Кіріспе

Ескерткіш монументінің түрі
монументтер

Ескерткіш айқышы (кейде "ниет айқышы" деп те аталады) – белгілі бір оқиғаны немесе қайғылы жағдайды, әдетте біреу немесе бірнеше адам қаза тапқан жерді еске алу үшін орнатылатын айқыш пішіндес ескерткіш. Ол сондай-ақ қайтыс болғандарды еске алу үшін қарапайым қабір тасы ретінде де қолданылуы мүмкін.

Файл

Англияда король Эдуард I 1290 жылғы қарашада қайтыс болған Кастилияның Элеонорасы есімді әйелінің естелігі үшін «Элеонора кресттері» деп аталатын ескерткіш кресттерді орнатты. Алғашқы он екі кресттің үшеуі бүгінге дейін сақталған. Қазіргі Германияда адам қаза тапқан жерде, жол жиегінде кресттерді орнату дәстүрі пайда болды (бұл кресттер «Unfallkreuze» немесе «апат кресттері» деп аталады). Олар белгілі бір уақытқа орнатылып, гүлдермен немесе шамдармен безендіріледі. Оңтүстік Германияда, әсіресе Баварияда, бірнеше буын бұрын қайтыс болғандарға арналған ескерткіш кресттер кездеседі. Олардың кейбіреулері шеткерлі жерлерде орналасқан. Бұл кресттер де көбінесе қайғылы оқиғаны еске түсіреді. Мұндай жол бойындағы ескерткіш кресттерді Бавария аймағындағы жолдар мен жол бойында орнатылған, тек жүргіншілерге дұға оқуға мүмкіндік беру үшін қойылған кресттермен шатастырмау керек. АҚШ-та көлік апаттарында немесе зорлық-зомбылық салдарынан қаза тапқандардың орнына уақытша кресттер қойылады. Ақ кресттерді көбінесе тас жолдар мен басқа да жолдардың бойында көруге болады. Достары, туыстары немесе басқа келушілер марқұмның суреттерін, гүлдерін, ойыншықтарын (егер марқұм бала болса) және басқа да мағыналы естеліктермен жерді безендіруі мүмкін. Тағы да басқа ескерткіш кресттер соғыста қаза тапқандар мен терроризм құрбандарын еске алу үшін орнатылған. Әлемдегі ең биік ескерткіш крест – 152,4 метрлік «Монументо Насиональ де Санта-Крус дель Валье де лос Каидос» монументі, ол Испаниядағы Эль-Эскориал маңында орналасқан.