Кіріспе

Теңіз құсының паффиндермен туыс түрлері

Мүйізді кайра (Cerorhinca monocerata) – теңіз құсы және паффиндерге жақын туыс. Бұл Cerorhinca туысының қазіргі кездегі жалғыз түрі. Паффиндермен тығыз байланысы болғандықтан, бұл түрге «мүйізді паффин» деген жалпы атау ұсынылған. Бұл құс Солтүстік Тынық мұхитында кең таралған, шағын балықтармен қоректенеді және отарларда ұялайды. Атының шығуы – тұмсықтың мүйіз тәрізді өсіндісінен (осы өсіндіге арналған анатомиялық термин – рамфотека). Бұл мүйіз тек көбелекке дайын ересектерде ғана болады және паффиндердің тұмсығындағыдай, жыл сайын түсіп, жаңасы өседі. Бұл мүйіздің флуоресценттік қасиеттері де бар, бұл көбелек процесінде сигнал беруге қатысты болуы мүмкін. Мүйізді кайра (кейде бұзау кайра, мүйіз тұмсықты паффин немесе бір мүйізді паффин деп те аталады) – орташа мөлшерлі кайра, үлкен, күшті, қызғылт қоңыр тұмсығы бар (одан «мүйіз» шығып тұрады). Қауырсыны үстінен қараңғы, астынан ақшыл; көбелекке дайын ересектерде (еркек және әйел) көздерінің үстінде және тұмсығының артында ақ қауырсын болады. Еркектер әйелдерден сәл ірілеу (салмағы бойынша шамамен 10%).

Тарату

Рhinoceros auklet – Солтүстік Тынық мұхитында мекендейтін, Солтүстік Америкада Калифорниядан (Канал аралдары) Аляскадағы Алеут аралдарына дейін, ал Азияда Хоккайдо мен Хонсю (Жапония), Корея түбегі және Сахалин аралында көбейетін теңіз құсы. Ол жағалау суларында да, ашық теңізде де қыстайды және қысқа көші-қон жасайды. Қазан және сәуір аралығында Калифорнияның ашық суларында көптеген құстар көшіп-қонады, олардың көп бөлігі Калифорнияның солтүстігіндегі көбейту ошақтарынан келеді. Калифорния жағалауында қоныстанған құстар өздерінің жерлерінде қалады. Rhinoceros auklet құстары моногамды болып табылады, көбейтін емес маусымда ұқсас аймақтарға көшіп-қонса да, жұптар жеке-жеке көшіп-қонады. Дегенмен, олар көбейту маусымы алдында колонияға оралғанда, азық іздеу қызметтерін үйлестіреді.

Тамақтандыру

Теңізде мүйізді кайралар балықпен қоректенеді, сонымен қатар кейбір крилл мен кальмар да жейді. Олар көктемде жағаға жақын суларда ортаңғы қабатта тамақтанады. Аңын ұстау үшін 148 секундқа дейін 57 метрге дейін суға сүңгіп түседі. Ұя салған мүйізді кайралардың диетасын зерттеулер олардың тамақтануының құс ұясы орналасқан жерге байланысты өзгеретінін көрсетеді. Вашингтон жағалауындағы Салиш теңізіне жақын орналасқан бір аралда, кайралар негізінен құмдық шағаламен қоректенеді, ал Вашингтон жағалауындағы тағы бір аралда, олар анчоус пен майшабақпен қоректенеді.

Бекінің флуоресценциясы

Құсбегілер моногамды және жоғары әлеуметтік болғандықтан, өмірлік серікті таңдау үшін олар басқа түрлердің физикалық ерекшеліктеріне үлкен мәнде берді. Жұптасу кезеңіндегі құсбегінің тұмсырындағы айқын мүйіз – осы мінез-құлықтың эволюциялық қосалқы өнімі болып табылады. Сонымен қатар, тұмсық ультракөк сәуледе қарағанда қызықты флуоресценттік қасиеттерге ие. Көптеген құс түрлері ультракөк сәуле арқылы белгілерді анықтай алады, бұл флуоресценцияның да көбейту мақсатында пайда болғанын көрсетеді. Жоғарғы және төменгі жақ сүйектері де флуоресценцияны шығарады, бірақ бұл құбылыс мүйізде ең айқын байқалады. Жыныстар арасында флуоресценцияның айырмашылығына дәлел жоқ, алайда жеке құсбегілерде флуоресценция мөлшері әртүрлі болады.