.

Басқа тілдерде

Түрлі австронезиялық тілдерде сұйық дауыссыздардың арасында дауыс гармониясы болады, олар алыстан бір-біріне ассимиляцияланады немесе керісінше. Гуарани тілінде мұрындық гармониясы бар, ал кейбір жұрнақтардың түбірінде мұрындық дыбыс (дауыс немесе дауыссыз) бар-жоғына қарай баламалы түрлері болады. Мысалы, рефлексивті префикс ауыздық je түбірі ауыздық болғанда, мысалы, juka "өлтіру" сөзінде, ал мұрындық ñe түбірі мұрындық болғанда, мысалы, nupã "соғу" сөзінде қолданылады. ã дыбысы түбірді мұрындыққа айналдырады. Кейбір фин тілінде сөйлейтін адамдар қарыз сөздерде (pubi, pub) "b" және "p" дыбыстарын айту қиындыққа тап болады, сондықтан олар бүкіл сөзді дауыстап (bubi) немесе дауыссыздырып (pupi) айтады. Дегенмен, осы дауыссыздардың айырмашылығы фин тіліне тән емес. Фин тіліндегі түпкі сөздерде бұл дауыссыздар қолданылмайды. Камерунның Нгете Херде тілінде сөздің ортасындағы кедергілі дыбыстардың дауысталуы сөздің басындағы дыбыстың дауысталуына күшті әсер етеді. Әдетте, сөздің ішіндегі барлық кедергілі дыбыстар дауысты немесе дауыссыз болады.